Άγιος Νεόπλουτος

Διάλογος με τον Πεσσόα
Απέναντι στο βιβλίο της ανησυχίας

Γιάννη Σμίχελη

Στην Ελλάδα, έχουμε μια μανία να καβαλικεύουμε καλάμια καθώς μας συνοδεύουν στην πυρά οι ιεροεξεταστές των ιερατείων του πλούτου, της ισχύος και του γλειψίματος. Φαντασιωνόμαστε πως συμμετέχουμε σε αέναες μυστικιστικές διεργασίες του κοσμικού ενώ μπατίρηδες, εξαθλιωμένοι και χέστες υποκλινόμαστε στους τυράννους μας. Μας δίνουν ένα κοκαλάκι να γλείφουμε και νομίζουμε πως στρώνουμε τα λουκούλλεια γεύματα, περήφανοι με περικεφαλαία την προδοσία στον όποιο συλλογικό εαυτό που πιθανότατα θα διαθέταμε, παρελθοντολάγνοι, κομπάρσοι του παρόντος, εφησυχασμένα προβατάκια της ονείρωξης με το μεγαλείο των μεγαλουργών προγόνων μας. Ως πότε θα αρκούμαστε να κομπάζουμε για την αθάνατη Ελλάδα, με τα εξαίσια αρχαία της, την παγκόσμια κληρονομιά της, τα φυσικά κάλλη της ενώ όλα αυτά τα καταστρέφουμε ακόμα και στον ύπνο μας; Πανηγυρτζήδες της διαρκούς αυτοθανάτωσής μας, περιμένουμε να βρέξει ο ουρανός ήρωες για να ξεπλύνουμε τις αμαρτίες μας ώστε να πορευτούμε στον δρόμο της επιβίωσης ως καρικατούρες του θεάτρου σκιών. Και πάντα δοξάζουμε την υποτιθέμενη μεγάλη Ελλάδα της υφηλίου που μεγαλουργεί αναμένοντας τον σωτήρα εκ της αλλοδαπής για να φουλάρει τις ρυθμίσεις της υποτέλειάς μας στον πιο δυνατό και γουστόζικο νταβατζή. Πώς να το κάνουμε; Δεν είμαστε ό,τι κι ό,τι, αλλά το περιούσιο έθνος του ένδοξου στρουθοκαμηλισμού. Πράγματι, το είκοσι ένα χάραξε τον αιώνιο δρόμο της υποτέλειας, αφού ήμασταν τόσο αυτοτελείς όσο τα πρώτα κόμματα με τους αλληθωρισμούς στις μεγάλες δυνάμεις, έτσι ώστε να ολοκληρωθεί το αυτοέγκλημά μας με την ίδρυση του κόμματος της Λερναίας ύδρας, το διαχρονικό κόμμα της αυτοσκλάβωσης, των βασιλοφρόνων, των μεταξικών ναζιφασιστών, των δωσίλογων και των μνημονίων. Αφού ο Βενιζέλος απέτυχε να κτίσει το αστικό έθνος των Ελλήνων με την δυτικοευρωπαϊκή αμφίεση, στην μόνη αυθεντική ως αυτοπροσδιοριστική, επαναστατική κινητοποίηση μέσα στο πλαίσιο του ΕΑΜ-Ε.Λ.Α.