Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Χαμένες ημέρες μιας μαύρης ηπείρου * Πάροδος * Μέτοικοι καιροί * Στην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις * Η ανταλλαγή * Ντέστινι * Η ζωή αλλιώς * Η αλήθεια μου... η μισή * Μαθήματα εμπιστοσύνης ** Ποίηση: Η εξορία του Σειληνού * Cyborg Sapiens * Αβινιόν * Ευτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες ** Διηγήματα: Βραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Ψίθυροι από μια άλλη ζωή * Μπίτερ λοβ & μαύρες γάτες * Συνοικία Αγία Φωτεινή * Έξι τίτλοι των εκδόσεων Εκλυστής ** Παιδικά: Ο νέος εφιάλτης: Η ομάδα των 5 εναντίον... ? ** Νουβέλες: Η μέρα του καρναβαλιού * Οι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα) * Διαμέρισμα με αριθμό 7 * Τα κόκκινα παπούτσια

Παρασκευή 15 Ιανουαρίου 2021

Night and the city και Brute force

Ο Ζυλ Ντασέν (Jules Dassin), κατά πάσα πιθανότητα, δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Είναι τόσο γνωστός κι αγαπητός που όλοι γνωρίζουν κάποιες ταινίες του, το γάμο του με τη δική μας Μελίνα Μερκούρη, λίγα πράγματα από τη ζωή και το έργο του... Με δυο λόγια ήταν γιος ρωσοεβραίου κουρέα και πέρασε τα δύσκολα παιδικά του χρόνια στις γειτονιές του Χάρλεμ. Καλλιτεχνικά «ανδρώθηκε» στα πλαίσια του επιδοτούμενου Theatre Works Project ενώ ο φίλος του, Ντάρυλ Ζάνουκ, της 20th Century Fox ήταν ο άνθρωπος που τον έστειλε στο Λονδίνο όπου γύρισε μια από τις πιο χαρακτηριστικές ταινίες του, το Night and the city, το 1950.

Night and the city

Πολλές δεκαετίες πριν το Sex and the city, ο Ντασέν έγραφε κινηματογραφική ιστορία στην ευρωπαϊκή πρωτεύουσα με τον ήρωά του, Χάρι Φέιμπιαν, έναν τζογαδόρο αληταράκο. Ο Χάρι, άνθρωπος της νύχτας, κάνει συνεχώς σχέδια τα οποία όμως δεν πραγματοποιούνται, τη χρηματοδότηση των οποίων αναλαμβάνει τις περισσότερες φορές η φιλενάδα του, Μαίρη, στην οποία έχει τάξει γάμο μόλις πιάσει την καλή. Ο Χάρι είναι ο έξυπνος, εύστροφος άντρας που όμως αναζητεί διαρκώς το εύκολο κέρδος μέσα από παραβατικά, υπόγεια μονοπάτια. Μια μέρα που γνωρίζει τον διασημότερο παλαιστή ελληνορωμαϊκής πάλης καταστρώνει ένα ακόμη σχέδιο ώστε να καταφέρει να αναλάβει τον έλεγχο της πάλης στο Λονδίνο χτυπώντας το μονοπώλιο, που έχει ένας γκάνγκστερ. Η υπέρμετρη φιλοδοξία και η ανυπομονησία του τον παγιδεύουν σε ανταγωνισμούς κι εκβιασμούς με καταστροφική κατάληξη.
«Ο Ντασέν κατόρθωσε να συνδυάσει την παραδοσιακή αφηγηματικότητα του κινηματογράφου του Χόλιγουντ με το οπτικό στυλ του ευρωπαϊκού κινηματογράφου. [...] Το ντοκιμαντερίστικο ύφος του, η χρήση φυσικών χώρων και η εμμονή του στα αστικά τοπία, άσκησαν πολύ μεγάλη επιρροή σ’ έναν σημαντικό αριθμό κινηματογραφικών δημιουργών».
Μάρτιν Σκορσέζε
Πρόκειται για φιλμ νουάρ, βασισμένο σε ομώνυμο μυθιστόρημα τού Τζέραλντ Κερς. Διαθέτει όλη την αναμενόμενη ατμόσφαιρα της εποχής και του είδους του, υπέροχα πλάνα που γοητεύουν το βλέμμα και χαρακτήρες που μένουν. Όπως κι άλλες, το ίδιο καλές ταινίες του Dassin, διαθέτει ένα ολοκληρωμένο κι άρτια δομημένο σενάριο που δεν υποτιμά ούτε στο ελάχιστο τον θεατή· αντιθέτως προσφέρει ουσία, νοήματα και φοβερές στιχομυθίες. Και φυσικά, διαθέτει ολοκληρωμένους και άκρως συμπαθητικούς χαρακτήρες που υποστηρίζονται από καλές ερμηνείες.

