Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** ΦΕΤΟΣ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ ΘΕΑΤΡΟ με διπλές προσκλήσεις που μπορείτε να διεκδικήσετε εδώ! *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Αγαπητέ Θεέ, τι στο διάολο;!... * Καλοκαίρι 1996 * Το αστικό των φαντασιώσεων * Η διατριβή * Εδώ παπάς εκεί παπάς * Μη μου ξυπνάς τη λύπη * Ο Φτερωτός Κλέφτης * Η νύφη που δεν γέλασε * Θύματα * Η αύρα του έρωτα * Ο θησαυρός της Σμύρνης ** Ποίηση: Μικρή μου κόλαση * Τέσσερις ποιητικές συλλογές από τις εκδόσεις Βακχικόν * Ποιητική απόδραση * Κατάβασις * Μέθεξις * Με φόβο και πάθος ** Άλλα: Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής ** Διηγήματα: Ο κόσμος πίσω από τον καθρέφτη * Ο Θεός πίσω από την ντουλάπα * Ελληνιστί * Τα αχνά φώτα της Μάρφα ** Παιδικά: Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια ** Νουβέλες: Τα απόρθητα κάστρα * Θα τα πω όλα στον Θεό * Club Killaz

Τρίτη 8 Φεβρουαρίου 2022

Νάνος Βαλαωρίτης

Νάνος Βαλαωρίτης


Νάνος Βαλαωρίτης. Ο γενναίος, ο απρόβλεπτος. Ο Νάνος των ανήσυχων ποιητών, ο Νάνος που σημάδεψε με πολλές ιδιότητες, όσο λίγοι, για ογδόντα χρόνια, τα ελληνικά γράμματα, αφού διέγραψε έναν μεγάλο κύκλο ως διάττων αστήρ και ως λαμπερός κομήτης. Έφυγε το 2019 σε ηλικία 98 ετών, έχοντας «τρέξει» μια πολυκύμαντη ζωή.
Δισέγγονος του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, τον οποίο υπεραγαπούσε, γεννήθηκε στη Λωζάννη το 1921 και σπούδασε Νομικά, αγγλική και γαλλική φιλολογία στα πανεπιστήμια των Αθηνών, Λονδίνου και Σορβόννης. Έζησε πάνω από τα μισά χρόνια της ζωής του στο Λονδίνο, στο Παρίσι και στο Σαν Φρανσίσκο, όπου συνάντησε (και συναναστράφηκε) πολλά από τα ιερά τέρατα των Γραμμάτων και των Τεχνών του 20ού αιώνα, όπως οι Τ.Σ. Έλιοτ, Γ.Χ. Όντεν, Ντίλαν Τόμας, Αντρέ Μπρετόν, Λουί Αραγκόν, Πάμπλο Πικάσο, Φράνσις Πικάμπια, Άλεν Γκίνζμπεργκ, Γκρέγκορι Κόρσο, Λόρενς Φερλινγκέτι, Νίκολας Κάλλας, Γιώργος Σεφέρης, ενώ στην Αθήνα οι Ανδρέας Εμπειρίκος, Νίκος Εγγονόπουλος, Κάρολος Κουν, Οδυσσέας Ελύτης, Νίκος Γκάτσος, Μαντώ Αραβαντινού, υπήρξαν φίλοι του.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης ήταν ο εμπνευστής και ιδρυτής του ανατρεπτικού περιοδικού «Πάλι» (1963-67), κυρίως με υπερρεαλιστικό περιεχόμενο, το οποίο εξέδιδε με τον Αραβαντινό, τον Δενέγρη, τον Νίκο Στάγκο, τον Ταχτσή και τον Πουλικάκο, μεταφράζοντας πολλά σπουδαία ονόματα όπως του Αντρέ Μπρετόν και του Οκτάβιο Παζ. Αργότερα εκδίδει τη «Συντέλεια» (1989-95), που στη συνέχεια άρχισε να κυκλοφορεί πιο περιοδικά ως «Νέα Συντέλεια», με χρήση προφορικής και ακουστικής ποίησης με συνοδεία CD. Μέσω του περιοδικού, ο Νάνος Βαλαωρίτης συνδέθηκε και με τις νεότερες ομάδες υπερρεαλιστών, με τις οποίες, μάλιστα, υπήρχε διαμάχη όσον αφορά τους όρους «υπερρεαλιστικό - σουρεαλιστικό κίνημα». Το 1981, στον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης της «Νάντια» του Αντρέ Μπρετόν, έγραψε: «Όλες οι υπερρεαλιστικές εμπειρίες ξεπερνούν τα όρια της φτωχής πραγματικότητας, μες στην οποία είναι αναγκασμένοι να ζουν οι περισσότεροι άνθρωποι, όχι λόγω των ασχολιών τους τόσο, όσο επειδή δεν φαντάστηκαν ότι υπήρχε τίποτα άλλο.».
«Δίπλα σε έναν σπουδαίο άντρα...» όπως λέει το απόφθεγμα, βρισκόταν μια σπουδαία γυναίκα, η Αμερικανίδα σύζυγός του, για έξι δεκαετίες, Μαρί Γουίλσον (1922-2017). Η Γουίλσον, που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της σκέψης και των γνωστικών οριζόντων του, υπήρξε σημαντική σουρεαλίστρια ζωγράφος και ήταν αυτή που τον έφερε σε επαφή με τον κύκλο του Αντρέ Μπρετόν.
Μαθητής του κοινωνιολόγου ιδεαλιστή Ανρί Λεφέβρ, ο Βαλαωρίτης, πίστευε ότι η κοινωνική επανάσταση θα έλθει από το φαινόμενο των μεγαλουπόλεων και των συνοικιών τους, όπου συσσωρεύονται άνθρωποι που δεν μπορούν να συμμετάσχουν στη σημερινή καταναλωτική κοινωνία. Η προφορικότητα, εμφανής στα ποιήματά του ή η καταστασιακότητα αυτών, όπως το σώμα κινεί και συγκινεί ταυτοχρόνως ως μηχανή εν προκειμένω, είναι η κεντρική ιδέα στη βάση της οποίας η γλωσσοκεντρική ποιητική του φλέβα έχτισε τον άξονά της. Είναι παράλληλα και ένας υπερρεαλιστικός καθρέφτης μέσα από τον οποίο διακρίνεται το παιγνιώδες ή η ειρωνική συμμετοχή του ποιητή στα τερτίπια της καθημερινότητας. Ώστε η τελευταία να είναι μια νέα, κάθε φορά, καθημερινή ζωή, αντί να πρόκειται για μια επαναληπτική μηχανιστικά δυνατότητα του καθημερινού.
Ο Νάνος Βαλαωρίτης είχε συλλογική συνείδηση. Όπως έχει γράψει στο κριτικό δοκίμιο «Για μια θεωρία της γραφής Γ'»: «Το να φοβάσαι τον θάνατο δε σημαίνει να φοβάσαι τον προσωπικό σου αφανισμό, μα να φοβάσαι τη συλλογική λήθη.», ιδέα που έβρισκε σύμφωνο και τον Εγγονόπουλο, ο οποίος είχε δηλώσει: «Αυτό που λυπάμαι όταν πεθάνω, είναι που θα πάψω να είμαι Έλλην πολίτης.».
Η κατάδυση στα άδυτα της σύγχρονης τέχνης επί μια ολόκληρη ζωή δεν τον εμπόδισε να κρατήσει τα μάτια και τα αυτιά του στις κοινωνικές εξελίξεις. Τόσο στην ποίηση όσο και στα πεζά, όπως και στα δοκιμιακά του έργα, ο Βαλαωρίτης, αποβάλλει ευθύς εξαρχής το οποιοδήποτε διδακτικό ύφος, βάζει πριν από όλους στο στόχαστρο τον εαυτό του και κατορθώνει να εικονογραφήσει τον σκοτεινό του περίγυρο χωρίς να γίνεται δηλητηριώδης και χωρίς να χάσει το κέφι του.
«Δεν είμαι από αυτούς / που τους θάβουν εύκολα / έστω ακόμα κι εν ζωή / όπου πολλοί άθαφτοι κυκλοφορούν / στους δρόμους και στα σπίτια. / Από αυτό το άκρον άωτον του ποιητικού μας λόγου εξέχει / από μνήμα πρόσφατο ρηχό / ένα χέρι που κρατάει ένα μολύβι / κι από νεκρούς και ζωντανούς / εξίσου το μισθό του διεκδικεί.»



