.gif)
(ή αλλιώς: Όταν το φως γίνεται ήχος και η ψυχή αναπνέει μέσα από τη μουσική)
Τον Θέμο, τον γνωρίσαμε μέσα από τα προηγούμενα albums του, επιλεγμένα live, συνεργασίες, και το viral τραγούδι την εποχή της καραντίνας Έχει φύγει το παιδί. Ο Θέμος επιστρέφει τώρα με την Χρυσάνθη, ένα album με έξι νέα τραγούδια, προορισμένα να χαραχθούν βαθιά στο μυαλό και στην καρδιά μας.
Ποια είναι η Χρυσάνθη; Την ξέρεις. Είναι το κορίτσι από το καλοκαίρι, εκείνο το κατακόκκινο, που αναβόσβηνε τ' αστέρια κατά βούληση με το γέλιο της. Εσύ είσαι η Χρυσάνθη, πριν ο φόβος κλείσει τους τοίχους γύρω σου. Ακόμα εσύ είσαι. Όταν καλπάζεις πάνω στον έρωτα, πάνω στον χρόνο, πάνω στη φαντασία, πάνω στη μουσική. Όταν χορεύεις μόνος σου μέσα στο σπίτι αποκρούοντας μία βόμβα με κάθε σου κίνηση. Εμείς είμαστε η Χρυσάνθη όταν τραγουδάμε δυνατά και φάλτσα, λόγια που δεν καλοξέρουμε, αλλά τα εννοούμε μέχρι την τελευταία λέξη. Ένα τρικέφαλο τέρας είναι η Χρυσάνθη, που ουρλιάζει για την αγάπη και με τα τρία στόματα, και σε κοιτάζει τρυφερά στα μάτια.
Έξι τραγούδια είναι η Χρυσάνθη. Έξι τραγούδια που ακούγονται σαν ένα. Είναι ένα καινούργιο album που ακούγεται σαν παλιό, είναι ένα παλιό album που ξαναγεννιέται κάθε φορά που το ακούς σαν καινούργιο.
Υπάρχουν δίσκοι που θες να τους ακούσεις και υπάρχουν δίσκοι που σε ακούνε αυτοί. Η Χρυσάνθη του Θέμου Σκανδάμη ανήκει στη δεύτερη κατηγορία. Είναι ένας ζωντανός οργανισμός, ένα έργο που πάλλεται, θυμάται, αγαπά και γιατρεύει. Έξι τραγούδια-προσευχές γραμμένα με την απλότητα ενός παιδιού και τη σοφία ενός ταξιδευτή που επιστρέφει στο φως.
Χρυσάνθη δεν είναι όνομα. Είναι λέξη-κάλεσμα. Ο Θέμος Σκανδάμης, ο πιο ανήσυχος και πολυσχιδής τραγουδοποιός της γενιάς του, επιστρέφει με ένα album που μοιάζει να μην ανήκει στην εποχή μας. Η Χρυσάνθη είναι μια ενιαία μουσική ιστορία – ένας δίσκος που δεν επιδιώκει να ψυχαγωγήσει, αλλά να επαναφέρει τη μνήμη της ψυχής.
Η Χρυσάνθη track by track: Ένα ταξίδι προς το φως
Μαργαρίτα: Μια μελωδία τρυφερή σαν καλοκαιρινό ημερολόγιο. Απαλή, μελαγχολική, γεμάτη ανάσες, ένας ύμνος στην παιδική ελευθερία που αντιστέκεται στη φθορά. Η φράση «Δεν χρειάζεται κανείς πια να με επιβλέπει» είναι το σύνθημα της ενηλικίωσης.
Θεραπεία: Ο Σκανδάμης γίνεται καθρέφτης της εποχής, ένας κόσμος όπου όλοι «θεραπεύονται», μα κανείς δεν γιατρεύεται. Ένα τραγούδι πικρό και ειρωνικά χαρούμενο, ψυχολογικό και πολιτικό μαζί.
Χάτυ: Ένα ονειρικό αφήγημα για μια γυναικεία παρουσία που μοιάζει φανταστική. Η μουσική στροβιλίζεται ανάμεσα σε έγχορδα και πνευστά, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα εξωπραγματικής νοσταλγίας. Η Χάτυ είναι η σκιά της Χρυσάνθης. Είναι η μνήμη της πριν γεννηθεί.
