Ο ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο

Ο σύγχρονος κόσμος είναι ένας κόσμος που χαρακτηρίζεται από ταχύτατες αλλαγές, εντυπωσιακή ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, παγκοσμιοποίηση, άμεση επικοινωνία μεταξύ των ανθρώπων και των λαών, αλλά ταυτόχρονα και από βαθιές κοινωνικές, ηθικές και πνευματικές κρίσεις, διότι αν και ο άνθρωπος έχει αποκτήσει πρωτοφανείς δυνατότητες να γνωρίζει, να δημιουργεί, να ταξιδεύει και να επικοινωνεί, πολλές φορές αισθάνεται περισσότερο μόνος, ανασφαλής και αποξενωμένος από ποτέ, ενώ την ίδια στιγμή η φτώχεια, η κοινωνική αδικία, οι πόλεμοι, οι διωγμοί, η προσφυγιά, ο ρατσισμός, η εκμετάλλευση του ανθρώπου, η καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος και η κρίση των αξιών δημιουργούν ένα σύνθετο περιβάλλον μέσα στο οποίο ο άνθρωπος αναζητά απαντήσεις για το νόημα της ζωής και για τον πραγματικό σκοπό της ύπαρξής του.

Μέσα σε αυτή την πραγματικότητα η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται να επιτελέσει έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο, όχι επειδή αποτελεί απλώς έναν θρησκευτικό θεσμό που έχει ως αποστολή να διατηρεί κάποιες παραδόσεις του παρελθόντος, αλλά επειδή αποτελεί το Σώμα του Χριστού μέσα στην ιστορία και συνεχίζει την αποστολή του Κυρίου, ο οποίος ήρθε στον κόσμο όχι για να καταδικάσει τον άνθρωπο αλλά για να τον οδηγήσει στη σωτηρία, στη μεταμόρφωση και στην κοινωνία με τον Θεό. Για τον λόγο αυτό, και η Εκκλησία, ενώ παραμένει σταθερά προσηλωμένη στην Αγία Γραφή, στην ιερά παράδοση, στη διδασκαλία των αγίων πατέρων και στη ζωή των αγίων, δεν μπορεί να παραμένει αδιάφορη απέναντι στις αγωνίες και στα προβλήματα της κάθε εποχής, παρά οφείλει να προσφέρει στον σύγχρονο άνθρωπο το διαχρονικό μήνυμα του Ευαγγελίου με τρόπο αληθινό, υπεύθυνο και κατανοητό.

Η σχέση της Εκκλησίας με τον κόσμο αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της χριστιανικής ζωής, διότι η Εκκλησία δεν καλείται ούτε να απομονωθεί από την κοινωνία ούτε να ταυτιστεί άκριτα με κάθε αντίληψη και κάθε τρόπο ζωής που επικρατεί σ' αυτήν, αλλά να βρίσκεται μέσα στον κόσμο ως παρουσία του Χριστού, διατηρώντας την πνευματική της ταυτότητα και προσφέροντας στην κοινωνία το ήθος της αγάπης, της αλήθειας και της ελευθερίας.

Ο ίδιος ο Χριστός προσευχήθηκε για τους μαθητές Του λέγοντας ότι βρίσκονται μέσα στον κόσμο, χωρίς όμως να ανήκουν στο πνεύμα του κόσμου, και μέσα σ' αυτή τη φράση βρίσκεται ο πυρήνας της αποστολής της Εκκλησίας, που καλείται να ζει μέσα στην Ιστορία, να γνωρίζει τα προβλήματα του ανθρώπου, να συμμετέχει στις χαρές και στις δοκιμασίες του, να προσφέρει βοήθεια σε όσους έχουν ανάγκη και να γίνεται φορέας της ελπίδας του Ευαγγελίου, χωρίς να εγκαταλείπει την αλήθεια της πίστης της, προκειμένου να ακολουθήσει τις εκάστοτε κοινωνικές τάσεις.

Η Εκκλησία δεν είναι ένα μουσείο του παρελθόντος, αλλά μια ζωντανή πραγματικότητα, μέσα στην οποία ο άνθρωπος κάθε εποχής μπορεί να συναντήσει τον Χριστό, να γνωρίσει την αλήθεια της πίστη και να βρει ξανά το βαθύτερο νόημα της υπάρξεώς του, ενώ η παρουσία της στον σύγχρονο κόσμο αποκτά ιδιαίτερη σημασία ακριβώς, επειδή ο άνθρωπος της εποχής μας, παρά την πρόοδο και τις υλικές δυνατότητες που διαθέτει, συχνά αισθάνεται ότι του λείπει ένας σταθερός πνευματικός προσανατολισμός.

