...μ’ ένα ερώτημα να προκύπτει κοιτάζοντας το εξώφυλλο –ποιο/τι χρώμα είναι αυτό; περί τίνος πρόκειται;– όμως, πολύ γρήγορα ο συγγραφέας της νουβέλας, ο Πάνος Μυρμιγγίδης, φροντίζει να μας εξηγήσει ότι το μπλε σκούρο είναι το χρώμα μιας βαλίτσας και το 05 απλά το νούμερό της σε έναν κατάλογο με βαλίτσες άλλες, άλλων. Σημειολογικά όμως, η αφήγηση δεν ξεκινά με την αναζήτηση μιας βαλίτσας, μα με αυτό που συμβολίζει η βαλίτσα.
Από το πρώτο πρώτο πράγμα που συναντάς στο βιβλίο, μια φράση όπου λέει: Για όλα τα ταξίδια που έχουμε κάνει, αλλά και για όλα αυτά που κάναμε με το μυαλό μας... και μετά λίγο παρακάτω: Για όλους τους έρωτες... Για το ροκ... αλλά και Για την πιο μεγάλη στιγμή των παιδικών μας χρόνων γίνεται σαφές ότι πρόκειται για ένα πόνημα που διαπερνά τις πιο έντονες, άρα και αξιομνημόνευτες, στιγμές ενός ανθρώπου –ας τον πούμε ήρωα– και που, ως τέτοιο, θα κουβαλά πολλή αλήθεια, αναμνήσεις... δηλαδή βίωμα. Το ίδιο προλογικό κείμενο ολοκληρώνεται με ένα κλικ. Ό,τι προλάβουμε, μα η ομιλούσα θεωρεί ότι, από τη στιγμή που αυτό το κλικ γίνεται δημόσιο κτήμα μπαίνοντας σε ένα βιβλίο, το πιθανότερο είναι να ισχύει η καζαντζακική ρήση «Μια αστραπή η ζωή, μα προλαβαίνουμε».
Τώρα, θα αναρωτηθούμε, τι πρέπει να κάνει ο άνθρωπος ώστε να γεμίσει ωφέλιμα τη ζωή του, να της δώσει νόημα, αξία, να καταφέρει να αφήσει αποτύπωμα, κληρονομιά. Ξέρετε κάτι; Διαβάζοντας τη νουβέλα καταλαβαίνω ότι δεν χρειάζεται κάποια ακολουθία, μέθοδος, συνταγή, συγκεκριμένη οδός... Καταλαβαίνω ότι ο κάθε άνθρωπος θα αφήσει ένα αποτύπωμα, ένα έργο, αρκεί να είναι το δικό του, να εκφράζει τον ίδιο, να γεμίζει τον ίδιο.. κι αυτό το αποτύπωμα, έτσι μοναδικό που θα 'ναι, σαν δακτυλικό, ενδέχεται να αρκεί.
Μέσα στις σελίδες του αναγνώσματος, θα περιηγηθούμε στη ζωή του ήρωα την οποία ο συγγραφέας μεταφέρει σε πρώτο πρόσωπο, σαν μαρτυρία [αλλά μπορεί και να 'ναι μαρτυρία] και σαν ημερολόγιο από αυτά που συνηθίζουμε να κρατάμε για να διατηρήσουμε τις στιγμές της καθημερινότητάς μας, όχι επειδή είναι μεγάλες αλλά επειδή είναι πολύ σημαντικές. Όχι επειδή αφορούν κάποιον άλλο αλλά επειδή αφορούν όλη μας την πορεία. Όχι επειδή θα αλλάξουν τον κόσμο αλλά επειδή άλλαξαν τον κόσμο για εμάς.
Σε αυτό το ημερολόγιο, λοιπόν, ο ήρωας είναι ένας σύγχρονος νέος άντρας που βιώνει το πέρασμά του με πολλή μουσική από δίσκους βινυλίου, καπνό, καφέ και μπίρες, παρέες, άρθρα που γράφει επαγγελματικά, γυναίκες που τον γοητεύουν και μια καθημερινότητα αναγνωρίσιμη αφού είναι γήινος, ένας οικείος τύπος, ένας από εμάς ή σαν εμάς, ένας με τον οποίο μπορούμε να ταυτιστούμε επειδή τον καταλαβαίνουμε, έχουμε φορέσει τα παπούτσια του... ενώ –όπως γράφει– η ζωή δεν είναι ούτε ταινία ούτε όμως ένα τυχαίο γεγονός.
