Νουβέλα-έκπληξη· είναι το πρώτο βιβλίο της Σαράι Σαβίτ που κυκλοφορεί στη χώρα μας, από τις εκδόσεις Βακχικόν. Τα Σχήματα λόγου είναι ένα αισθηματικό πεζοποιητικό αφήγημα που αποτελεί μία ερωτική επιστολή.
Γραμμένο σε πρώτο πρόσωπο από την ηρωίδα, μια φοιτήτρια φιλολογίας, που γνωρίζει έναν επιτυχημένο συγγραφέα, κατά πολύ μεγαλύτερό της, καθώς συνταξιδεύουν· εκείνος για να απομονωθεί για να γράψει κι εκείνη για να επισκεφθεί τους τάφους των γονιών της στην έρημο Νέγκεβ. Θα ξανασυναντηθούν μοιραία [δεν μου πάει να γράψω «τυχαία»] μετά από δεκαετίες και τότε θα κλείσει ο κύκλος που άνοιξε είκοσι χρόνια πριν.
Η έρημος, σημειολογικά, αφορά και την ερημιά των ψυχών αυτών των δύο που, αν και ετερόκλιτοι εν πρώτοις, έρχονται κοντά κατά το ταξίδι τους [έτερο σημειολογικό λίμα που αφορά και στο μεταφορικό ταξίδι της ζωής] κι αυτό το πλησίασμά τους κινεί το χέρι εκείνης η οποία νιώθει την ανάγκη να του απευθύνει αυτή την αφήγηση.
Όλο το βιβλίο είναι η επιστολή αυτής της γυναίκας προς τον μεγαλύτερο εραστή της. Όλο το βιβλίο είναι ένα πεζογράφημα ποιητικής οικονομίας που μεταφέρει αισθαντικά τη μεταξύ τους σχέση, τον έρωτα, το πάθος αλλά και την απώλεια, το ερωτικό κρεσέντο και το συναίσθημα, το χάσιμο και τη μελαγχολία...
Καθόλου τυχαίο που η νουβέλα ξεκινά από ένα εδάφιο από τα Αποσπάσματα του ερωτικού λόγου του Ρολάν Μπαρτ· βιβλίο που υπάρχει στη βιβλιοθήκη μου και, νομίζω, είναι κρίμα που δεν βρίσκομαι στο σπίτι μου ώστε να το αναζητήσω, να το ξαναθυμηθώ... να ξανασυστηθούμε με τον Μπαρτ που, τριάντα χρόνια πριν, όταν τον διάβαζα με είχε εντυπωσιάσει καθώς μου μάθαινε τον κόσμο με έναν αυταπόδεκτο τρόπο, δείχνοντάς μου όσα ήδη υπήρχαν μέσα μου, ακόμα κι αν δεν τα είχα δει.
Δομικά, η επιστολή της χωρίζεται σε μικρά κείμενα, σαν ημερολογιακές καταγραφές... και μόνο το 8ο από αυτά αφορά στο ίδιο το πόνημα [άμα το διαβάσετε θα καταλάβετε καθώς εκεί μέσα βρίσκεται ο λόγος για τα Σχήματα λόγου]. Πάντως, ολόκληρο το βιβλίο είναι ένα κέντημα ψυχογραφήματος πίσω από το φαίνεσθαι, την πρώτη ματιά, που πλημμυρίζει από έντονα συναισθήματα και λέει πολλά με ελάχιστες λέξεις. Μια ποιητική οικονομία που δεν δίνεται με ποιητικότητα αλλά την περιέχει αξιωματικά και που μεταφέρει άπαντα μέσα από μια λιτότητα [όχι απλότητα· σε καμία περίπτωση] και που αν με άφηνα ελεύθερη θα το αντέγραφα όλο μην μπορώντας να εξαιρέσω κάτι.
Αργά, συγκρατημένα, δημιουργείς τις λέξεις.Κι εγώ τις μαζεύω στον αέρα. Λέγκο από ήχους.Πλάι σου δεν χρειάζεται να εξηγώ ότι μια σχεδία είναι κι αυτή στεριά.
Εμβόλιμα στην ιστορία τους, προσφέρει με έναν καθηλωτικό, μα άκρως ρεαλιστικό τρόπο, τον ορισμό του τι είναι ο συγγραφέας [είτε η ίδια είτε ο ήρωάς της] πληκτρολογώντας ότι είναι ένας ανιχνευτής μετάλλων. Πρέπει να εντοπίζει θραύσματα ζωής θαμμένα κάτω από την άμμο. Να τα συλλέξεις σαν κοχύλια. Να τα καθαρίσεις αργά. Να τα συνδέσεις, σαν μικροσκοπικές χάντρες, με το νήμα της ευρύτερης ιστορίας, και μετά να γυαλίσεις ό,τι εύθραυστο υπάρχει μέσα σου, ό,τι αποσυντίθεται, ό,τι λάμπει.
Κάπου αλλού και πάλι πίσω από το πρώτο επίπεδο: γράφω την ιστορία σου ξανά και ξανά για να μη μείνεις μόνος... Κι αλλού, αναδεικνύει εύγλωττα όλη τη γυναικεία ψυχοσύνθεση μέσα σε μία φράση της: Γιατί δεν φεύγω, δεν κλαίω δεν ζητώ βοήθεια, δεν τα καταφέρνω, δεν σε ξεφορτώνομαι, δεν δίνω ένα τέλος, δεν καταλαβαίνω, δεν απομακρύνομαι από το μέρος, από την αρένα, από την άβυσσο, δεν παύω να κουλουριάζομαι στην αγκαλιά σου, γιατί δεν αναπνέω.
Η κυρία Σαβίτ είναι πολύ όμορφη συγγραφέας, ξέρει να επιλέγει τις λέξεις, να τις τοποθετεί στην πιο καλή σειρά, να τις αναδεικνύει και, παράλληλα, ν' αναδεικνύει το θέμα της, να αφουγκράζεται τον άνθρωπο ως τις πιο μύχιες ρανίδες του και να εκφράζει αυτό το «σύμπαν» εύγλωττα και σοφά.
ο βαρύς, αργός, μετρημένος λόγος σουδεν μου δείχνει ποτέπότε θα ξυπνήσειςαν ξυπνήσειςκαι όταν ξυπνήσειςπότε θα το καταλάβεις.
Φυσικά, δεν μπορώ να μεταδώσω την εμπειρία της ανάγνωσης χωρίς να πω περισσότερα για την υπόθεση, τα πρόσωπα, την αφηγηματική δεινότητα κ.ο.κ. αλλά θα αφήσω εδώ παρακάτω μερικά από τα ερωτήματα που δημιουργεί· αντί υστερόγραφου και προς κρίση.
Πόσο κρατά ένας έρωτας; Για εκείνη τη στιγμή που σμίγουν δύο ή για πάντα;
Πόσο σε αγγίζει ένας έρωτας; Εκείνη τη στιγμή που σμίγουν δύο ή για πάντα;
Πόσο επιδρά ένας έρωτας; Εκείνη τη στιγμή που σμίγουν δύο ή για πάντα;
Και πόσο κρατά ένας έρωτας; Μία στιγμή όταν σμίγουν δύο ή για πάντα;
Αλλά και τι σημαίνει ένας έρωτας; Μια στιγμή όταν σμίγουν δύο ή τα πάντα;
Οπωσδήποτε, ναι!