Ο πρώτος και σημαντικότερος ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας είναι η σωτηρία του ανθρώπου και η αποκατάσταση της σχέσης του με τον Θεό, καθώς η Εκκλησία δεν μπορεί να περιορίσει την αποστολή της σε κοινωνικές δράσεις, πολιτιστικές εκδηλώσεις ή φιλανθρωπικές πρωτοβουλίες, όσο σημαντικές κι αν είναι αυτές, αλλά πρέπει πάντοτε να θυμίζει ότι ο άνθρωπος δεν είναι μόνο ένα κοινωνικό ή οικονομικό ον, αλλά είναι πρόσωπο πλασμένο κατ' εικόνα και καθ' ομοίωσιν Θεού, προορισμένο να ζήσει σε κοινωνία μαζί Του.

Η ορθόδοξη παράδοση δεν αντιμετωπίζει τη σωτηρία ως μια απλή απαλλαγή από την τιμωρία ή ως μια κατάσταση που αφορά αποκλειστικά τη ζωή μετά τον θάνατο, αλλά ως μια πορεία μεταμόρφωσης ολόκληρου του ανθρώπου, κατά την οποία ο άνθρωπος καλείται να καθαρίσει την καρδιά του από τα πάθη, να καλλιεργήσει την αγάπη, να μετανοήσει, να συγχωρήσει και να στραφεί προς τον Θεό, ώστε με τη χάρη Του να γίνει αυτό που πραγματικά έχει κληθεί να γίνει.

Σε μια εποχή κατά την οποία η αξία του ανθρώπου πολλές φορές μετριέται με βάση την οικονομική του δύναμη, την επαγγελματική του επιτυχία, την εξωτερική του εμφάνιση ή την κοινωνική του καταξίωση, η Εκκλησία υπενθυμίζει ότι η πραγματική αξία του ανθρώπου δεν εξαρτάται απ' αυτά που έχει αλλά απ' αυτό που είναι, αφού κάθε άνθρωπος αποτελεί μοναδικό και ανεπανάληπτο πρόσωπο, δημιουργημένο από τον Θεό και προορισμένο για την αιωνιότητα.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει ως βασική αποστολή την υπεράσπιση της αξίας και της αξιοπρέπειας του ανθρώπινου προσώπου, αφού η χριστιανική πίστη διδάσκει πως ο άνθρωπος δημιουργήθηκε κατ' εικόνα Θεού και ότι η ζωή του έχει ιερό χαρακτήρα, με αποτέλεσμα κάθε μορφή εξευτελισμού, εκμετάλλευσης, ρατσισμού, βίας και καταπίεσης έρχεται σε αντίθεση με το πνεύμα του Ευαγγελίου. Αυτό σημαίνει ότι η Εκκλησία δεν μπορεί να παραμένει σιωπηλή, όταν άνθρωποι στερούνται τα βασικά αγαθά της ζωής, όταν παιδιά μεγαλώνουν μέσα στη φτώχεια, όταν πρόσφυγες και μετανάστες αντιμετωπίζονται ως απρόσωποι αριθμοί, όταν άνθρωποι διώκονται εξαιτίας της πίστης ή της καταγωγής τους και όταν η ανθρώπινη ζωή μετατρέπεται σε αντικείμενο οικονομικής ή πολιτικής εκμετάλλευσης, διότι η αγάπη προς τον πλησίον δεν είναι μια θεωρητική ιδέα αλλά αποτελεί την καρδιά της χριστιανικής ζωής.

Ο Χριστός ταυτίζει τον εαυτό Του με τον πεινασμένο, τον διψασμένο, τον ξένο, τον γυμνό, τον ασθενή και τον φυλακισμένο, ώστε η αντιμετώπιση του κάθε ανθρώπου αποκτά για τον χριστιανό πνευματική σημασία, αφού ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στον συνάνθρωπό μας φανερώνει και τη σχέση μας με τον ίδιο τον Θεό.