Σ. Καθώς ο λαός αμυνόμενος για την ίδια του την επιβίωση έκτιζε το λαϊκό πατριωτικό έθνος τρόμαξαν οι υποτελείς αστοί και βασιλόφρονες, κινδύνευαν να χάσουν το μόνο ουσιαστικό συστατικό της κίβδηλης ύπαρξής τους, την εμπορία του ελληνισμού, κι έτσι βάλθηκαν να καταστρέψουν τον λαό ώστε να τους μείνει το εμπόρευμα, αν και με αρκετά ελαττώματα, και το πέτυχαν με όλα τα μέσα, Εμφύλιο, πολιτικές διώξεις, τρομοκρατία, εξαθλίωση, υποχρεωτική μετανάστευση, υπερχρέωση, μνημόνια. Για τις ελληνικές υποτελείς ελίτ είναι προτιμότερο να ξενιτευτεί ολόκληρος ο ελληνικός πληθυσμός και να έρθουν νέοι πρόσφυγες και μετανάστες που θα βαφτιστούν Έλληνες, ρακένδυτοι, ανερμάτιστοι και ανίσχυροι, έτσι ώστε να είναι εύκολα χειρίσιμοι και αναλώσιμοι. Το ελληνικό κράτος είναι τμήμα του πεδίου πειραματισμών της νέας τάξης πραγμάτων, περιλαμβάνει την Ουκρανία, τα Βαλκάνια, την Ανατολική Μεσόγειο και την εγγύς Ανατολή· διαρκώς ξεριζωμένοι άνθρωποι σε αέναη αναγκαστική κίνηση, σαν τις καλλιέργειες κηπευτικών στα θερμοκήπια δίχως χώμα, αλλά σε νερό με χημικές ουσίες, που μετατοπίζονται από ένα τεχνητό περιβάλλον στο επόμενο ανάλογα με τις ανάγκες των επιχειρηματικών σχεδιασμών, ναι, τα μη ριζωμένα φυτά μπορούν και προχωράνε, ενώ για τους μόνιμους, γηγενείς, εντόπιους πληθυσμούς θα επιφυλάσσεται η μέθοδος των κλειστών κτηνοτροφικών μονάδων. Σε βαθιά τεχνητά σκοτάδια, ασύνδετοι με τη φύση, καμία επαφή με το χώμα, τον φυσικό αέρα, θα εκτρέφονται για να διατίθενται προς κατανάλωση στις ανάγκες των χρηματιστηριακών επενδύσεων. Αφού πια τα αυτοματοποιημένα εργοστάσια θα διοικούνται από το τεχνητής νοημοσύνης τεχνητό ανθρωποειδές, η αξία των ανθρώπων θα διατιμάται από την εξέλιξη του τζόγου των επενδυτικών ομίλων. Η πρόοδος του μετανθρωπισμού βρίσκεται ήδη σε υλοποίηση. Οι ελίτ πια δεν χρειάζονται το διοικητικό προσωπικό, καλά να είναι οι ανθρωπόμορφες μηχανές, δεν τους ενδιαφέρει να βελτιώσουν τη ζωή, αλλά να την σταθεροποιήσουν σε όρους τεχνολογικής σκλαβιάς, έχουν συγκεντρώσει τέτοια ισχύ ώστε πια δεν είναι ανθρώπινοι άνθρωποι, αλλά υπερφυσικές οντότητες, αν καταρρεύσει το είδωλό τους θα καταστραφούν, όποτε θα πρέπει να εμφανίζονται πάση θυσία ως θεάνθρωποι, εξού και η ανάγκη τους για υπάκουους πιστούς, δηλαδή αποβλακωμένους, χυδαίους ανθρωπίσκους, πολτοποιημένες ανθρώπινες μάζες τοξικού, φτηνού κρέατος, με ορίζοντα τον τοίχο των κλειστών δωματίων, άνευ παραθύρων. Ακόμα και το ελάχιστο όνειρο να αποφευχθεί, μόνη επιτρέπουσα πράξη η εκτροφή με τις γενετικά τροποποιημένες τροφές, είκοσι τέσσερις ώρες το εικοσιτετράωρο μασούλημα.

