Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Η νύφη που δεν γέλασε * Θύματα * Η αύρα του έρωτα * Ο θησαυρός της Σμύρνης * Ο Αρσάμης της Περσίας * Ίχνη στα όνειρα * Τα ίχνη του αίματος * Υπεράνω πάσης υποψίας * Μια ανάσα πριν το τέλος * Γιαννέσα * Είκοσι τσουβάλια λίρες ** Ποίηση: Κατάβασις * Με φόβο και πάθος * Το όνομα του έρωτα * Πικραλίδα * Η εξορία του Σειληνού ** Άλλα: Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής ** Διηγήματα: Τα αχνά φώτα της Μάρφα * Μέχρι να δω τον Άλκη * Φρούτα στο πιάτο και άλλες τρυφερότητες ** Παιδικά: Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια * Μικροί μαθητές της ζωής * Ο νέος εφιάλτης: Η ομάδα των 5 εναντίον...? ** Νουβέλες: Θα τα πω όλα στον Θεό * Club Killaz * Φάρος σκιών * Δύο ιστορίες ** Άλμπουμ μουσικό: The Birds Sing As Bells

Πέμπτη 19 Μαΐου 2022

Ιόνιες λάμψεις στα στιλπνά χαρακτικά της ιθακήσιας Τόνιας Νικολαΐδου-Δενδρινού

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ-ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, ΚΟΧΥΛΙ

Η Τόνια Νικολαΐδου-Δενδρινού γεννήθηκε στην Αθήνα το 1927 με οικογενειακή καταγωγή από την Ιθάκη. Σπούδασε στην Α.Σ.Κ.Τ. Αθηνών (1946-1952) ζωγραφική με τους Κωνσταντίνο Παρθένη, Ουμβέρτο Αργυρό και χαρακτική στο εργαστήριο του Γιάννη Κεφαλληνού. Ήταν μέλος του ΕΕΤΕ, της Διεθνούς Γυναικείας Μορφωτικής Ομοσπονδίας (FICF), της Ομάδας Κέντρου Χαρακτικής, του SMTG Κρακοβίας, ενώ ήταν από τα ιδρυτικά μέλη της Ένωσης Ελλήνων Χαρακτών. Είχε συνεργαστεί με εκδοτικούς οίκους και γκαλερίγια στην έκδοση βιβλίων και λευκωμάτων που περιέχουν ξυλογραφίες ή χαλκογραφίες της.
Από το 1979 έως το 2011, που απεβίωσε, πραγματοποίησε πολλές ατομικές εκθέσεις και από το 1957 συμμετείχε σε πολλές ομαδικές διεθνώς, σε Biennale και Triennale χαρακτικής και σχεδίου όπως: Η Ευρώπη των Χαρακτών, Γκρενόμπλ 1989, Art Today, Βουδαπέστη 1986, 1987, 1989, Αrte Fiera, Μπολόνια 1985, Xylo + Print, Sao Paolo, Βραζιλία 1996, Ελληνική Χαρακτική, Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αθηναίων, Αθήνα 1982, Trace + Signe, Aλσατία 1983, Σύγχρονοι Έλληνες Χαράκτες, The Fine Arts Society Ltd, Λονδίνο 1983, Η Ελληνική Χαρακτική, Πινακοθήκη Ρόδου, Ρόδος 1983, Μνήμες - Αναπλάσεις - Αναζητήσεις, Ωδείο Αθηνών, Αθήνα 1983, Διεθνής Έκθεση Χαρακτικής Μικρού Σχήματος, Dell Bello Gallery, Τορόντο 1987, Ελληνική Χαρακτική, Βαρσοβία - Μόσχα 1988, Η Ελληνική Μεταπολεμική Χαρακτική, Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα 1988, Ελληνίδες Χαράκτριες, Διάλογοι, Παρίσι 1993 (επιμ. Εμμανουήλ Μαυρομμάτης), Αίθουσα Τέχνης Γκόγια, με την ομάδα F.I.C.F, Σαραγόσα 1994, Identita elleniche, με την Ομάδα Κέντρο Χαρακτικής, Φαέντσα 1995, Αφιέρωμα στον Γκρέκο, Εθνική Πινακοθήκη, Αθήνα 1995, The Mastersof Graphic Art, Γκιόρ, Ουγγαρία, κ.ά. Έλαβε βραβείο και χρυσό μετάλλιο στη Biennale Αλεξανδρείας (1980), βραβείο επιτροπής, Biennale Fredrikstad, Νορβηγία (1982), Τιμητική Διάκριση Biennale R.O.C., στην Biennale Taipei (1983, 1985), Χρυσό μετάλλιο Biennale Fredrikstad (1989), Τιμητική Διάκριση, Impraza, Ουκρανία (1989).