Η κοινωνική προσφορά αποτελεί μία από τις πιο εμφανείς μορφές της παρουσίας της Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, καθώς η Εκκλησία καλείται να βρίσκεται δίπλα σε κάθε άνθρωπο που υποφέρει και ιδιαίτερα δίπλα σε εκείνον που δεν έχει τη δυνατότητα να υπερασπιστεί τον εαυτό του, να στηρίξει την οικογένειά του ή να αντιμετωπίσει μόνος τις δυσκολίες της ζωής.

Όμως η φιλανθρωπία της Εκκλησίας δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια απλή παροχή υλικών αγαθών, όσο απαραίτητα κι αν είναι αυτά, αλλά πρέπει να συνοδεύεται από προσωπική σχέση, σεβασμό και πραγματική αγάπη, διότι ο φτωχός δεν είναι ένας αριθμός ή ένας άνθρωπος που απλώς χρειάζεται ένα γεύμα, αλλά είναι ένα πρόσωπο που χρειάζεται να αισθανθεί ότι δεν είναι εγκαταλειμμένο και πως η κοινωνία εξακολουθεί να αναγνωρίζει την αξία του.

Η Εκκλησία μπορεί μέσα από τις ενορίες, τα φιλανθρωπικά ιδρύματα, τις κοινωνικές δομές, τα συσσίτια και την προσωπική προσφορά των πιστών να αποτελέσει ένα δίκτυο αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, ιδιαίτερα σε περιόδους οικονομικής κρίσης, φυσικών καταστροφών, πολέμων και κοινωνικών αναταράξεων, ενώ παράλληλα οφείλει να καλλιεργεί στους πιστούς ένα διαφορετικό ήθος ζωής, στο οποίο η αυτάρκεια και η ατομική επιτυχία δεν αποτελούν τον τελικό σκοπό, αλλά η προσφορά και η αγάπη προς τον άλλον.

Η φτώχεια αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του σύγχρονου κόσμου και η Εκκλησία δεν μπορεί να αδιαφορεί μπροστά σε αυτή την πραγματικότητα, εφόσον η χριστιανική παράδοση από τα πρώτα χρόνια της ζωής της Εκκλησίας θεωρεί την αδιαφορία απέναντι στον πάσχοντα ως σοβαρή πνευματική αποτυχία.

Οι άγιοι πατέρες, και ιδιαίτερα ο Μέγας Βασίλειος, μίλησαν δίνοντας βαρύτητα στην ευθύνη του πλουσίου απέναντι στον φτωχό και για την ανάγκη δίκαιης χρήσης των υλικών αγαθών, υπογραμμίζοντας ότι ο πλούτος δεν μπορεί να καθίσταται αυτοσκοπός και πως ο άνθρωπος δεν είναι πραγματικά κύριος των αγαθών του με την απόλυτη έννοια, αλλά διαχειριστής των δωρεών που του εμπιστεύθηκε ο Θεός.

Στον σύγχρονο κόσμο, όπου η οικονομική ανάπτυξη συνυπάρχει με τεράστιες κοινωνικές ανισότητες, η Εκκλησία καλείται να υπενθυμίζει ότι η οικονομία πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι ο άνθρωπος την οικονομία, ενώ παράλληλα πρέπει να καλλιεργεί το πνεύμα της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης και της υπευθυνότητας, ώστε η κοινωνία να μην οδηγείται σε έναν ακραίο ατομικισμό όπου ο ισχυρός ενδιαφέρεται μόνο για το προσωπικό του συμφέρον.

Ένας ακόμη σημαντικός ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο είναι η μαρτυρία υπέρ της ειρήνης, ιδιαίτερα σε μια εποχή κατά την οποία οι πόλεμοι και οι ένοπλες συγκρούσεις εξακολουθούν να προκαλούν τεράστιο ανθρώπινο πόνο, να καταστρέφουν οικογένειες και κοινωνίες και να οδηγούν εκατομμύρια ανθρώπους στην προσφυγιά.

Το Ευαγγέλιο του Χριστού είναι Ευαγγέλιο ειρήνης και συμφιλίωσης και ο Χριστός μακαρίζει τους ειρηνοποιούς, επομένως η Εκκλησία δεν μπορεί να θεωρεί τον πόλεμο ως φυσιολογική κατάσταση της ανθρώπινης ζωής ούτε να καλλιεργεί το μίσος ανάμεσα στους λαούς, παρά οφείλει να προσεύχεται και να εργάζεται για την ειρήνη, τον διάλογο και τη θεραπεία των πληγών που προκαλεί η βία. Η ειρήνη όμως δεν είναι μόνο η απουσία πολέμου, διότι μπορεί να υπάρχει ειρήνη εξωτερικά και ταυτόχρονα να επικρατεί αδικία, φτώχεια και καταπίεση, γι' αυτό η χριστιανική ειρήνη συνδέεται άμεσα με τη δικαιοσύνη, την ελευθερία, την αγάπη και τον σεβασμό απέναντι στον άνθρωπο.