Κι έτσι, λοιπόν, το ημερολόγιο του ήρωα αποτελείται από την καθημερινότητά του όπως αυτή εμπλουτίζεται από τις αναμνήσεις του, τις ανάγκες και τα θέλω του, τη ρουτίνα και την επανάληψή της... όλα αυτά τα δομικά υλικά που υπολογίζονται ως μικροπράγματα επί της ουσίας παρά ως μεγάλες στιγμές μα, ωστόσο, προσδιορίζουν το ποιος είναι κανείς ή καταφέρνουν να τον σημαδέψουν ανεξίτηλα.
Αν ισχύει αυτό που είπε ο Καμύ ότι η ζωή είναι το άθροισμα των επιλογών μας, τότε αυτή η νουβέλα είναι ένα παράθυρο ουσιαστικής ζωής (απ' το οποίο εμείς ως αναγνώστες κοιτάμε τα δρώμενα) κι αν ισχύει το άλλο που είπε ο Μπρεχτ Μη φοβάστε τόσο πολύ τον θάνατο, όσο μια ανεπαρκή ζωή τότε αυτή η νουβέλα είναι μία πρόφαση για μία επαρκή ζωή... Αν, τώρα, ισχύει η ρήση του Ινδού Όσσο που είχε πει: Η αγάπη είναι ο σκοπός. Η ζωή είναι το ταξίδι, τότε αυτή η νουβέλα είναι το καθρέφτισμα και του ταξιδιού αλλά και του σκοπού... Τελικά, κι επιστρέφοντας στον Καζαντζάκη και στον Αλέξη Ζορμπά όπου διαβάζουμε ότι: Η ζωή είναι μπελάς, ο θάνατος δεν είναι... ε, αυτό είναι το εν κατακλείδι εδώ ή το διακύβευμα, αν θέλετε, δηλαδή πώς θα διαχειριστούμε τον «μπελά».
Το βιβλίο είναι κι άλλα πράγματα.. είναι ένα soundtrack όπου ακούγονται τα κομμάτια των Doors, Beatles, Pink Floyd, Led Zeppelin, Rolling Stones όμως και άλλα είδη, όπως η τζαζ,.. μια αναγνωρίσιμη πρωτεύουσα, η Αθήνα, με τα μέρη και τις γειτονιές της αλλά κι ένα road trip, που επίσης μπορείς να το δεις και σημειολογικά, πέρα από κυριολεκτικά, σε σχέση με το μεγάλο ταξίδι της ζωής. Έτσι, αν εξετάζαμε το βιβλίο φιλοσοφικά, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για μία πορεία αναζήτησης των μεγάλων υπαρξιακών απαντήσεων που ταλανίζουν κάθε άνθρωπο, έτσι και τον ήρωα: ποιος είμαι, τι θέλω να κάνω, ποιος θέλω να είμαι, τι με γεμίζει, πού πάω κ.λπ., δηλαδή μια φάση αναζήτησης του εαυτού.
Η εμπειρία που σου προσφέρει είναι ουσιαστική και αυθεντική γιατί έτσι είναι γραμμένο: με γλώσσα ανεπιτήδευτη, ρεαλιστική, καθαρή, αυτούσια και διάφανη, χωρίς φίλτρα και ωραιοποιήσεις, με χαρακτήρες γήινους κι εύκολα αναγνωρίσιμους, που έχουν τα ίδια προβλήματα με εμάς, τις ίδιες σκέψεις, κοινές μνήμες... που έχουν απλές στιγμές που όμως πίσω τους εμβολίζεται η υπαρξιακή αγωνία και που, στο τέλος τέλος, ξέρουν πως μόνο με την αγάπη μπορούν να προχωρήσουν κι αυτήν αναζητούν.
Μια ιστόρηση που κλείνει όπως άρχισε.. όχι το βιβλίο αλλά η αφήγηση, από το ίδιο σημείο, από την ίδια εμπειρία (που δεν θα σας αποκαλύψω) και η οποία, εδώ, λειτουργεί όπως ένα μάντρα, όπως μια επίκληση ή όπως ένα μάθημα από το οποίο θα περάσουμε όλοι ή, τουλάχιστον, πρέπει να περάσουμε όλοι για να αποκομίσουμε τα οφέλη του.
Αντί υστερόγραφου; Μία φράση από το οπισθόφυλλο:
Όλα είναι ζωή.
Το κείμενο ακούστηκε στην πρώτη κεντρική παρουσίαση του βιβλίου στην Αθήνα τον Μάιο του 2026.
Η νουβέλα του Πάνου Μυρμιγγίδη Μπλε σκούρο 05 κυκλοφόρησε από την Άνεμος εκδοτική.