Θέλω να κλείσω πια αυτόν τον μακρύ μονόλογο-διάλογο με τον εαυτό μου, συζήτηση μεταξύ του εγώ, της ταυτότητας και του βαθύτερου είναι μου, νομίζω πως από εντελώς φαινομενικά ασύνδετα κείμενα μπορώ να βγάλω αχνά μια άκρη με τη χάραξη ενός δρόμου. Τι κοινό μπορεί να έχει το κεφάλαιο του Μαρξ, ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες και τα απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, αναρωτιέμαι και μέσα από την βεμπεριανή μεθοδολογία των ιδεότυπων, μέσα από αφαιρέσεις κι αναγωγές συγκλίνουν όλοι σ' ένα: πως μόνο με την υποβάθμιση της ιδιοκτησίας και με την ταυτόχρονη αναβάθμιση, εξύψωση των κοινών ανθρώπινων αξιών μπορούμε να βρούμε τον δρόμο της ελευθερίας και της εκπλήρωσης ως ατομικό, ομαδικό, μαζικό και ειδολογικό εαυτό. Να είμαι ο εαυτός μου στην σημερινή εποχή του καπιταλισμού δεν είναι αποδεκτό ούτε για τους πιο επιτυχημένους κεφαλαιοκράτες. Για να είμαι ο εαυτός μου θα πρέπει να απαρνηθώ αυτό που προσκυνούν με κυνισμό και πάθος οι κάτοικοι της μικρής πόλης στην οποία ανατράφηκα από το ογδόντα έως το δυο χιλιάδες δέκα. Τον ατομικό πλούτο. Για να ολοκληρωθώ οφείλω να διαγράφω, ακόμα κι ό,τι νομίζω ανεπιφύλακτα ότι μου ανήκει, δηλαδή τα γραπτά μου, τα οποία είναι η πνευματική ιδιοκτησία μου, κι όμως ούτε αυτά –και πολύ περισσότερο την ατομική περιουσία– γιατί είναι μια παγίδα, φυλακή, εμπόδιο, παραπλάνηση, αυταπάτη και κοντολογίς απάτη περί της συμβολής στην εκπλήρωση των ανθρωπίνων επιδιώξεων και στόχων. Εξ αρχής, ο καπιταλισμός έχει τη θεμελίωσή του στην νομιμοποίηση της λείας και των λάφυρων από τη ληστεία, την εγκληματική ενέργεια, την αυθαιρεσία του ισχυρότερου, του πονηρότερου, του πιο επιτήδειου, του απατεώνα, του πιο πολεμοχαρή κι αιμοσταγή. Από την στιγμή που αναδείχθηκε σε αναγνωρισμένο κοινωνικά δικαίωμα, ως κόρη οφθαλμού όλων των αστικών συνταγμάτων, η ατομική ιδιοκτησία τελείωσε ο ανθρωπισμός έστω κι αν ο διαφωτισμός στ' όνομά του έπινε νερό. Κανένας δεν είναι ανθρώπινος κι ανθρωπιστής εφόσον είναι ιδιοκτήτης και όταν ο τελευταίος αυτοπροβάλλεται ως κοινωνικά ευαίσθητος στους αδύνατους και εκδηλώνει ενδιαφέρον για τα ζητήματα που αφορούν συνολικά την κοινωνία τότε δολίως προωθεί τα ατομικά του συμφέροντα. Είναι άλλο πράγμα η προσωπική προσέγγιση σύμφωνα με τον εαυτό μας, γιατί αυτός εν τέλει ορίζεται ως οι πράξεις μας πρωτίστως απέναντι στον άλλο, στον ξένο, στον άγνωστο και καθολικά στο περιβάλλον, τη φύση και το είδος μας και προϋποθέτει τη διαρκή ανώνυμη δράση, κι άλλο η μεροληπτική στάση για το καλό της ιδιωτικής επιχείρησης και του συμφέροντος. Οι μόνοι αστοί που αξίζουν να συνεχίζουν να υπάρχουν είναι οι ορθολογιστές γραφειοκράτες και οι επιστήμονες που υπηρετούν το πνεύμα του διαφωτισμού. Αλλά μέχρι εκεί, διότι ναι μεν είναι καλοί σαν κομπάρσοι της πολιτικής, σαν απομαγευτές του κόσμου αλλά ως πολιτικοί και οικονομικοί δρώντες είναι για τα μπάζα, όπως αυτά που προκάλεσαν στους δύο Παγκόσμιους Πολέμους και μέσω της οικολογικής καταστροφής συνεχίζουν να προξενούν. Δεν είναι όλα ανταλλακτικές αξίες και δεν είναι όλα αντικείμενα προς εκμετάλλευση και πώληση. Πώς να το κάνουμε; Το νερό, ο αέρας, η παιδεία, η τροφή, η ασφάλεια και η ελευθερία, η υγεία και η