Στον σύγχρονο κόσμο η οικογένεια αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες, αφού οι οικονομικές πιέσεις, η επαγγελματική ανασφάλεια, η έλλειψη χρόνου, η αποδυνάμωση των ανθρώπινων σχέσεων και η γενικότερη κρίση αξιών επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία θεωρεί την οικογένεια ως χώρο αγάπης, κοινωνίας και πνευματικής καλλιέργειας, μέσα στον οποίο ο άνθρωπος μαθαίνει να προσφέρει, να συγχωρεί, να υπομένει και να αναλαμβάνει ευθύνη για τον άλλον, ενώ ο γάμος δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μια κοινωνική συμφωνία αλλά ως μια πνευματική πορεία δύο ανθρώπων που καλούνται να αγαπήσουν ο ένας τον άλλον με σεβασμό, εκτίμηση και αυτοθυσία.

Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η ευθύνη της οικογένειας για τη διαπαιδαγώγηση των παιδιών, διότι σε μια εποχή όπου τα παιδιά δέχονται καθημερινά τεράστιο όγκο πληροφοριών και επιρροών από το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και την καταναλωτική κουλτούρα, η οικογένεια και η Εκκλησία καλούνται να βοηθήσουν τον νέο άνθρωπο ν' αναπτύξει κριτική σκέψη, υπευθυνότητα, σεβασμό και πνευματικά ιδεώδη.

Αξιοσημείωτη είναι η ευθύνη της Εκκλησίας απέναντι στους νέους ανθρώπους, καθόσον η νεολαία βρίσκεται συχνά αντιμέτωπη με μια πραγματικότητα γεμάτη αντιφατικά μηνύματα, όπου από τη μία πλευρά προβάλλεται η ανάγκη της προσωπικής επιτυχίας και της συνεχούς κατανάλωσης και από την άλλη αυξάνονται η ανασφάλεια, η μοναξιά και η αίσθηση ότι η ζωή δεν έχει σταθερό νόημα.

Η Εκκλησία δεν μπορεί να προσεγγίσει τους νέους μόνο με έναν αυστηρά διδακτικό τρόπο, αλλά χρειάζεται να τους συναντήσει με διάλογο, ειλικρίνεια και σεβασμό, χωρίς να φοβάται τα ερωτήματα και τις αμφιβολίες τους, αφού γνωρίζουμε ότι η αληθινή πίστη δεν φοβάται την αλήθεια. Ο νέος άνθρωπος χρειάζεται να αισθανθεί ότι η Εκκλησία δεν είναι ένας χώρος όπου απλώς του λένε τι πρέπει και τι δεν πρέπει να κάνει, αλλά μια ζωντανή κοινότητα μέσα στην οποία μπορεί να γνωρίσει τον Χριστό, ν' αγαπήσει, να προσφέρει, να δημιουργήσει και να συναντήσει το βαθύτερο νόημα της ελευθερίας.

Η τεχνολογική ανάπτυξη αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της εποχής μας κι έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο εργαζόμαστε, επικοινωνούμε, μορφωνόμαστε και διασκεδάζουμε. Όμως η τεχνολογία, όπως κάθε ανθρώπινο δημιούργημα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε για το καλό είτε για το κακό, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την καλλιέργεια μιας υπεύθυνης και ηθικής στάσης απέναντί της.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία δεν έχει ως αποστολή ν' απορρίπτει κάθε νέα επιστημονική ή τεχνολογική εξέλιξη, αλλά να θέτει το ερώτημα του σκοπού για τον οποίο χρησιμοποιείται η ανθρώπινη γνώση, αφού το γεγονός ότι ο άνθρωπος έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει κάτι, δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αυτό είναι και ηθικά σωστό ή ότι υπηρετεί πραγματικά την ανθρώπινη ζωή. Η τεχνολογία μπορεί να γίνει μέσο επικοινωνίας, γνώσης και δημιουργίας. Ταυτόχρονα μπορεί να οδηγήσει σε εθισμό, απομόνωση, παραβίαση της ιδιωτικότητας, χειραγώγηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς και υποβάθμιση της προσωπικής σχέσης, γι' αυτό η Εκκλησία καλείται να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας τεχνολογικής κουλτούρας που θα υπηρετεί τον άνθρωπο και δεν θα μετατρέπει τον άνθρωπο σε εξάρτημα της τεχνολογίας.

