Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Χαμένες ημέρες μιας μαύρης ηπείρου * Πάροδος * Μέτοικοι καιροί * Στην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις * Η ανταλλαγή * Η ζωή αλλιώς * Η αλήθεια μου... η μισή * Μαθήματα εμπιστοσύνης ** Ποίηση: Cyborg Sapiens * Αβινιόν * Ευτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες ** Διηγήματα: Βραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Ψίθυροι από μια άλλη ζωή * Μπίτερ λοβ & μαύρες γάτες * Συνοικία Αγία Φωτεινή * Έξι τίτλοι των εκδόσεων Εκλυστής * Οδηγός βικτωριανής απόλαυσης * Ο Κεκλημένος ** Νουβέλες: Η μέρα του καρναβαλιού * Οι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα) * Διαμέρισμα με αριθμό 7 * Τα κόκκινα παπούτσια * Επί –θεμάτων, γευμάτων και αισθημάτων– κοινωνία

Τρίτη 8 Φεβρουαρίου 2022

Νάνος Βαλαωρίτης

Νάνος Βαλαωρίτης


Νάνος Βαλαωρίτης. Ο γενναίος, ο απρόβλεπτος. Ο Νάνος των ανήσυχων ποιητών, ο Νάνος που σημάδεψε με πολλές ιδιότητες, όσο λίγοι, για ογδόντα χρόνια, τα ελληνικά γράμματα, αφού διέγραψε έναν μεγάλο κύκλο ως διάττων αστήρ και ως λαμπερός κομήτης. Έφυγε το 2019 σε ηλικία 98 ετών, έχοντας «τρέξει» μια πολυκύμαντη ζωή.
Δισέγγονος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, τον οποίο υπεραγαπούσε, γεννήθηκε στη Λωζάννη το 1921 και σπούδασε Νομικά, αγγλική και γαλλική φιλολογία στα πανεπιστήμια των Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Έζησε πάνω από τα μισά χρόνια της ζωής του στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στο Σαν Φρανσίσκο, όπου συνάντησε (και συναναστράφηκε) πολλά από τα ιερά τέρατα των Γραμμάτων και των Τεχνών του 20ού αιώνα, όπως οι Τ.Σ. Έλιοτ, Γ.Χ. Όντεν, Ντίλαν Τόμας, Αντρέ Μπρετόν, Λουί Αραγκόν, Πάμπλο Πικάσο, Φράνσις Πικάμπια, Άλεν Γκίνζμπεργκ, Γκρέγκορι Κόρσο, Λόρενς Φερλινγκέτι, Νίκολας Κάλλας, Γιώργος Σεφέρης, ενώ στην Αθήνα οι Ανδρέας Εμπειρίκος, Νίκος Εγγονόπουλος, Κάρολος Κουν, Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Γκάτσος, Μαντώ Αραβαντινού, υπήρξαν φίλοι του.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης ήταν ο εμπνευστής και ιδρυτής του ανατρεπτικού περιοδικού «Πάλι» (1963-67), κυρίως με υπερρεαλιστικό περιεχόμενο, το οποίο εξέδιδε με τον Αραβαντινό, τον Δενέγρη, τον Νίκο Στάγκο, τον Ταχτσή και τον Πουλικάκο, μεταφράζοντας πολλά σπουδαία ονόματα όπως του Αντρέ Μπρετόν και του Οκτάβιο Παζ. Αργότερα εκδίδει τη «Συντέλεια» (1989-95), που στη συνέχεια άρχισε να κυκλοφορεί πιο περιοδικά ως «Νέα Συντέλεια», με χρήση προφορικής και ακουστικής ποίησης με συνοδεία CD. Μέσω του περιοδικού, ο Νάνος Βαλαωρίτης συνδέθηκε και με τις νεότερες ομάδες υπερρεαλιστών, με τις οποίες, μάλιστα, υπήρχε διαμάχη όσον αφορά τους όρους «υπερρεαλιστικό - σουρεαλιστικό κίνημα». Το 1981, στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης της «Νάντια» του Αντρέ Μπρετόν, έγραψε: «Όλες οι υπερρεαλιστικές εμπειρίες ξεπερνούν τα όρια της φτωχής πραγματικότητας, μες στην οποία είναι αναγκασμένοι να ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι, όχι λόγω των ασχολιών τους τόσο, όσο επειδή δεν φαντάστηκαν ότι υπήρχε τίποτα άλλο.».
«Δίπλα σε έναν σπουδαίο άντρα...» όπως λέει το απόφθεγμα, βρισκόταν μια σπουδαία γυναίκα, η Αμερικανίδα σύζυγός του, για έξι δεκαετίες, Μαρί Γουίλσον (1922-2017). Η Γουίλσον, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της σκέψης και των γνωστικών οριζόντων του, υπήρξε σημαντική σουρεαλίστρια ζωγράφος και ήταν αυτή που τον έφερε σε επαφή με τον κύκλο του Αντρέ Μπρετόν.
Μαθητής του κοινωνιολόγου ιδεαλιστή Ανρί Λεφέβρ, ο Βαλαωρίτης, πίστευε ότι η κοινωνική επανάσταση θα έλθει από το φαινόμενο των μεγαλουπόλεων και των συνοικιών τους, όπου συσσωρεύονται άνθρωποι που δεν μπορούν να συμμετάσχουν στη σημερινή καταναλωτική κοινωνία. Η προφορικότητα, εμφανής στα ποιήματά του ή η καταστασιακότητα αυτών, όπως το σώμα κινεί και συγκινεί ταυτοχρόνως ως μηχανή εν προκειμένω, είναι η κεντρική ιδέα στη βάση της οποίας η γλωσσοκεντρική ποιητική του φλέβα έχτισε τον άξονά της. Είναι παράλληλα και ένας υπερρεαλιστικός καθρέφτης μέσα από τον οποίο διακρίνεται το παιγνιώδες ή η ειρωνική συμμετοχή του ποιητή στα τερτίπια της καθημερινότητας. Ώστε η τελευταία να είναι μια νέα, κάθε φορά, καθημερινή ζωή, αντί να πρόκειται για μια επαναληπτική μηχανιστικά δυνατότητα του καθημερινού.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης είχε συλλογική συνείδηση. Όπως έχει γράψει στο κριτικό δοκίμιο «Για μια θεωρία της γραφής Γ'»: «Το να φοβάσαι τον θάνατο δε σημαίνει να φοβάσαι τον προσωπικό σου αφανισμό, μα να φοβάσαι τη συλλογική λήθη.», ιδέα που έβρισκε σύμφωνο και τον Εγγονόπουλο, ο οποίος είχε δηλώσει: «Αυτό που λυπάμαι όταν πεθάνω, είναι που θα πάψω να είμαι Έλλην πολίτης.».
Η κατάδυση στα άδυτα της σύγχρονης τέχνης επί μια ολόκληρη ζωή δεν τον εμπόδισε να κρατήσει τα μάτια και τα αφτιά του στις κοινωνικές εξελίξεις. Τόσο στην ποίηση όσο και στα πεζά, όπως και στα δοκιμιακά του έργα, ο Βαλαωρίτης, αποβάλλει ευθύς εξαρχής το οποιοδήποτε διδακτικό ύφος, βάζει πριν από όλους στο στόχαστρο τον εαυτό του και κατορθώνει να εικονογραφήσει τον σκοτεινό του περίγυρο χωρίς να γίνεται δηλητηριώδης και χωρίς να χάσει το κέφι του.
«Δεν είμαι από αυτούς / που τους θάβουν εύκολα / έστω ακόμα κι εν ζωή / όπου πολλοί άθαφτοι κυκλοφορούν / στους δρόμους και στα σπίτια. / Από αυτό το άκρον άωτον του ποιητικού μας λόγου εξέχει / από μνήμα πρόσφατο ρηχό / ένα χέρι που κρατάει ένα μολύβι / κι από νεκρούς και ζωντανούς / εξίσου το μισθό του διεκδικεί.»