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ-ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΟΣΩΝ ΧΑΘΗΚΑΝ, ΜΙΚΤΗ ΤΕΧΝΙΚΗ, 1996ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔOY-ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, ΚΙΤΡΙΝΗ ΘΑΛΑΣΣΑ

Η Τόνια Νικολαΐδου-Δενδρινού χάραζε συνήθως σε πλάκες linoleum με την τεχνική της ξυλογραφίας. Στο έργο της ενσωμάτωνε κάθε στοιχείο που θεωρούσε ικανό και αρκετό πως θα την βοηθήσει να αποδώσει το όραμά της. Χρησιμοποιούσε επίσης με τεχνική επιδεξιότητα την μεταξοτυπία, ανάγλυφο εκτύπωμα, collage από δικά της τυπώματα, γυαλιά, ξύλο, πέτρα, κινούμενα φωτεινά γράμματα κ.ά. που εμπλούτιζαν τις συνθέσεις της. Τύπωνε τα έργα σε χειροκίνητο δικό της πιεστήριο. Τα χαρτιά, σύμφωνα με την υπόδειξή της, παίζουν συχνά σημαντικό ρόλο στην επιλογή της ιδέας που προσπαθεί να πραγματοποιήσει, όπως π.χ. το κόκκινο φωσφορίζον χαρτί για να αποδώσει τη φωτιά, το στιλπνό, ασημένιο για το νερό, το διαφανές για την αίσθηση της ομίχλης. Συνήθως δούλευε τις ιδέες της σε σειρές στις οποίες η μια εικόνα διαδέχεται την άλλη και «όλες μαζί ψιθυρίζουν την ίδια ιστορία». Οι σειρές έχουν συχνά λυρικούς τίτλους, όπως «Λαμπερή Θάλασσα» ή «Όνειρο Ευτυχίας», «Ρέκβιεμ για ένα δέντρο», «Εικόνες νερού», και σύμφωνα με την ίδια, στα χαρακτικά της διηγείται μέσα από εικόνες τον κόσμο που αγάπησε. Το έναυσμα για τη σειρά «Ρέκβιεμ για ένα δέντρο», έργο της που ανήκει στη συλλογή του Μ.Μ.Σ.Τ. (Καμένο δέντρο στην πρώτη αυγή, 1988), της δόθηκε όταν βρέθηκε μπροστά σε στρέμματα καμένης γης, γεμάτα με σκελετούς δέντρων και θάμνων. Τα χαρακτικά της σειράς διηγούνται την ιστορία του δέντρου που καίγεται και μένει σαν πυρακτωμένο κούτσουρο στο χώμα. Ύστερα, όταν καταλαγιάσουν οι φλόγες, απομένει η λάμψη και οι ανταύγειες του αναμμένου κάρβουνου και καθώς περνούν οι ώρες χαράζει η καινούργια μέρα. Στις τελευταίες εικόνες της διήγησης η γη έχει πρασινίσει και το καμένο δέντρο διαλύεται σιγά σιγά, σκεπασμένο από χόρτα και σταγόνες δροσιάς. Σύμφωνα με την ίδια, τελειώνει η ιστορία που εκτυλίσσεται στο «Ρέκβιεμ για ένα δέντρο» καθώς το δέντρο «οδεύει μέσα από ανθισμένες όχθες του ποταμού και καταλήγει στην απέραντη θάλασσα». Στα χαρακτικά της αυτά λειτουργεί με ζωγραφική αίσθηση και υφή, ενώ η χρήση των λεπτότατων χαράξεων πάνω στο linoleum μαζί με τις χρωματικές επιλογές της αναδίδουν εκπληκτικά την αντίληψη αυτή.

ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔOY-ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, Βράχια των παιδικών μου χρόνων, 2008ΤΟΝΙΑ ΝΙΚΟΛΑΪΔΟΥ-ΔΕΝΔΡΙΝΟΥ, ΘΑΛΑΣΣΑ, ΖΩΗ ΚΑΙ ΘΑΝΑΤΟΣ, ΤΕΤΡΑΠΤΥΧΟ