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα της εποχής μας είναι η οικολογική κρίση, η οποία φανερώνεται μέσα από την καταστροφή των οικοσυστημάτων, την κλιματική αλλαγή, την εξάντληση των φυσικών πόρων και τη γενικότερη υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Η ορθόδοξη θεολογία βλέπει τη δημιουργία ως δώρο του Θεού και τον άνθρωπο όχι ως απόλυτο ιδιοκτήτη της φύσης αλλά ως υπεύθυνο διαχειριστή της. Επομένως η καταστροφή του περιβάλλοντος δεν αποτελεί μόνο ένα οικονομικό ή τεχνολογικό πρόβλημα αλλά έχει και βαθιά πνευματική διάσταση, επειδή συνδέεται με την απληστία, την αλόγιστη κατανάλωση και την αδυναμία του ανθρώπου να θέσει όρια στις επιθυμίες του.

Η ασκητική παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας μπορεί να προσφέρει ένα σημαντικό μήνυμα στον σύγχρονο άνθρωπο, καθώς η εγκράτεια, η απλότητα και ο περιορισμός της υπερβολικής κατανάλωσης δεν αποτελούν απλώς προσωπικές αρετές αλλά μπορούν να οδηγήσουν σ' έναν πιο υπεύθυνο τρόπο ζωής απέναντι στη δημιουργία.

Η εκκοσμίκευση αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Εκκλησία, διότι για πολλούς ανθρώπους η πίστη έχει πάψει να είναι κεντρικό στοιχείο της ζωής τους και η θρησκεία αντιμετωπίζεται ως προσωπική επιλογή χωρίς ιδιαίτερη σχέση με την καθημερινή ζωή. Μέσα σ' αυτή την πραγματικότητα, η Εκκλησία δεν πρέπει να απαντήσει με φόβο, επιθετικότητα ή απομόνωση αλλά με πνευματική ανανέωση, αυθεντικότητα και ζωντανή μαρτυρία, αφού ο σύγχρονος άνθρωπος δεν έχει ανάγκη από έναν χριστιανισμό που περιορίζεται σε εξωτερικούς τύπους αλλά από μια πίστη που μεταμορφώνει πραγματικά τη ζωή.

Η Ορθοδοξία διαθέτει έναν τεράστιο πνευματικό πλούτο μέσα από τη Θεία Λειτουργία, τα Μυστήρια, την προσευχή, την άσκηση, τη νηστεία, την πατερική σοφία και τη ζωή των αγίων. Όμως αυτός ο πλούτος πρέπει να βιώνεται και όχι απλώς να διατηρείται ως πολιτιστική κληρονομιά, διότι μόνο όταν η πίστη γίνεται ζωή μπορεί να καταστεί πραγματική απάντηση στα προβλήματα του σύγχρονου ανθρώπου.

Ένα απ' τα μεγαλύτερα προβλήματα της εποχής μας είναι η μοναξιά, αφού παρά τις δυνατότητες επικοινωνίας που προσφέρει η σύγχρονη τεχνολογία, πολλοί άνθρωποι αισθάνονται ότι δεν έχουν πραγματικές σχέσεις και πως δεν ανήκουν σε μια ουσιαστική κοινότητα. Η Ορθόδοξη Εκκλησία μπορεί να προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία κοινωνίας, διότι στο κέντρο της ζωής της βρίσκεται η Θεία Ευχαριστία, όπου οι πιστοί συγκεντρώνονται ως ένα Σώμα γύρω από τον Χριστό και καλούνται να ξεπεράσουν τις διαφορές τους, αναγνωρίζοντας ο ένας στον άλλον ένα πρόσωπο με μοναδική αξία.

Επομένως η εκκλησιαστική κοινότητα δεν πρέπει να είναι ένας χώρος απλής κοινωνικής συναναστροφής αλλά μια πραγματική κοινότητα αγάπης, στην οποία ο άνθρωπος μαθαίνει να μην ζει μόνο για τον εαυτό του, αλλά να προσφέρει, να συγχωρεί, να συμπαραστέκεται και ν' αναλαμβάνει ευθύνη για τον συνάνθρωπό του.