Επιμέλεια: Τζένη Κουκίδου

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Μέθεξις, Καλλιόπης ΒελόνιαΟ Θεός πίσω από την ντουλάπα, Γρηγόρη ΦεϊζατίδηΘύματα, Λίας ΝικολάουΕλληνιστί, Γεώργιου ΓρηγορόπουλουΤα απόρθητα κάστρα, Παύλου ΓαβαλάΕδώ παπάς εκεί παπάς, Άμοιρου ΑκροβατίδηΟ θησαυρός της Σμύρνης
Ποιητική απόδραση, Σοφίας ΠαπανδρέουΜη μου ξυπνάς τη λύπη, Γεωργίας ΚαλαμαράClub Killaz, Γιάννη ΤζανήΗ νύφη που δεν γέλασε, Θεοδώρας Παπαδοπούλου-ΧαμουζάΜικρή μου κόλαση, Μαλβίνας ΙωσηφίδουΚατάβασις, Θεοδόση ΠαπαδημητρόπουλουΠέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής
Τα αχνά φώτα της Μάρφα, Νίκος ΤσιπόκαςΟ κόσμος πίσω από τον καθρέφτη, Συλλογικό έργοΗ γοργόνα με τα όμορφα πόδια, Αιμιλίας ΠλατήΘα τα πω όλα στον Θεό, Κώστα ΓραμματικόπουλουΜε φόβο και πάθος, Θάνου ΚωστάκηΟ Φτερωτός Κλέφτης, Χριστοφίλης ΛεκκάκουΗ αύρα του έρωτα, Γιώργου Ζάννου