Το μυθιστόρημα της Μαρίας Καλαμίδα Πέτρα και φωτιά, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γραφή, είναι μια αφήγηση που τοποθετεί τον αναγνώστη ανάμεσα σε δύο ακραίες καταστάσεις. Τη μνήμη που επιμένει και το πάθος που κατακαίει.
Η πέτρα και η φωτιά δεν λειτουργούν ως λογοτεχνικά σύμβολα με προκαθορισμένο νόημα. Αντίθετα, συγκρούονται, μετατοπίζονται και ανταλλάσσουν ρόλους. Η πέτρα δεν είναι μόνο αντοχή, αλλά και βάρος. Η φωτιά δεν είναι μόνο καταστροφή, αλλά και αποκάλυψη. Και ανάμεσά τους, οι άνθρωποι. Φιγούρες εύθραυστες, αντιφατικές και παγιδευμένες σε μυστικά και αλήθειες που άργησαν να ειπωθούν.
Η αφήγηση κινείται σε δύο χρόνους, στον 19ο αιώνα και στο σήμερα, όχι για να δημιουργήσει εντυπωσιακές αντιστοιχίες, αλλά για να δείξει πως το παρελθόν δεν τελειώνει ποτέ όταν δεν έχει δικαιωθεί. Η κατάρα που γεννιέται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας δεν είναι μεταφυσικό εύρημα, αλλά είναι η υλική μορφή του μίσους, της προδοσίας και της σιωπής. Ένα τραύμα που περνά από σώμα σε σώμα, από γενιά σε γενιά, μέχρι να βρει φωνή.
Οι γυναικείοι χαρακτήρες, αυτοί της Άννας και Ιοκάστης, δεν παρουσιάζονται ως ηρωίδες με όρους εξιδανίκευσης. Είναι φορείς εμπειρίας. Κουβαλούν την ιστορία χωρίς να τη διάλεξαν, και καλούνται να αποφασίσουν αν θα τη διαιωνίσουν ή αν θα πληρώσουν το τίμημα της ρήξης. Το ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξει λύτρωση, αλλά αν υπάρχει το ψυχικό σθένος να αντέξει κανείς την αλήθεια όταν αυτή έρθει στο φως.
Η γραφή της Μαρίας Καλαμίδα είναι καθαρή, ελεγχόμενη, με στιγμές έντονης δραματικής φόρτισης. Δεν επιδιώκει τον εντυπωσιασμό, αλλά τη διείσδυση. Οι σκηνές βίας και φωτιάς δεν λειτουργούν ως θέαμα, αλλά ως υπενθύμιση ότι το σώμα είναι το πρώτο πεδίο όπου εγγράφεται η ιστορία.
Το Πήλιο και η Ζαγορά δεν αποτελούν απλώς ένα σκηνικό. Είναι τόποι μνήμης. Η φύση συνυπάρχει με το ανθρώπινο δράμα χωρίς εξιδανίκευση, σαν να γνωρίζει ότι τίποτα δεν χάνεται πραγματικά, απλώς αλλάζει μορφή.
Το Πέτρα και φωτιά είναι ένα μυθιστόρημα για τη φθορά και την αφθαρσία, για τη βία του χρόνου και τη βία της σιωπής. Ένα βιβλίο που δεν χαρίζει εύκολες απαντήσεις ούτε παρηγορητικά τέλη. Αντίθετα, αφήνει τον αναγνώστη με μια αίσθηση βαριάς επίγνωσης, ότι κάποιες ιστορίες δεν ζητούν να αγαπηθούν, αλλά να αντιμετωπιστούν. Και αυτό, τελικά, είναι μια πράξη θάρρους, τόσο για τη συγγραφέα όσο και για εκείνον που θα τολμήσει να σταθεί ανάμεσα στην πέτρα και τη φωτιά οπλισμένος με υπομονή και κατανόηση.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