Επιμέλεια: Τζένη Κουκίδου

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η ανταλλαγή, Νίκου ΤσουρλάκηΑβινιόν, Χρυσής ΓιάντσιουΣτην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις, Νέλλης ΣπαθάρηΈξι τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςCyborg Sapiens, Δημήτρη ΟρφανίδηΒραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες, Παναγιώτη ΚωνσταντόπουλουΜέτοικοι καιροί, Νίκου Σκορίνη
Τα κόκκινα παπούτσια, Μαρίνας Ξένου-ΚασσιανούΟδηγός βικτωριανής απόλαυσηςΟ Κεκλημένος, Ελένης ΣέννοιαΜπίτερ λοβ & μαύρες γάτες, Γεωργίας ΣύκαΣυνοικία Αγία Φωτεινή, Κωνσταντίνου ΓρηγοριάδηΟι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα), Θεόδωρου ΟρφανίδηΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης Καραμπά
Επί –θεμάτων, γευμάτων και αισθημάτων– κοινωνία, Μαρίας ΑποστολάκουΗ αλήθεια μου... η μισή, Έλλη ΞυρούΕυτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες, Γιώργου ΚαριώτηΨίθυροι από μια άλλη ζωή, Αθανάσιου ΔαββέταΗ ζωη αλλιώς, Αναστασίας Ξενοφώντος-ΓαϊτάνουΔιαμέρισμα με αριθμό 7, Καίτης ΔροσίνηΜαθήματα εμπιστοσύνης, Φίλιππου Πισσαλίδη