Night and the cityNight and the city

Παρόλα αυτά, η ταινία δεν έλαβε και τις καλύτερες κριτικές κατά την πρώτη της προβολή στην Αμερική (στην αμερικάνικη version ο ήρωας τιμωρείται θανάσιμα στο τέλος ενώ στην βρετανική εκδοχή, που ήταν κάποια λεπτά μεγαλύτερη σε διάρκεια, «πέφτει» στα πιο μαλακά) με χαρακτηριστικότερο ίσως παράδειγμα την περίπτωση του Bosley Crowther (The New York Times) που έγραψε ότι το ταλέντο του Ντασέν ξοδεύτηκε σε ένα άσκοπο trashy yarn, το καλύτερο που πέτυχε ήταν ένα εικονογραφικό γκροτέσκο ενώ προσπάθησε να μπλοφάρει με ένα κακό σενάριο κι απέτυχε. Σήμερα, δε θα βρείτε ούτε το ελάχιστο αρνητικό σε σύγχρονη κριτικογραφία. Γιατί, άραγε; Μήπως οι συντελεστές «έπαιξαν» πάνω σε ένα ριψοκίνδυνο πεδίο; Μήπως το κοινό δεν ήταν έτοιμο ή αναζητούσε διαφορετική θεματική; Σήμερα, το Night and the city, θεωρείται αριστούργημα, κι αναρωτιέμαι αν αυτό συμβαίνει επειδή ρίξαμε τα στάνταρτς στο βωμό των ηλεκτρονικών εφέ, της ευκολίας και της κατανάλωσης ή αν η κινηματογραφική ματιά στο πρώτο μισό του προηγούμενου αιώνα ήταν διαφορετική.
Πέντε χρόνια αργότερα, το 1955, το «Ριφιφί», γυρισμένο στο Παρίσι, θα περάσει στην ιστορία ως η δεύτερη γκανγκστερική ταινία του Ντασέν σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα. Μάλιστα, καθιέρωσε τον όρο ριφιφί (διάρρηξη με άνοιγμα τρύπας)!
Η πρώτη σημαντική του ταινία όμως, και ένατη κατά σειρά, είναι «Ο Δήμιος των κολασμένων», δηλαδή το Brute force. Εδώ, ο παραβατικός χαρακτήρας βρίσκεται μαζί με πολλούς άλλους σε μια σκληρή φυλακή και τυραννιέται από έναν σαδιστή αρχιφύλακα. Θα την χαρακτηρίζαμε ταινία περιορισμένου χώρου αν έλλειπαν τα διάφορα φλας-μπακ μέσα από τα οποία γνωρίζουμε τις ιστορίες των έξι ανδρών που αποφασίζουν να αποδράσουν. Σε αυτές τις αναδρομές βλέπουμε το χαρακτήρα και τη ζωή τους -τα αίτια που τους οδήγησαν στη φυλακή, επίσης-, τους συμπονάμε δίνοντάς τους την πολυπόθητη άφεση αμαρτιών. Οι έξι χαρακτήρες θα αποτύχουν και η εξέγερση που θα ξεσπάσει καταλήγει σε λουτρό αίματος.