Άλλη μία ζωή: Ο τόνος υψώνεται. Η φωνή γίνεται προσευχή, οι χορωδίες φουσκώνουν σαν κύμα. Μια εξομολόγηση λύτρωσης. Η αγάπη ως μετάβαση, όχι ως τέλος.
Χρυσάνθη: Το κέντρο του σύμπαντος, το σημείο μηδέν του φωτός. «Βλαστημάει στις εκκλησιές και προσεύχεται στα γήπεδα.» Στίχος που μόνο ο Σκανδάμης θα μπορούσε να γράψει, μεταμορφώνοντας το βέβηλο σε ιερό. Η μουσική ξεσπά σε διονυσιακό πανηγύρι, λυτρωτική έκσταση. Η Χρυσάνθη είναι γυναίκα, είναι φως, είναι το ανείπωτο μέσα μας.
Οντολογικό: Κλείνει το album με σχεδόν μυστικιστικό τρόπο. Αφαιρετικό, υπνωτικό, ηλεκτρονικά ατμοσφαιρικό. Η φωνή αιωρείται πάνω από μια ομίχλη από synths: «Κι αν υπάρχω, είμαι αυτό που ανασαίνω όταν σιωπώ». Η φράση αυτή θα μπορούσε να είναι ο υπότιτλος όλου του έργου.
Το τραγούδι-καρδιά του δίσκου Χρυσάνθη
Το τραγούδι Χρυσάνθη είναι η καρδιά του δίσκου και ο παλμός που τον κρατά ζωντανό. Δεν είναι απλώς ένα τραγούδι. Είναι μια αποκάλυψη μέσα από ήχους, ρυθμό και λόγο. Αρχίζει ήρεμα, σχεδόν αθώα, με τη φωνή του Θέμου να ψιθυρίζει ένα όνομα που κουβαλά βάρος μνήμης και φωτός. Και ύστερα, σιγά σιγά, το τραγούδι φουσκώνει, όχι μόνο μουσικά, αλλά πνευματικά. Όπως μια προσευχή που μετατρέπεται σε πανηγύρι. Σαν να βλέπεις μια ψυχή να σηκώνεται από τη γη και χορεύει. Η ενορχήστρωση είναι μαγευτική: κρουστά που θυμίζουν πορεία, πνευστά που ανασαίνουν σαν θυμιατό και μια χορωδία που δεν ψέλνει, αλλά ευλογεί. Όλα χτίζονται γύρω από έναν στίχο που ήδη μοιάζει κλασικός: «Βλαστημάει στις εκκλησιές και προσεύχεται στα γήπεδα». Αυτός ο στίχος είναι η ψυχή του Θέμου Σκανδάμη. Είναι ο τρόπος του να συμφιλιώνει το ιερό με το βέβηλο, το ανθρώπινο με το θεϊκό. Να δείχνει πως το φως δεν έχει τόπο, αλλά απλώς εκδηλώνεται όπου υπάρχει καρδιά.
Η Χρυσάνθη είναι το τραγούδι που ενώνει όλα τα υπόλοιπα. Είναι το κέντρο του κύκλου, εκεί όπου η γη και ο ουρανός αγγίζονται. Στο τέλος του, δεν νιώθεις πως άκουσες μουσική. Νιώθεις πως κάτι μέσα σου μετακινήθηκε.
Ήχος και ατμόσφαιρα: το Baumstrasse γίνεται ναός
Η παραγωγή είναι λεπτοδουλεμένη, σχεδόν τελετουργική. Στα Baumstrasse Studios, ο Θέμος Σκανδάμης μαζί με τον Βασίλη Μαντζούκη και τον Σέργιο Βούδρη στήνουν έναν ήχο γήινο και ανάλαφρο ταυτόχρονα. Τρομπόνια, φλικόρνα, ηλεκτρικές κιθάρες, φωνητικά σαν ψαλμωδίες. Η φωνή του Σκανδάμη –διαυγής, εξομολογητική– λειτουργεί σαν σταθερό κέντρο, σαν άξονας ανάμεσα στο χάος και τη σιωπή. Ο ήχος «αναπνέει». Δεν πιέζεται. Είναι από εκείνους τους δίσκους που δεν παίζονται. Απλώς συμβαίνουν.
