Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Δωρεάν διπλές προσκλήσεις! *** Φωνή τέχνης *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ή διαβάστε λογοτεχνικά κείμενα σε πρώτη δημοσίευση ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμ ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Για πάντα δική σου * Το ξεχασμένο φυλαχτό * Ο φάρος του Κένεμπεκ * Το ματωμένο παρελθόν * Ο κώδικας του αυτοκράτορα * Λέγε με Στράτο * Ματωμένος κάκτος * Ονείρου σκιές ** Ποίηση: Εγκέφαλος Ψάρι * Φως όπως μανταρίνι * Στην αμφιλύκη της αγρύπνιας * Σκοτεινή κουκκίδα ** Διηγήματα: Όταν η ζωή σού δίνει λεμόνια * Μέχρι να δω τον Άλκη * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Τέσσερις τίτλοι των εκδόσεων Ελκυστής * Τρεις τίτλοι των εκδόσεων Βακχικόν ** Νουβέλες: Το μεγάλο φάσμα των εκδοχών * Η μέρα του καρναβαλιού * Οι μπρούτζινοι κύβοι ** Αυτοβελτίωση: Η συνταγή της ευτυχίας σε επτά ημέρες ** Παιδικά: Οι τρεις μικροί αϊ-Βασίληδες * Κυκλαδίτικα παραμύθια

Νάνος Βαλαωρίτης

Νάνος Βαλαωρίτης


Νάνος Βαλαωρίτης. Ο γενναίος, ο απρόβλεπτος. Ο Νάνος των ανήσυχων ποιητών, ο Νάνος που σημάδεψε με πολλές ιδιότητες, όσο λίγοι, για ογδόντα χρόνια, τα ελληνικά γράμματα, αφού διέγραψε έναν μεγάλο κύκλο ως διάττων αστήρ και ως λαμπερός κομήτης. Έφυγε το 2019 σε ηλικία 98 ετών, έχοντας «τρέξει» μια πολυκύμαντη ζωή.
Δισέγγονος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, τον οποίο υπεραγαπούσε, γεννήθηκε στη Λωζάννη το 1921 και σπούδασε Νομικά, αγγλική και γαλλική φιλολογία στα πανεπιστήμια των Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Έζησε πάνω από τα μισά χρόνια της ζωής του στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στο Σαν Φρανσίσκο, όπου συνάντησε (και συναναστράφηκε) πολλά από τα ιερά τέρατα των Γραμμάτων και των Τεχνών του 20ού αιώνα, όπως οι Τ.Σ. Έλιοτ, Γ.Χ. Όντεν, Ντίλαν Τόμας, Αντρέ Μπρετόν, Λουί Αραγκόν, Πάμπλο Πικάσο, Φράνσις Πικάμπια, Άλεν Γκίνζμπεργκ, Γκρέγκορι Κόρσο, Λόρενς Φερλινγκέτι, Νίκολας Κάλλας, Γιώργος Σεφέρης, ενώ στην Αθήνα οι Ανδρέας Εμπειρίκος, Νίκος Εγγονόπουλος, Κάρολος Κουν, Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Γκάτσος, Μαντώ Αραβαντινού, υπήρξαν φίλοι του.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης ήταν ο εμπνευστής και ιδρυτής του ανατρεπτικού περιοδικού «Πάλι» (1963-67), κυρίως με υπερρεαλιστικό περιεχόμενο, το οποίο εξέδιδε με τον Αραβαντινό, τον Δενέγρη, τον Νίκο Στάγκο, τον Ταχτσή και τον Πουλικάκο, μεταφράζοντας πολλά σπουδαία ονόματα όπως του Αντρέ Μπρετόν και του Οκτάβιο Παζ. Αργότερα εκδίδει τη «Συντέλεια» (1989-95), που στη συνέχεια άρχισε να κυκλοφορεί πιο περιοδικά ως «Νέα Συντέλεια», με χρήση προφορικής και ακουστικής ποίησης με συνοδεία CD. Μέσω του περιοδικού, ο Νάνος Βαλαωρίτης συνδέθηκε και με τις νεότερες ομάδες υπερρεαλιστών, με τις οποίες, μάλιστα, υπήρχε διαμάχη όσον αφορά τους όρους «υπερρεαλιστικό - σουρεαλιστικό κίνημα». Το 1981, στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης της «Νάντια» του Αντρέ Μπρετόν, έγραψε: «Όλες οι υπερρεαλιστικές εμπειρίες ξεπερνούν τα όρια της φτωχής πραγματικότητας, μες στην οποία είναι αναγκασμένοι να ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι, όχι λόγω των ασχολιών τους τόσο, όσο επειδή δεν φαντάστηκαν ότι υπήρχε τίποτα άλλο.».
«Δίπλα σε έναν σπουδαίο άντρα...» όπως λέει το απόφθεγμα, βρισκόταν μια σπουδαία γυναίκα, η Αμερικανίδα σύζυγός του, για έξι δεκαετίες, Μαρί Γουίλσον (1922-2017). Η Γουίλσον, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της σκέψης και των γνωστικών οριζόντων του, υπήρξε σημαντική σουρεαλίστρια ζωγράφος και ήταν αυτή που τον έφερε σε επαφή με τον κύκλο του Αντρέ Μπρετόν.
Μαθητής του κοινωνιολόγου ιδεαλιστή Ανρί Λεφέβρ, ο Βαλαωρίτης, πίστευε ότι η κοινωνική επανάσταση θα έλθει από το φαινόμενο των μεγαλουπόλεων και των συνοικιών τους, όπου συσσωρεύονται άνθρωποι που δεν μπορούν να συμμετάσχουν στη σημερινή καταναλωτική κοινωνία. Η προφορικότητα, εμφανής στα ποιήματά του ή η καταστασιακότητα αυτών, όπως το σώμα κινεί και συγκινεί ταυτοχρόνως ως μηχανή εν προκειμένω, είναι η κεντρική ιδέα στη βάση της οποίας η γλωσσοκεντρική ποιητική του φλέβα έχτισε τον άξονά της. Είναι παράλληλα και ένας υπερρεαλιστικός καθρέφτης μέσα από τον οποίο διακρίνεται το παιγνιώδες ή η ειρωνική συμμετοχή του ποιητή στα τερτίπια της καθημερινότητας. Ώστε η τελευταία να είναι μια νέα, κάθε φορά, καθημερινή ζωή, αντί να πρόκειται για μια επαναληπτική μηχανιστικά δυνατότητα του καθημερινού.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης είχε συλλογική συνείδηση. Όπως έχει γράψει στο κριτικό δοκίμιο «Για μια θεωρία της γραφής Γ'»: «Το να φοβάσαι τον θάνατο δε σημαίνει να φοβάσαι τον προσωπικό σου αφανισμό, μα να φοβάσαι τη συλλογική λήθη.», ιδέα που έβρισκε σύμφωνο και τον Εγγονόπουλο, ο οποίος είχε δηλώσει: «Αυτό που λυπάμαι όταν πεθάνω, είναι που θα πάψω να είμαι Έλλην πολίτης.».
Η κατάδυση στα άδυτα της σύγχρονης τέχνης επί μια ολόκληρη ζωή δεν τον εμπόδισε να κρατήσει τα μάτια και τα αφτιά του στις κοινωνικές εξελίξεις. Τόσο στην ποίηση όσο και στα πεζά, όπως και στα δοκιμιακά του έργα, ο Βαλαωρίτης, αποβάλλει ευθύς εξαρχής το οποιοδήποτε διδακτικό ύφος, βάζει πριν από όλους στο στόχαστρο τον εαυτό του και κατορθώνει να εικονογραφήσει τον σκοτεινό του περίγυρο χωρίς να γίνεται δηλητηριώδης και χωρίς να χάσει το κέφι του.
«Δεν είμαι από αυτούς / που τους θάβουν εύκολα / έστω ακόμα κι εν ζωή / όπου πολλοί άθαφτοι κυκλοφορούν / στους δρόμους και στα σπίτια. / Από αυτό το άκρον άωτον του ποιητικού μας λόγου εξέχει / από μνήμα πρόσφατο ρηχό / ένα χέρι που κρατάει ένα μολύβι / κι από νεκρούς και ζωντανούς / εξίσου το μισθό του διεκδικεί.»