Επίσης, η Ορθόδοξη Εκκλησία καλείται σε διάλογο με τον σύγχρονο κόσμο και με τους ανθρώπους που προέρχονται από διαφορετικά θρησκεύματα και διαθέτουν διαφορετική ιδεολογική αντίληψη, χωρίς φυσικά να εγκαταλείπει την πίστη της και χωρίς να σχετικοποιεί την αλήθεια του Ευαγγελίου. Ο διάλογος αποτελεί έκφραση αγάπης, όταν πραγματοποιείται με ειλικρίνεια και σεβασμό, αφού ο χριστιανός έχει χρέος ν' αντιμετωπίζει τον άλλον ως πρόσωπο που δημιουργήθηκε από τον ίδιο θεό, ενώ παράλληλα η Ορθόδοξη Εκκλησία μπορεί να συμβάλει στην ειρηνική συνύπαρξη των λαών, στην καλλιέργεια της αλληλοκατανόησης και στην αντιμετώπιση του θρησκευτικού φανατισμού. Η αληθινή ορθόδοξη μαρτυρία δεν είναι μια προσπάθεια επιβολής αλλά μια πρόσκληση προς τον άνθρωπο να γνωρίσει τον Χριστό, καθώς η πίστη δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο εξαναγκασμού, αλλά πρέπει να προσφέρεται με ελευθερία, αγάπη και προσωπικό παράδειγμα.

Ίσως το σημαντικότερο στοιχείο που μπορεί να προσφέρει η Ορθόδοξη Εκκλησία στον σύγχρονο κόσμο είναι η ελπίδα, όχι μια επιφανειακή αισιοδοξία πως όλα θα πάνε καλά, αλλά η βαθιά χριστιανική ελπίδα που βασίζεται στην Ανάσταση του Χριστού και στην πεποίθηση ότι ο θάνατος, το κακό και η αδικία δεν έχουν τον τελευταίο λόγο στην Ιστορία. Ο σύγχρονος άνθρωπος χρειάζεται αυτή την ελπίδα, αφού καθημερινά βρίσκεται αντιμέτωπος με την απογοήτευση, την αποτυχία, την ασθένεια, την απώλεια και τον φόβο του θανάτου, ενώ η Εκκλησία δεν αρνείται αυτές τις πραγματικότητες, έχοντας ως κορωνίδα το φως της Αναστάσεως. Η Ανάσταση του Χριστού αποτελεί τον θεμέλιο λίθο της χριστιανικής ελπίδας και ταυτόχρονα την πηγή της δύναμης με την οποία ο άνθρωπος μπορεί ν' αγωνιστεί εναντίον του κακού, να συγχωρήσει, ν' αγαπήσει και να συνεχίσει την πορεία του ακόμη και μέσα στις μεγαλύτερες δυσκολίες.

Ο ρόλος της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο είναι βαθιά πνευματικός και ταυτόχρονα κοινωνικός, ανθρωπιστικός και πολιτιστικός, διότι η Εκκλησία, ως Σώμα του Χριστού, δεν μπορεί ν' αδιαφορεί για τον άνθρωπο και για την πραγματικότητα μέσα στην οποία αυτός ζει, αλλά καλείται να μεταφέρει μέσα στην Ιστορία το μήνυμα της αγάπης του Θεού και να γίνεται έμπρακτη παρουσία ειρήνης, δικαιοσύνης, ελευθερίας και ελπίδας. Η αποστολή της Εκκλησίας δεν είναι να ακολουθεί άκριτα κάθε αλλαγή της εποχής, ούτε όμως να φοβάται τον σύγχρονο κόσμο και να κλείνεται στον εαυτό της, αλλά να διακρίνει μέσα στις νέες συνθήκες εκείνα που υπηρετούν πραγματικά τον άνθρωπο κι εκείνα που τον απομακρύνουν από την αλήθεια, την ελευθερία και την αγάπη, προσφέροντας πάντοτε ως μέτρο τον Χριστό και το Ευαγγέλιό Του.