ευτυχία, το φυσικό περιβάλλον, η ίδια η ζωή δεν έχουν τιμή και δεν κοστολογούνται. Και απαιτούν όλη την αυτενέργεια, την προσήλωση και τη θυσία μας. Για να συνεχίσει το ρεύμα του διαφωτισμού να συμβάλλει στην ανθρωπότητα πρέπει να εξαφανιστούν οι κεφαλαιοκράτες, γιατί όσο οι ίδιοι ισχυροποιούνται υπονομεύουν το φιλοσοφικό ρεύμα που τους εκπροσωπεί και στηρίζει και κατευθύνονται προς την εγκαθίδρυση της τερατοθρησκείας. Μέσω της τεχνητής νοημοσύνης θα κατασκευάζουν τεχνητά όντα ανάλογα της αλλοτρίωσης τους από τον κόσμο, τη φύση, την κοινωνία, ακριβώς γιατί έστω κι ανομολόγητα θα πιστεύουν πως είναι θεοί με τόση εξουσία συγκεντρωμένη στον έλεγχό τους. Και δεν είναι τίποτε άλλο παρά ανθρωποφάγοι και εξολοθρευτές ζωικών και φυτικών ειδών. Το μέλλον δεν τους ανήκει, έχουν χάσει ήδη το παρόν, δεν δρουν ποτέ στο τώρα, αδυνατούν να συλλάβουν τους επίκαιρους όρους της ύπαρξης, προέρχονται από τα βάθη της πλεονεξίας για το πλεόνασμα που παράγεται από την πρώτη σχέση εκμετάλλευσης, όταν κάποιος υποχρεώνει κάποιον άλλο να δουλεύει παραπάνω από αυτό που χρειάζεται για να ζήσει και αποσπά το προϊόν του κόπου του με εξαναγκασμό και δολιότητα. Το κέρδος είναι η παγίδα του χρέους, γιατί η κερδοσκοπία είναι μια δραστηριότητα στην οποία κερδίζουν οι ελάχιστοι και χάνει η συντριπτική πλειονότητα εξαρτημένων εργατών, ελεύθερων επαγγελματιών και επιχειρηματιών. Είναι ένα στημένο παιχνίδι τζόγου και κερδίζει η μάνα και οι παίκτες που ευνοούνται από αυτή. Επιχειρούν μόνο οι αδίστακτοι, οι βίαιοι και οι ευνοημένοι γιατί το ρίσκο είναι εξ αρχής πολύ μεγαλύτερο από την απόδοση εξού και τα ολιγοπώλια, μονοπώλια, πολυεθνικές και όμιλοι επενδυτών και επιχειρηματιών. Μόνο ελευθερία δεν υπάρχει σε μια φιλελεύθερη ατμόσφαιρα και αναπόφευκτα η ανασφάλεια καταλήγει σε πόλεμο, ειρηνικό, ψυχρό ή θερμό. Οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες και ιδιοκτήτες ζουν στην αυταπάτη της άνεσής τους παραβλέποντας την σκλαβιά της ατομικής περιουσίας τους, γι' αυτό και στο βάθεμα της οικονομικής κρίσης νιώθουν απατημένοι, όμως η αυταπάτη ξεκινά από την πάρτη τους. Στην σημερινή εποχή ο δυνάστης και τύραννος, αυτός που αυθαιρετεί δηλαδή, είναι φίλος της ελευθερίας και όχι ελεύθερος, όπως είναι και φιλάνθρωπος και όχι άνθρωπος, όπως και φιλόζωος και όχι οικολόγος και φιλαράκος της φιλοσοφίας αλλά επ' ουδενί σκεπτόμενο ον, αλλιώς δεν θα υποδυόταν τον επιχειρηματία, δηλαδή κάποιον που βάζει τους άλλους να δουλεύουν για να παίζει αυτός τον τζογαδόρο. Το μόνο θεμιτό είδος επιχείρησης που αιτιολογεί την υπέρβαση των δυσκολιών και την άρση των αβεβαιοτήτων είναι εκείνο της κοινωφελής μη κερδοσκοπικής και ας δείξουν την μαγκιά τους οι μανατζαραίοι και τα αφεντικά σ' αυτές, όπου θα ζουν με τον μισθό του κοινού υπαλλήλου διευθυντή, διοικητού, τομεάρχη.

Copyright © Γιάννης Σμίχελης All rights reserved

Πρώτη δημοσίευση

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα του Θανάση Μυλωνά.

Το πεζογράφημα αποτελεί απόσπασμα του βιβλίου του Γιάννη Σμίχελη Άγιος Νεόπλουτος: Διάλογος με τον Πεσσόα - Απέναντι στο βιβλίο της ανησυχίας, που δημοσιεύτηκε σε 42 μέρη στο koukidaki.gr από τις 25 Απριλίου 2025 και κάθε Παρασκευή. Ξεκινήστε την ανάγνωση από εδώ