19ος ΑΙΩΝΑΣ-20ός ΑΙΩΝΑΣ
Κατά τον 19ο αιώνα, εποχή ραγδαίας εκβιομηχάνισης, πολλές γυναίκες ξεπέρασαν τους κοινωνικούς περιορισμούς και κατοχύρωσαν επαναστατικές εφευρέσεις σε διάφορους τομείς, κυρίως όμως στις μεταφορές, την τεχνολογία, τις οικιακές συσκευές και την συσκευασία. Παρόλο το θάρρος τους όμως και την προθυμία τους να ξεπεράσουν τις κοινωνικές συμβάσεις, οι δυσκολίες είναι πολλές και μεγάλες και δυστυχώς συνεχίζονται και τον επόμενο αιώνα, τον 20ό, όπου, αν και η εποχή έχει προχωρήσει, κάποια πράγματα φαίνεται πως μένουν σταθερά στάσιμα.
Οι άνδρες κλέβουν τις ιδέες τους και διεκδικούν τα εύσημα, υπονομεύονται οι εφευρέσεις τους μόνο και μόνο επειδή είναι γυναίκες και άλλα πολλά. Φυσικά, πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις, μιλάμε όμως για τον κανόνα. Είναι τουλάχιστον θλιβερό ότι στα σημαντικά πρόσωπα του 20ού αιώνα, τα οποία αναζήτησα στο διαδίκτυο, αναφέρονται 44 άνδρες και μόνο 3 γυναίκες! Είναι ντροπή, που από τις τρεις αυτές γυναίκες οι δύο υπήρξαν πολιτικά πρόσωπα και η τρίτη τραγουδίστρια! Καμία επιστήμονας, καμία εφευρέτρια από αυτές που συνέβαλαν στην πρόοδο και την καλυτέρευση της ζωής μας!
Ας διορθώσουμε την θλιβερή αποσιώπηση, μαθαίνοντας λίγα πράγματα, ενδεικτικά, για κάποιες από αυτές.
↭
Μάργκαρετ Νάιτ (1838-1914)
Η Μάργκαρετ Νάιτ, γνωστή και ως η «γυναίκα Έντισον», γεννήθηκε στο Μέιν λίγο μετά την Βιομηχανική Επανάσταση και μετά από μια υποτυπώδη σχολική εκπαίδευση, σε ηλικία 12 ετών μόλις, ξεκίνησε να δουλεύει σε ένα βαμβακοκλωστήριο για βιοποριστικούς λόγους. Ο μισθός δεν κάλυπτε φυσικά ούτε τα βασικά, οι ώρες ήταν πολλές και οι συνθήκες ανθυγιεινές. Επιπλέον, συνέβαιναν πολλά ατυχήματα, αφού ο χειρισμός ενός τεράστιου μηχανήματος που κινούνταν με μεγάλη ταχύτητα μετατρέποντας τις κλωστές σε κουβάρια, ήταν δύσκολος και επικίνδυνος.
Η Μάργκαρετ –η οποία από πολύ νωρίς είχε επιδείξει μεγάλο ταλέντο στην κατασκευή χαρταετών και ξύλινων ελκήθρων– αποφάσισε πως έπρεπε κάτι να κάνει. Ήταν μόνο 13 ετών όταν εφηύρε ένα σύστημα ασφαλείας, το οποίο άλλαξε για πάντα την κλωστοϋφαντουργία και γρήγορα χρησιμοποιήθηκε και από άλλα εργοστάσια. Δυστυχώς, στην αγωνία της να παρέχει ασφάλεια, δεν ενδιαφέρθηκε να κατοχυρώσει την ιδέα της... άλλωστε, ένα μικρό κορίτσι ήταν μόνο! Βλέποντας όμως πως χάρη στην δική της ιδέα, πλούτιζαν άλλοι, κατάλαβε πως θα μπορούσε να βγάλει επιτέλους και η ίδια χρήματα, αξιοποιώντας την δημιουργικότητά της. Έτσι, παραιτήθηκε και έκανε διάφορες δουλειές, μέχρι που προσλήφθηκε στην εταιρεία παραγωγής χάρτινων τσαντών Columbia Paper Bag, στην οποία οι εργάτριες δίπλωναν τις χαρτοσακούλες με το χέρι.
Η δουλειά ήταν χρονοβόρα και απαιτούσε μεγάλη προσοχή οπότε, η Μάργκαρετ, σκέφτηκε να διευκολύνει την κατάσταση. Ξεκίνησε να πειραματίζεται με ένα μηχάνημα που θα έπαιρνε, θα έκοβε και θα δίπλωνε το χαρτί με το πάτημα ενός κουμπιού. Έτσι η τσάντα θα είχε επίπεδη, ορθογώνια βάση, πράγμα πολύ εξυπηρετικό για τον καταναλωτή. Όχι μόνο τα κατάφερε κι αυτή τη φορά, αλλά αποφάσισε να διεκδικήσει την πατέντα της εφεύρεσής της και να μην αφήσει να χαθεί όπως οι προηγούμενες.
Φυσικά, ως συνήθως γινόταν, ένας άνδρας (ο Τσαρλς Άναν) ισχυρίστηκε πως τα σχέδια ήταν δικά του, αλλά η Νάιτ είχε μάθει καλά το μάθημά της και είχε προσλάβει έναν πολύ καλό δικηγόρο, που οδήγησε τον Άναν στο δικαστήριο.
