Σημειώσεις από έναν τραγουδοποιό που ακόμα βάζει τη βελόνα στο βινύλιο!
Το prog δεν φτιάχτηκε για να παίζει εκ του ασφαλούς. Φτιάχτηκε, όπως είπε και ο Peter Gabriel, από εξαιρετικούς μουσικούς που προσπαθούσαν να γκρεμίσουν τα εμπόδια και να πετάξουν τους κανόνες στα σκουπίδια.
Φαντάσου τώρα Λονδίνο, μια ηλιόλουστη μέρα στην King's Road. Ο John Lydon περπατάει με ένα T-shirt που γράφει I Hate Pink Floyd. Η εικόνα έμεινε στην ιστορία ως η κηδεία του prog από το punk. Μόνο που όλοι ξεχνούν τη συνέχεια: Θα έπρεπε να είσαι τελείως χαζός για να πεις ότι δεν σου αρέσουν οι Pink Floyd, είπε αργότερα ο ίδιος ο Lydon. Και εκεί είναι όλη η ουσία. Η κόντρα δεν ήταν μουσική. Ήταν ο θατσερισμός, η οργή, η ανάγκη να γκρεμιστεί το κατεστημένο. Το prog με την πομπώδη πλευρά του βρέθηκε απλά στη μέση. Όμως, ένας κόσμος φτιαγμένος μόνο από punk θα ήταν παράλογος. Χρειάζεσαι και την άλλη πλευρά. Την ατμοσφαιρική, την στοχαστική. Το πρόβλημα είναι ότι το prog έγινε κάποια στιγμή τόσο περίτεχνο και εσωστρεφές που το απέφευγες – και βάζω και τον εαυτό μου μέσα. Έτσι, μέσα στη δίνη των 70's, που κάθε εβδομάδα γεννιόταν και ένα νέο είδος, τρία μεγάλα prog διαμάντια πέρασαν σχεδόν απαρατήρητα.
3. 3:47 EST, Klaatu
Αν ένα άλμπουμ καταφέρει να κάνει τον κόσμο να πιστέψει ότι είσαι οι Beatles μεταμφιεσμένοι, τότε αξίζεις προσοχή και μόνο γι' αυτό. Οι Καναδοί Klaatu κυκλοφόρησαν το ντεμπούτο τους το 1976 χωρίς καν ονόματα στο εξώφυλλο. Ο ήχος τους ήταν τόσο κοντά στους Beatles, λες και οι Beatles να είχαν συνεχίσει προς το prog, και αυτό ξεκίνησε μία κανονική θεωρία συνωμοσίας. Το άλμπουμ, που στην αρχή είχε αγνοηθεί, ξαφνικά μπήκε στα charts και έφτασε στο Νο 32 και το άξιζε. Όπως οι Beatles στην κορυφή τους, έτσι και οι Klaatu έκαναν την καινοτομία να ακούγεται φυσική και φωτεινή.
2. Future Days, CAN
Σαράντα λεπτά υπνωτικό ταξίδι. Εδώ οι Γερμανοί CAN είναι στην πιο prog στιγμή τους. Όλοι μιλάνε για το Ege Bamyasi, αλλά το Future Days του 1973 είναι εξίσου καθηλωτικό. Ήταν το κύκνειο άσμα του Damo Suzuki με το γκρουπ και το ήξερε. Future Days is for me the best album I made with Can, είπε αργότερα. Και είχε δίκιο. Από ambient μέχρι thai raga, είναι pure magic, όπως το χαρακτήρισε ο ίδιος.
1. 666, Aphrodite's Child
Ένας δίσκος που αν τον πετύχεις στη σωστή στιγμή, σε πάει αλλού. Βαγγέλης, Ντέμης, Λουκάς Σιδεράς και Αργύρης Κουλούρης. Φεύγουν από την Ελλάδα, πάνε στο Παρίσι και γράφουν στα Europa Sonor Studios ένα σχεδόν αποκαλυπτικό έργο. Η Mercury το ακούει και αρνείται να το κυκλοφορήσει. Το χαρακτηρίζει «πομπώδη πορνογραφία». Έμεινε στο συρτάρι μέχρι το 1972. Όταν βγήκε είχε χάσει τη δυναμική του και εμπορικά απέτυχε. Πενήντα χρόνια όμως, μετά, αυτό δεν έχει καμία σημασία. Είναι ένα από τα σημαντικότερα ξεχασμένα αριστουργήματα του prog.
Και κάπως έτσι, μέσα σε μια δεκαετία που άλλαζε με εκκωφαντική ταχύτητα, αυτά τα τρία άλμπουμ έμειναν πίσω. Όχι επειδή υστερούσαν. Αλλά επειδή ήταν πολύ μπροστά.
Το punk φώναξε πιο δυνατά, αλλά το prog ονειρεύτηκε πιο βαθιά. Και τα όνειρα δεν πεθαίνουν. Απλώς περιμένουν κάποιον να βάλει ξανά τη βελόνα στο βινύλιο.
Και ποιο ήταν τελικά το πρώτο prog album που πήγε στο Νο 1;
Πολλοί λένε πως ήταν το Revolver του '66. Ο Lennon έλεγε τότε ότι θα είναι πολύ διαφορετικό. Και ήταν. Ήταν η πρώτη proto-prog στιγμή. Αλλά η πρώτη ολοκληρωμένη μορφή ήταν ο επόμενος δίσκος τους. Το Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band. Όπως είπε και ο Ian Anderson των Jethro Tull, ήταν ένας από τους προδρόμους του prog πριν καν υπάρξει ο όρος. Μαζί με το Piper at the Gates of Dawn των Floyd, ήταν η πινακίδα που έγραφε: Προς progressive rock.
Και απέδειξε και κάτι ακόμα: ότι η μουσική που σπάει τα όρια μπορεί να γίνει και παγκόσμιο φαινόμενο. 27 εβδομάδες στο Νο 1 στην Αγγλία, 15 στην Αμερική. Ίσως τεχνικά να είναι ακόμα proto-prog. Στην ουσία όμως, ήταν η στιγμή που η rock κοίταξε μπροστά, είδε το μέλλον της και τόλμησε να το ακολουθήσει.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
