Διαφορετικό βιβλίο, ενδιαφέρον από πολλές απόψεις και πρωτότυπο είναι το σύγγραμμα του Χάρη Βαρούτη Συναντήσεις με τον άνθρωπο χωρίς όνομα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Όστρια με εικαστικές δημιουργίες του Γιώργου Ατάρτη.
Στο πόνημα αυτό, δηλαδή στην υπόθεση, ένας ψυχοθεραπευτής λαμβάνει το ημερολόγιο ενός υποψήφιου θεραπευόμενου –όπως τον κατονομάζει– ή αλλιώς ΥΘ και ξεκινά μια αναγνωστική και εικαστική προσέγγιση στον κόσμο του. Έτσι, ο ψυχοθεραπευτής σχολιάζει το χειρόγραφο που έλαβε σελίδα τη σελίδα σημειώνοντας όσα «βλέπει» εκεί.
Καταρχάς, όταν ένας ψυχοθεραπευτής και επόπτης επαγγελμάτων ψυχικής υγείας, δηλαδή ο Χάρης Βαρούτης, γράφει ένα βιβλίο ψυχολογικού υπόβαθρου οπωσδήποτε οφείλεις να πάρεις τα πράγματα πολύ σοβαρά. Δηλαδή, η σημασία που θα δώσεις στο ανάγνωσμα είναι δεδομένη εκ της φύσης του.
Πρόκειται για ένα αφήγημα σε πρώτο πρόσωπο όπου εναλλάσσονται οι σημειώσεις του ΥΘ και του ψυχοθεραπευτή που μελετά το ημερολόγιό του και αναλύει τα εμβόλιμα σχέδια. Η αισθητική χειρογράφου, όπως όταν γράφουμε με το χέρι σε ένα τετράδιο, που χαρακτηρίζει τα κείμενα του ΥΘ και η αισθητική μιας μηχανικής γραφομηχανής για τις σημειώσεις του θεραπευτή προσδίδουν ένα παλιακό στιλ το οποίο, ωστόσο, είναι πιο ανθρώπινο σε σχέση με ένα τυπωμένο κείμενο της ηλεκτρονικής εποχής (μας). Έτσι, ο δημιουργός δομεί οικειότητα με τον αναγνώστη κι επιπλέον ενισχύει την αίσθηση της μαρτυρίας, δηλαδή ενός αληθινού περιστατικού.
Διαβάζοντας αναζητώ τις ψυχαναλυτικές πληροφορίες πίσω από τα γραφόμενα και σημειώνω για να ψάξω αργότερα διάφορα στοιχεία που λαμβάνω, όπως για τις ψυχοθεραπευτικές τριπλέτες ή για τις αρχές της εικαστικής θεραπείας και του χρονικού ορίζοντα. Εκ παραλλήλου, σημειώνω κι άλλες, φιλοσοφικής υφής, προσεγγίσεις όπως εκείνη για το νόημα της ζωής.
Ναι, τραβά την προσοχή το βιβλίο. Όμως μην νομίζετε ότι πρόκειται για κάτι επιτηδευμένο, δυσνόητο ή δύσκολο «αποκωδικοποίησης». Αντιθέτως, ο Χάρης Βαρούτης έχει βρει μια χρυσή τομή ανάμεσα στην επιστήμη και την ευρεία αποδοχή κι έτσι η κατανόηση είναι δεδομένη ακόμα κι αν δεν έχεις ασχοληθεί με την ψυχολογία ούτε για μία φορά στη ζωή σου ή ακόμα κι αν νομίζεις ότι δεν σε αφορά το πεδίο. Τα κείμενα έχουν γενικότερο ενδιαφέρον και, πέρα της επιφανειακής ανάγνωσης, ανοίγουν δρόμους περαιτέρω διερευνήσεων για το άτομο.
Δεν είναι σαφές –ούτε και αναφέρεται πουθενά κάτι τέτοιο– αν πρόκειται για μυθοπλασία εν τω συνόλω ή εν μέρει –ένεκα και του λογοτεχνισμού– ούτε αν ψυχαναλύει κάποιον άλλο ή τον εαυτό του κ.ο.κ. αλλά βλέπεις ότι βασίζεται σε πραγματικά περιστατικά από τις εμπειρίες του ίδιου του δημιουργού (μέσω της επιστημονικής του ιδιότητας εννοώ, όχι σε προσωπικά περιστατικά) ενώ δεν γίνεται να μην σημειώσω νοερά πως κανείς από τους εμπλεκόμενους –τα τρία πρόσωπα του έργου– δεν έχει όνομα. [ΥΘ, άγνωστος χι και θεραπευτής (τριπλέτα;!)] Αν με ρωτάτε, ο κύριος Βαρούτης είχε έναν πολύ καλό λόγο για αυτό: άφησε ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα έτσι όπως το χειρίστηκε ώστε να μην αποσαφηνίζεται καμία ιδιότητα κι έτσι υπάρχουν πολλαπλές οπτικές μέσα από τις οποίες θα επιλέξει ο αναγνώστης ποια θα κρατήσει. Οπότε, ο τελικός συσχετισμός αφήνεται σε εκείνον ο οποίος, κατά τη γνώμη του, θα αποφασίσει για διάφορα ζητήματα: ποιος είναι ποιος, ποιες είναι οι ταυτότητες των προσώπων, τι είναι φανταστικό/φαντασιακό και τι πραγματικό κ.ο.κ.· ακόμα κι αν υπάρχει ο άγνωστος χι!
Προς το τέλος του πονήματος, πάντως, υπάρχει μία μπλόφα συγγραφική που ταρακουνά λιγάκι το πλαίσιο όπως επίσης και ο επίλογός του που δείχνει σαφέστατα ότι τα εμπλεκόμενα πρόσωπα είναι τέσσερα, βάζοντας στο κάδρο και τον δημιουργό του βιβλίου! Ή μήπως όχι;
Όλα τα ανοιχτά ενδεχόμενα και όποια πληροφορία αποκρύπτεται καλείται να τα ολοκληρώσει ο αναγνώστης κατά το δοκούν αφού αφιερώσει κάποια ώρα περίσκεψης. Σαν ένα κρυμμένο τεστ που δεν σε αφήνει αδιάφορο ενώ σου προτάσσει και μια αυτογνωστική όψη.
Ο Χάρης Βαρούτης εμπνέεται από την επιστήμη του, την κοινωνία της εποχής του και την τρέχουσα επικαιρότητα και καταφέρνει ένα βιβλίο που διαβάζεται σαν περιοδικό, βιώνεται σαν εγχειρίδιο ψυχανάλυσης ή αυτοβελτίωσης και αποτυπώνεται σαν αλληγορικό παραμύθι.