Επιμέλεια: Τζένη Κουκίδου

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Το ματωμένο παρελθόν: Η αφορμή, Βασίλη ΛινάρδουΟνείρου σκιές, Πελούσας ΤσαντάκηΤέσσερις τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςΛέγε με Στράτο, Χρυσούλας Σ. ΓεωργούλαΟ φάρος του Κένεμπεκ, Σόνιας ΣαουλίδουΜατωμένος κάκτος, Μαρίνας ΧρόνηΣτην αμφιλύκη της αγρύπνιας, Ελένης Τζιώγα
Σκοτεινή κουκκίδα, Γιάννη ΣμίχεληΗ μέρα του καρναβαλιού, Μαριλένας ΠαππάΟ κώδικας του αυτοκράτορα, Νίκου ΚυριαζήΤο μεγάλο φάσμα των εκδοχών, Θεμιστόκλειας ΜωετζήΚυκλαδίτικα παραμύθια, Θάνου ΚωστάκηΟι τρεις μικροί αϊ-Βασίληδες, Γιώργου ΤσιβελέκουΛευκοί νάνοι, Η μαντική μηχανή και Η αντάρα
Το ξεχασμένο φυλαχτό, Λένιας ΤσιάνουΓια πάντα δική σου, Δήμητρας ΔεληλίγκαΜέχρι να δω τον Άλκη, Τίτσας ΔιαμαντοπούλουΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης ΚαραμπάΗ συνταγή της ευτυχίας σε επτά ημέρες, Στέλλας ΣιδεράτουΕγκέφαλος Ψάρι, Λίλιας Τσούβα
Οι μπρούτζινοι κύβοι, Χρυσάνθης Πρωτοψάλτου