Πίσω από τα τραγούδια: ποίηση χωρίς πόζα
Οι στίχοι του Σκανδάμη δεν περιγράφουν. Επικαλούνται. Η γλώσσα του ισορροπεί ανάμεσα στο ιερό και το καθημερινό, χωρίς να χάνει την τρυφερότητα του παιχνιδιού. Κάθε λέξη μοιάζει να έχει ειπωθεί σε μια γλώσσα που δεν έχει ακόμα γραφτεί. Είναι ποίηση που δεν το φωνάζει, γιατί το ξέρει.
Αξίζει να ακούσεις αυτό το album, γιατί σε μετακινεί. Δεν σου ζητάει να το καταλάβεις, μόνο να αφεθείς. Η Χρυσάνθη δεν είναι μουσική υπόκρουση. Είναι τελετουργία ύπαρξης. Ένα έργο που μπορεί να σε κάνει να χαμογελάσεις, να συγκινηθείς ή απλώς να σωπάσεις και να νιώσεις παρών.
Αυτό που καταφέρνει ο Θέμος Σκανδάμης στο album Χρυσάνθη είναι σπάνιο: φέρνει πίσω την πίστη στη μουσική. Όχι στη μουσική ως τέχνη, αλλά ως πράξη φωτός. Σ' έναν κόσμο που παράγει ήχους, εκείνος επιλέγει να δημιουργεί σιωπές, και μέσα τους, να ανθίζει κάτι αληθινά ανθρώπινο. Η Χρυσάνθη είναι αυτό το άνθος. Αν έπρεπε να εξηγήσω σε κάποιον που δεν ξέρει ποιος είναι ο Θέμος Σκανδάμης το γιατί είναι μοναδικός, θα του έβαζα μόνο αυτό το τραγούδι, γιατί μέσα στα τέσσερα λεπτά του, χωράει ολόκληρη η ποίηση του Θέμου: το χιούμορ, η τρυφερότητα, η φιλοσοφία, η αγάπη για το φως και για τον άνθρωπο.
Υστερόγραφο
Άκουσε το album ολόκληρο. Μην το διακόψεις και μην το «περάσεις» στο shuffle. Βάλε ακουστικά, κλείσε τα μάτια και άστο να περπατήσει μέσα σου. Ίσως στο τέλος της ακρόασης, να μην ξέρεις αν ακούς δίσκο ή αν σε άγγιξε κάτι πιο βαθύ. Κι αν νιώσεις έστω για λίγο πως είσαι φως, τότε ο σκοπός του έχει εκπληρωθεί.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Συντελεστές:
Στίχοι, μουσική: Θέμος Σκανδάμης
Μίξη: Κώστας Στεργίου στο Syn Ena studio
Mastering: Γιάννης Χριστοδουλάτος, Sweetspot productions
Εξώφυλλο: Αλέκος Κυραρίνης
Ενορχήστρωση: Βασίλης Μαντζούκης, Θέμος Σκανδάμης και Σέργιος Βούδρης, Θέμος Σκανδάμης στο 6ο και οι μουσικοί
Παραγωγή: Βασίλης Μαντζούκης, Θέμος Σκανδάμης και Σέργιος Βούδρης, Θέμος Σκανδάμης στο 6ο
Ηχοληψία: Γιάννης Σκανδάμης στο Βaumstrasse studio και Σέργιος Βούδρης στο στούντιο Δισκέξ στο 6ο
Έπαιξαν:
Τύμπανα: Βασίλης Μαντζούκης και Κώστας Στεργίου aka Lulak Aluf στο 6ο
Ηλεκτρικό μπάσο, σέλο: Νίκος Παπαϊωάννου
Πιάνο, πλήκτρα, τρομπόνι: Βασίλης Παναγιωτόπουλος
Κιθάρες: Βασίλης Μαντζούκης, Θέμος Σκανδάμης
Φλικόρνο, τρομπέτα: Ανδρέας Πολυζωγόπουλος
Μπάσο: Σέργιος Βούδρης στο 6ο
Hammond: Κώστας Συνοδινός
Βιολί: Γιάννης Κονταράτος
Κρουστά: Στρατός Σαμιώτης
Φωνητικά: Τώνια Ράλλη, Νεφέλη Φασουλή, Βασίλης Μαντζούκης και Σέργιος Βούδρης, Θέμος Σκανδάμης στο 6ο
Χορωδία στο Μαργαρίτα: Τώνια Ράλλη, Κώστας Μαργαρίτης, Νάντια Μαργαρίτη, Γιάννης Σκανδάμης, Ιωάννα Μακαβέι, Έλενα Μεγγρέλη, Γιώργος Βαρτσάκης, Νίκος Ταξιλτάρης