Στο δικαστήριο, η Μάργκαρετ Νάιτ παρουσίασε όλη τη διαδικασία της ιδέας της, από την σύλληψη μέχρι και την πραγμάτωσή της, ενώ ο μοναδικός ισχυρισμός του σφετεριστή Άναν ήταν ότι «οι γυναίκες ήταν αδύνατο να σκεφτούν κάτι τόσο προηγμένο και να σχεδιάσουν μια μηχανή». Ευτυχώς γελοιοποιήθηκε και η Νάιτ κέρδισε τη δίκη, οπότε από το 1871 η πατέντα τής ανήκε επίσημα πλέον. Μετά από αυτό ίδρυσε την δική της εταιρεία, την Eastern Paper Company και ποτέ δεν σταμάτησε να καινοτομεί, σπάζοντας τα στερεότυπα. Μέχρι το 1914, που έφυγε από τη ζωή, είχε κατοχυρώσει στο όνομά της περισσότερες από 25 εφευρέσεις, μεταξύ των οποίων και μία που κατασκεύαζε παπούτσια.
↭
Άντα Λάβλεϊς (1815-1852)
Η Αυγούστα Άντα Κινγκ (όπως είναι το πλήρες όνομά της), κόμισσα του Lovelace, πίστευε πως: «Φαντασία είναι η ικανότητα της ανακάλυψης. Είναι αυτό που μπαίνει στους αόρατους κόσμους που μας περιβάλλουν, εκείνους της επιστήμης.».
Η Άντα δεν ήταν μια συνηθισμένη γυναίκα της εποχής της. Στα 12 μόλις χρόνια της, μελετούσε τα πουλιά γιατί ήθελε να πετάξει. Εξερευνούσε τρόπους και διάφορα υλικά εν δυνάμει κατάλληλα για κατασκευή φτερών και ονόμασε την μελέτη αυτή Πετολογία. Την σταμάτησε η μητέρα της, επειδή παραμελούσε τα μαθήματά της. Η μητέρα της ήταν η λαίδη Anabelle Byron, σύζυγος του γνωστού ρομαντικού ποιητή και φιλέλληνα λόρδου Byron, ο οποίος μάλιστα την αποκαλούσε Πριγκίπισσα των παραλληλόγραμμων. Το ζευγάρι χώρισε μόλις ένα μήνα από τη γέννηση της Ada και η μητέρα απομάκρυνε την κόρη από το περιβάλλον του πατέρα, μετακομίζοντας στο Λονδίνο.
Η Άντα κληρονόμησε το μαθηματικό ταλέντο της μητέρας της και σπούδασε αριθμητική, μουσική και γαλλικά και αργότερα συνεργάστηκε με τον διακεκριμένο μαθηματικό Τσαρλς Μπάμπατζ για τον σχεδιασμό της «αναλυτικής μηχανής», η οποία ήταν ένας μηχανικός υπολογιστής γενικής χρήσης, ένας πρόγονος των σύγχρονων υπολογιστών, που όμως έμεινε μόνο στα σχέδια, διότι η κατεργασία μετάλλων της εποχής εκείνης δεν υποστήριζε την κατάλληλη τεχνολογία κατασκευής των εξαρτημάτων ακριβείας που απαιτούνταν για την κατασκευή του.
Τις δυνατότητες αυτής της μηχανής αντιλήφθηκε πλήρως η Λάβλεϊς, της οποίας οι εκτενείς και λεπτομερείς σημειώσεις για τον τρόπο προγραμματισμού της μηχανής, καθώς και ένας αλγόριθμος που εισήγαγε, θεωρούνται ως ο πρώτος ολοκληρωμένος αλγόριθμος υπολογιστή και η Άντα η πρώτη προγραμματίστρια της ιστορίας, η οποία μάλιστα προέβλεψε πως μελλοντικά μια παρόμοια μηχανή θα κατάφερνε να παράγει γραφικά και να συνθέτει μουσική!
Παντρεύτηκε τον Ουίλιαμ Κινγκ, κόμη του Lovelace, και απέκτησε μαζί του τρία παιδιά. Δυστυχώς, πέθανε νεότατη, το 1852, σε ηλικία μόλις 36 ετών, από καρκίνο της μήτρας.
Η Άντα Λάβλεϊς είναι το ζωντανό παράδειγμα που δείχνει πού μπορούν να φτάσουν οι γυναίκες αν τους δοθεί η ευκαιρία. Θα μπορούσε να έχει επαναπαυθεί στα πλούτη και τον τίτλο της κόμισσας. Θα μπορούσε απλά να πίνει το τσάι της με τον συγγραφέα Τσαρλς Ντίκενς και τον φυσικό Μάικλ Φαραντέι, που ανήκαν στο φιλικό της περιβάλλον. Αλλά εκείνη αξιοποίησε πλήρως τις ευκαιρίες που της δόθηκαν και σπρωγμένη από τη δίψα για κάτι καλύτερο από μια ανούσια κοσμική ζωή, έδωσε στον εαυτό της τη χαρά της ανακάλυψης και στον κόσμο ένα μεγάλο δώρο.
Το έργο της αναγνωρίστηκε το 1980. Το υπουργείο άμυνας των ΗΠΑ παρουσίασε προς τιμήν της τη γλώσσα προγραμματισμού Ada, ενώ η Βρετανική Εταιρεία Πληροφορικής απονέμει κάθε χρόνο βραβείο με το όνομά της.
Copyright © Χρυσούλα Διπλάρη All rights reserved, 2026
Πρώτη δημοσίευση
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Η μελέτη της Χρυσούλας Διπλάρη Γυναίκες εφευρέτριες ανά τους αιώνες δημοσιεύθηκε στο koukidaki.gr σε μέρη από τις 13 Ιουλίου 2026. Ξεκινήστε από εδώ ή συνεχίστε στο επόμενο στις 17 Αυγούστου.
