![Έργο τέχνης Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]](https://blogger.googleusercontent.com/img/b/R29vZ2xl/AVvXsEhinQadLT0IcfqqKh0aaifHgQxvacpdi-S_LjwaxZzG_wvpq8mpP3oygTDdYfQv7VDvSgiwnXG0EPSn2JN8_UJ16JF3fgVG9T9Gj_lnVKvguSO9zWE-NpEXQlzVZ9ewF3aBoMObREH4fGLllRcsUwcHk3V-9w1lp4A5UrSR4rmRv6XyW0eiYVSsN6viI1Bb/s1500/3.png "Έργο τέχνης Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]")
Η βόλτα μας σήμερα μας βγάζει στην Πιερία. Την έχετε ακουστά;
Όχι;
Όχι;
Σοβαρά τώρα;
Από πού κι ως πού Πιερία;
Μάλλον από την αρχαία λέξη πιαρός που σημαίνει παχύς, εύφορος. Εκεί πρωτοκατοίκησαν, πριν ακόμα από τους Μακεδόνες, οι (παχουλούτσικοι;) Πίερες, μια θρακική φυλή που καλλιέργησε και εκμεταλλεύτηκε την εύφορη γη.
Από εκεί κατάγονταν και εκεί χόρευαν και τραγουδούσαν μες στην καλή χαρά οι 9 Μούσες, προστάτιδες των καλών τεχνών.
Ας δούμε όμως και δύο σημαντικά τοπωνύμια του τόπου τούτου.
Από πού κι ως πού Λιτόχωρο;
Για το Λιτόχωρο όρεξη να έχετε να… απορρίπτετε εκδοχές.
Καταρχάς, η ορθογραφία παίζει μεγάλο ρόλο.
Είναι Λητώχωρο από την Λητώ;
Ε, όχι!
Είναι Λυτόχωρο, δηλαδή το έχουν αφήσει λυτό; Ξαμολημένο;
Ε, πάλι όχι!
Είναι ljutoχωρο όπως υποστηρίζει ο Μπαμπινιώτης; Από το σλάβικο ljuto (τραχύς, θυμωμένος) επειδή υπάρχει στην Φθιώτιδα το Λιτόσελο (ljuto selo = ορεινό χωριό);
Είναι «Lee to whore» σαν να είναι χωριό της Ιρλανδίας;
Ντροπή και μόνο που το σκεφτήκατε!
Μήπως ήταν Λιθόχωρο;
Πέτρινος τόπος; Δεν είν' κακό… άλλωστε στην πλαγιά του Ολύμπου σίγουρα θα έχει και πέτρες…
Μήπως ξεκίνησε ως Λισσόχωρο μιας και σε κάποιους χάρτες του 16ου αιώνα αναφερόταν ως Λισσάς (από το ομηρικό λις = γκρεμός);
Μια τελευταία (ουφ) εκδοχή είναι από την βυζαντινή λέξη λιτή που σημαίνει προσευχή.
Τη μόνη εκδοχή πάντως που μπορούμε να απορρίψουμε με σιγουριά είναι ότι το Λιτόχωρο είναι απλώς... απλό.
Με τέτοια ποικιλία από καταρράκτες, ρυάκια, οργιώδη βλάστηση, καταπράσινα φαράγγια, πανέμορφα μονοπάτια και συνεχόμενες εναλλαγές τοπίων –μέχρι και πεδίο βολής τεθωρακισμένων αρμάτων διαθέτει– σίγουρα δεν το λες ούτε λιτό, ούτε απέριττο…
Το Λιτόχωρο είναι η ιδανική επιλογή για όσους θέλουν να εξερευνήσουν το βουνό των θεών.
Και φυσικά διαθέτει τα απαραίτητα στην περίπτωση που κάποιος χρειαστεί θάρρος και
δύναμη για την συνέχεια. (Ταβερνάκια και καφετέριες εννοούμε· πού πήγε το μυαλό σας;)
Τέλος, έχει και την πλάκα του, την παραθαλάσσια Πλάκα Λιτοχώρου για μπανάκι, ψαράκι, ουζάκι και νυχτερινό ποτάκι στο μπαράκι!
Από πού κι ως πού Κατερίνη;
Κατά μία εκδοχή, η πρωτεύουσα της Πιερίας πήρε το όνομά της από το μικρό ξωκλήσι της Αγίας Αικατερίνης που βρίσκεται στο παλιό νεκροταφείο της πόλης. Όμως οι εικόνες που βρέθηκαν εκεί και μάλλον και ολόκληρο το ξωκλήσι χρονολογούνται από το 1831, έτος που η πόλη είχε ήδη ονομαστεί.
Ψάχνοντας για παλιότερες Κατερίνες βρίσκουμε στην Αλεξάνδρεια την πρώτη, τον 3ο αιώνα μ.Χ., κάποια Δωροθέα που μετά τη βάφτισή της σε χριστιανή ονομάστηκε Αικατερίνη (ο Μπαμπινιώτης λέει από το κύριο όνομα Εκατερός, από εκάτερος –ένας από τους δύο– αμφισβητώντας την εκδοχή του «Αιέν καθαρίνα» –> πάντα καθαρή) η οποία έγινε αγία μετά τον μαρτυρικό θάνατό της.
Όπως και να είναι, η Αικατερίνη ως πολιούχος της πόλης έχει την τιμητική της. Όχι όμως ως επώνυμη ηρωίδα, αφού άλλωστε ποτέ δεν πέρασε από την περιοχή.
Τότε τι;
Ας το πιάσουμε από τα βυζαντινά χρόνια, τότε που, κάπου εκεί κοντά, υπήρχε η πόλη Άτηρα.
Μια πόλη που στα λατινικά μετατράπηκε σε Hatera και με αυτό ακριβώς το όνομα εμφανίζεται σε χάρτες του 12ου αιώνα.
Οι επόμενοι περιηγητές την αναφέρουν ως KATHERA, KATHERI μέχρι τον Πουκεβίλ που σημειώνει και τα δύο ονόματα: KATERI HATERA.
Κι επειδή όπως έλεγε και ο Δημ. Καμπούρογλου, «η σύμπτωση είναι μια θεότητα πολύχαρη και πολυεύσπλαχνη εις την οποίαν καταφεύγουν κυρίως όσοι δεν έχουν πού αλλού να στηριχτούν», η Κατερί, για χάρη εκείνου του ξωκλησιού πήρε, καταρχάς, αυτούσιο το όνομα της αγίας, Αικατερίνη, έως ότου κατασταλάξει οριστικώς και αμετακλήτως στο λαϊκότερο και βολικότερο Κατερίνη.
Κάτω από τον Όλυμπο και τα Πιέρια, με ένα πανέμορφο και τεράστιο δημοτικό πάρκο, με ευκαιρίες για εξορμήσεις είτε για ορειβασία είτε για εξερεύνηση στους τριγύρω αρχαιολογικούς χώρους είτε για θαλάσσια σπορ και μπανάκι στις καθαρές παραλίες, με την περίφημη Κατερινόσκαλα (Ολυμπιακή ακτή πλέον), η κοσμοπολίτικη Κατερίνη τα έχει όλα και συμφέρει.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Πρώτη δημοσίευση
Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]