Αξιοσημείωτες οι εικαστικές επεκτάσεις της στην έκθεσή της «Φλόγες και στάχτη» το 1988. Δημιούργησε ένα περιβάλλον στον χώρο, τοποθετώντας χαρακτικά και στο δάπεδο της γκαλερί, υπερβαίνοντας τις συμβάσεις και περιορισμούς που θεωρείται ότι μπορεί να επιβάλει το εκφραστικό του μέσο στον χαράκτη. Οργανώνοντας επίσης τον χώρο με εικόνες την εποχή εκείνη, που ήδη έχουμε ανάλογα φαινόμενα από ξένους κυρίως καλλιτέχνες, έδωσε νέες προεκτάσεις για την πρόσληψη του εκτιθέμενου υλικού. Η βαθιά γνώση των τεχνικών της χαρακτικής σε συνδυασμό με τεχνολογικά μέσα και την έμφυτη ευαισθησία της την οδήγησαν σε εικαστικούς πειραματισμούς ιδιαίτερα επιτυχημένους και σε μια διαρκή ανανέωση της προσωπικής εικαστικής της γλώσσας. Οι ποιητικές οπτικές εικόνες που δημιούργησε δίνουν άλλη διάσταση στα απλά, καθημερινά ερεθίσματα που παίρνει σαν αφετηρία, πάντα με λιτότητα των συνθετικών στοιχείων και σαφή υπαινικτική πρόθεση. Κύματα που αργοσβήνουν, χρυσές αμμουδιές, χάρτινα καραβάκια, ανθρώπινα σώματα και μέλη, καμένα δέντρα και κούτσουρα μετουσιώνονται σε στοιχεία μιας εσωτερικής ποιητικής διήγησης.

Οι εικαστικοί Κώστας Ευαγγελάτος, Μάρκος Βενιός, Τόνια Νικολαΐδη-Δενδρινού, Άρια Κομιανού, Πέτρος Ζουμπουλάκης, Παναγιώτης Τέτσης σε έκθεση στο Θωρηκτό Αβέρωφ, 1996

Η λεπτεπίλεπτη φιγούρα της και η ανεπιτήδευτη μορφή της Τόνιας Νικολαΐδου σκιαγραφούσε τη σεμνή και μεστή της έκφραση. Γνώρισα αρχικά τη δουλειά της σε ομαδικές εκθέσεις επτανησίων καλλιτεχνών, που συμμετείχαμε στη δεκαετία του 1990, στις οποίες με χαρά έστελνε έργα της. Σε ορισμένες από αυτές τις εκθέσεις ομολογώ ότι οι ιδιότυπες χαρακτικές συνθέσεις της έδιναν το ιδιαίτερο και σύγχρονο χρώμα στο συνήθως παραδοσιακό, νατουραλιστικά τεχνοτροπικό εκθεσιακό σύνολο. Όταν γνωριστήκαμε καλύτερα σε ομαδικές εκθέσεις στην Αθήνα μου εκμυστηρεύθηκε την έντονη διαφωνία της με την τουριστική σχεδόν απόδοση από ζωγράφους των τοπίων της Κεφαλλονιάς και της Ιθάκης. Η Τόνια Νικολαΐδου-Δενδρινού τυπώνοντας τις συνθετικές εικόνες της σε μεταλλικό και στιλπνό χαρτί απέδωσε τον προσωπικό της κόσμο που διαμορφώθηκε χαρακτικά από τις τρυφερές παιδικές της αναμνήσεις, από την αρχέγονη φύση, τις απαστράπτουσες θάλασσες και τις ακρογιαλιές του Ιονίου.


Ζωγράφος, Λογοτέχνης, Θεωρητικός της τέχνης

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Πρωτοδημοσιεύτηκε στο ένθετο Art and Business της οικ. εφημ. ΑΞΙΑ

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Δύο ιστορίες, Ερμιόνης ΚεχαγιάΦάρος σκιών, Μιχάλη ΓριβέαΗ εξορία του Σειληνού, Βαγγέλη ΚατσούπηThe Birds Sing As Bells, Twelve Thousand DaysΜέχρι να δω τον Άλκη, Τίτσας ΔιαμαντοπούλουΤα ίχνη του αίματος, Τειρεσία ΛυγερούΟ θησαυρός της Σμύρνης
Ο νέος εφιάλτης, Αναστασίας Ξενοφώντος-ΓαϊτάνουClub Killaz, Γιάννη ΤζανήΊχνη στα όνειρα, Γιώργου ΠαναγιωτίδηΜικροί μαθητές της ζωής, Μαρίας ΠαπακωνσταντίνουΟ Αρσάμης της Περσίας, Αντώνη ΞυραφάΥπεράνω πάσης υποψίας, Θεοχάρη ΛιβιεράτουΦρούτα στο πιάτο και άλλες τρυφερότητες, Νένας Φιλούση
Τα αχνά φώτα της Μάρφα, Νίκος ΤσιπόκαςΤο όνομα του έρωτα, Δημήτρη ΜπαλτάΜια ανάσα πριν το τέλος, Χρήστου ΠαπαδημητρίουΘα τα πω όλα στον Θεό, Κώστα ΓραμματικόπουλουΠικραλίδα, Κικής ΣαλαμούραΓιαννέσα, Παρασκευής ΜπακέλλαΕίκοσι τσουβάλια λίρες, Θεοφάνη Παπαδόπουλου