Brute forceBrute force
Καθηλωτικός ο Μπαρτ Λάνκαστερ, 33 ετών εδώ, μόλις στη δεύτερη του κινηματογραφική εμφάνιση.
Το φιλμ έχει splatter σκηνές -όχι όμως για να προκαλέσει-, βία, ωμό ρεαλισμό αλλά και δίψα για ελευθερία. Αποτελεί αλληγορία ενώ μεταφορικά ο μικρόκοσμος της φυλακής παραπέμπει στα ναζιστικά στρατόπεδα. Διαθέτει εξπρεσιονιστικά στοιχεία και έντονη τραγικότητα. Η βία δε, μεταφέρεται πολλαπλώς στο θεατή: του δεσμοφύλακα, του ανώτερου προς τον κατώτερο, του συστήματος, του παλαβού αρχιφύλακα κ.ά. Η βία γεννά την εκδίκηση, την άμυνα... Εντέλει, όταν ο άνθρωπος έχει χάσει τα πάντα, δεν έχει τίποτα να χάσει, τότε είναι έτοιμος για όλα! Τότε έρχεται η «έκρηξη», το τόλμημα, ακόμα κι αν είναι απεγνωσμένο και εκ των προτέρων χαμένο. Μπορεί η μάχη να είναι καταδικασμένη και το πολυπόθητο ανέφικτο όμως, ακόμα κι έτσι, οφείλεις να κρατήσεις την αξιοπρέπειά σου, να δείξεις το ανάστημά σου, κι αυτό μας δείχνει η ιστορία εδώ.

Χαρακτηριστικό και των δύο αυτών ταινιών -όπως και άλλων του είδους, του σκηνοθέτη ή και της εποχής- είναι το σενάριο. Ειδικά στο Brute force θα δείτε σκηνές που διαρκούν αρκετά λεπτά με διαλόγους ανάμεσα σε δύο-τρεις χαρακτήρες, δηλαδή ό,τι σπανίζει στις πολύ μοντέρνες που όλα γίνονται φειδωλά και πολύ γρήγορα. Θα προσέξετε ότι αυτοί οι διάλογοι σε στατικές σκηνές, ενώ θα μπορούσαν να γίνουν άκρως βαρετοί και επαναλαμβανόμενοι, είναι πολύ σωστά δομημένοι, βοηθούν στο σύνολο των νοημάτων, προσφέρουν ουσία, εξυπηρετούν το γενικότερο πλαίσιο και σίγουρα δεν κουράζουν.
Κλικ για περισσότερα της Τζένης Κουκίδου
Στις εικόνες βλέπετε και screenshots των ταινιών εκτός των αφισών τους.
Και οι δύο ταινίες υπάρχουν ελεύθερες στο διαδίκτυο με ελληνικούς υπότιτλους.

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η ανταλλαγή, Νίκου ΤσουρλάκηΑβινιόν, Χρυσής ΓιάντσιουΣτην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις, Νέλλης ΣπαθάρηΈξι τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςCyborg Sapiens, Δημήτρη ΟρφανίδηΒραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες, Παναγιώτη ΚωνσταντόπουλουΜέτοικοι καιροί, Νίκου Σκορίνη
Τα κόκκινα παπούτσια, Μαρίνας Ξένου-ΚασσιανούΧαμένες ημέρες μιας μαύρης ηπείρου, Νίκου ΔιονυσάτουΗ μέρα του καρναβαλιού, Μαριλένας ΠαππάΜπίτερ λοβ & μαύρες γάτες, Γεωργίας ΣύκαΣυνοικία Αγία Φωτεινή, Κωνσταντίνου ΓρηγοριάδηΟι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα), Θεόδωρου ΟρφανίδηΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης Καραμπά
Πάροδος, Βάσως ΒεκρήΗ αλήθεια μου... η μισή, Έλλη ΞυρούΕυτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες, Γιώργου ΚαριώτηΨίθυροι από μια άλλη ζωή, Αθανάσιου ΔαββέταΗ ζωη αλλιώς, Αναστασίας Ξενοφώντος-ΓαϊτάνουΔιαμέρισμα με αριθμό 7, Καίτης ΔροσίνηΜαθήματα εμπιστοσύνης, Φίλιππου Πισσαλίδη