Σ' έναν κόσμο που διαθέτει τεράστιες τεχνολογικές δυνατότητες αλλά συχνά στερείται πνευματικού προσανατολισμού, σ' έναν κόσμο όπου υπάρχουν μεγάλα πλούτη αλλά και μεγάλη φτώχεια, όπου η επικοινωνία είναι εύκολη αλλά η ουσιαστική κοινωνία δύσκολη, όπου ο άνθρωπος μπορεί να γνωρίζει πολλά αλλά συχνά δυσκολεύεται να απαντήσει στο ερώτημα για ποιον σκοπό ζει, η Ορθόδοξη Εκκλησία έχει τη δυνατότητα να προσφέρει μια διαφορετική πρόταση ζωής, που έχει ως κέντρο τον Χριστό, την αγάπη, την ελευθερία, την ευθύνη, την κοινωνία και την ελπίδα της Αναστάσεως.

Ως εκ τούτου η Εκκλησία καλείται να είναι παρούσα στον κόσμο χωρίς να χάνει την ταυτότητά της, να υπηρετεί χωρίς να ζητά ανταλλάγματα, να μιλά για την αλήθεια χωρίς να περιφρονεί τον άνθρωπο, να υπερασπίζεται τον αδύναμο χωρίς να μισεί τον ισχυρό, να εργάζεται για την ειρήνη χωρίς να συμβιβάζεται με την αδικία και να αντιμετωπίζει την πρόοδο χωρίς φόβο αλλά και χωρίς να ξεχνά ότι ο άνθρωπος δεν σώζεται μόνο με την τεχνολογική ή οικονομική ανάπτυξη.

Εν συνόψει, η μεγαλύτερη προσφορά της Ορθόδοξης Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο είναι να υπενθυμίζει στον άνθρωπο ποιος πραγματικά είναι και για ποιον σκοπό δημιουργήθηκε, να του θυμίζει ότι δεν είναι μόνο καταναλωτής, εργαζόμενος ή πολίτης αλλά πρόσωπο πλασμένο κατ' εικόνα του Θεού, και να του ανοίγει τον δρόμο προς μια ζωή κοινωνίας με τον Θεό και με τον συνάνθρωπο, ώστε μέσα σ' έναν κόσμο που συχνά χαρακτηρίζεται από φόβο, διχασμό και αβεβαιότητα να συνεχίζει να ακούγεται η φωνή του Ευαγγελίου, η οποία καλεί τον άνθρωπο στην αγάπη, στη μετάνοια, στη συγχώρηση, στην ειρήνη και τελικά στη ζωή που προσφέρει ο Αναστημένος Χριστός.

Μαρία Καρυτινού

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Βιβλιογραφία:

Αγία και Μεγάλη Σύνοδος της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον σύγχρονο κόσμο, Κρήτη, 2016,

Οικουμενικό Πατριαρχείο, Για τη ζωή του κόσμου. Προς ένα κοινωνικό ήθος της Ορθόδοξης Εκκλησίας, Κωνσταντινούπολη, 2020,

Ζηζιούλας Ιωάννης, Το είναι ως κοινωνία, Αθήνα, εκδόσεις Δόμος, 1992,

Γιανναράς Χρήστος, Η ελευθερία του ήθους, Αθήνα, εκδόσεις Παπαζήση, 1970,

Γιανναράς Χρήστος, Ορθοδοξία και Δύση στη νεότερη Ελλάδα, Αθήνα, εκδόσεις Δόμος, 1992,

Μαντζαρίδης Γεώργιος, Χριστιανική ηθική, Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Πουρναρά, 2000,

Μαντζαρίδης Γεώργιος, Κοινωνιολογία του χριστιανισμού, Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Πουρναρά,

Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας), Η κτίση ως ευχαριστία. Θεολογική προσέγγιση στο πρόβλημα της οικολογίας, Αθήνα, εκδόσεις Ακρίτας, 1992,

Κάλλιστος Ware, Η Ορθόδοξη Εκκλησία, Αθήνα, εκδόσεις Ακρίτας,

Νέλλας Παναγιώτης, Ζώον θεούμενον. Προοπτικές για μια Ορθόδοξη κατανόηση του ανθρώπου, Αθήνα, εκδόσεις Αρμός, 2000,

Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικόλαος, Από το καθ' ομοίωσιν στο καθ' ημέραν, Αθήνα, εκδόσεις Εν Πλω,

Μητροπολίτης Περγάμου Ιωάννης (Ζηζιούλας), Ευχαριστίας εξαρτήματα, Αθήνα, εκδόσεις Δόμος.