Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Το διαγωνιστικό κομμάτι έχει ολοκληρωθεί και έχουν ανακοινωθεί οι νικητές. Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις προγραμματισμένες ημερομηνίες των κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Ο ήχος των ορίων * Μην ξεχάσεις να αγαπάς * Προσπέρνα και ζήσε * Λύκοι στην πόλη * Όρκος στις φλόγες * Ο κατηραμένος όφις * Ο άντρας που κατάλαβε τις γυναίκες * Η φωτεινή πλευρά ενός γκρι ουρανού * Χρυσό αίμα * Κλεψύδρα εκδίκησης * Το πέπλο της μοίρας, Αγνή: Η κόρη των Αθηνών και Όταν οι μνήμες ταξιδεύουν * Σιωπηλή φυσαρμόνικα ** Νουβέλες: Ο Σπινέλλι στον Κάμπο * Δυο νουβέλες: Το μαρμάρινο τραπέζι και Ο Μάικ ανακαλύπτει την Αμερική ** Ποίηση: Είναι αυτά τα τελευταία ποιήματα που γράφω για σήμερα * Πώς αγαπάν ένα χρυσόψαρο * Η γάτα του Σρέντινγκερ * Δρομείς χρωμάτων * Σκιαγραφήματα * Αποχρώσεις του μπλε * Ι Δανεικές ψυχές, Αλέξανδρου Τσελεπιδάκη ** Άλλα: Ο Κεκλημένος * Πέτρα, πέτρα χτίζεται * Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής ** Διηγήματα: Πουλιά κι Ανεμώνες * Όταν κλείνω τα μάτια * Ο αμόλυντος και άλλες ιστορίες * Οι δυο αδερφές και άλλες ιστορίες ** Παιδικά: Γήινοι και εξωγήινοι και το σβηστό φεγγάρι * Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια

Κυριακή 21 Νοεμβρίου 2021

Ο Λυκαβηττός της Αθήνας ως ιερή πνευματική βάτος

Σαν χρονογράφημα

Κώστα Ευαγγελάτου

Κώστα Ευαγγελάτου, Ο Λυκαβηττός ως φλεγόμενη αλλά μη κατακαιόμενη βάτος

Μύθος, ιστορία και παρόν δομούν την διαχρονική και ακαταμάχητη φήμη της Αθήνας. Αναμφίβολα το «κλεινόν άστυ», ιδιαίτερα πέριξ και ανάμεσα από τον Ιερό Βράχο και τον Λόφο του Λυκαβηττού γέννησε, συγκέντρωσε και εδραίωσε τον ελληνικό φιλοσοφικό στοχασμό και θεράπευσε μοναδικά με τις Μούσες την αισθητική. Αναφερόμενος στην Αθήνα τού σήμερα προσπαθώ να κατασιγάσω το έμφυτο πλέον σύνδρομο της προγονολατρείας, που ενίοτε γίνεται προγονοπληξία, για να διαπιστώσω, ότι η αγάπη μου για την πόλη της Αθήνας προϋπήρχε σαν ιδέα αναφορικά με όλα τα μεγαλεία και τις συμφορές της, την ακμή και την παρακμή της, αλλά ουσιαστικά βιώθηκε και εξακολουθεί να βιώνεται αφότου εγκαταστάθηκα σε αυτήν.

Έφτασα στην Αθήνα νεαρός από το υγρό και γλυκό φως της μετασεισμικής Κεφαλλονιάς και του Αργοστολίου, της γενέθλιας πόλης μου. Στο καθαρό αττικό φως και το αστικό περιβάλλον είδα τον οργασμό της αντιπαροχής και της αλόγιστης υπερδόμησης. Το ιστορικό κέντρο σε άθλια κατάσταση τότε, αλλά ακόμη υποφερτό σε σχέση με το χαοτικό σήμερα, μου έδινε την αυτοπεποίθηση που χρειαζόμουν αλλά και τις πάσης λογής εμπειρίες, που ήταν προϋπόθεση της καλλιτεχνικής δημιουργικής μου δυνατότητας και πνευματικής συγκρότησης.

Αγάπησα και αγαπώ την Πλάκα τόσο προ –άναρχη και ασύστολη–, όσο και μετά την «Μελίνα» εποχή –τακτοποιημένη και τουριστική. Οι αναπαλαιώσεις και αναστηλώσεις διέσωσαν κάποια παλιά οικήματα, που κατοικούν τώρα νεόπλουτοι και ξένοι, και ισοπέδωσαν κατά κάποιο τρόπο την αυθόρμητη ζωντάνια της περιοχής.

Αυτή τη χαρισματική για μένα ζωή αναπολούσα κατά τη διάρκεια των σπουδών μου στη πολυπρισματική και συμπλεγματική Νέα Υόρκη. Εκεί, που παρά τις καλλιτεχνικές μου επιτυχίες διαπίστωσα ότι ένας νέος κόσμος με τεχνολογική υπερδύναμη και κερδοσκοπικά θέσφατα καθορίζει το παρόν και το μέλλον της αδύναμης ανθρωπότητας. Επιστρέφοντας για να ζήσω στην Ελλάδα και να ζωγραφίσω με κέντρο μου την Αθήνα ένοιωσα μια ανείπωτη ευτυχία, έστω και αν τα κίνητρα και οι ευκαιρίες προβολής και αγοράς της τέχνης ήταν σε τελείως ερασιτεχνικό και επαρχιακό επίπεδο.

Νοσταλγώ πάντα την πολιτικοποιημένη νεολαία του 1980-90, τις συναυλίες στα Πανεπιστήμια, τους φιλότεχνους, που με υπομονή θαύμαζαν τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου και τους κορυφαίους σκηνοθέτες του Ανατολικού μπλοκ, ιδιαίτερα τον Αντρέι Βάιντα, τον Μίκλος Γιάντσο και τον Αντρέι Ταρκόφσκι. Θυμάμαι πάντα τα θαυμάσια θεατρικά και μουσικά έργα, που είδα στις Αθηναϊκές σκηνές, κρατικές και μη, που λειτουργούσαν παρά τις δυσκολίες και σαν σπουδαία εκπαιδευτήρια μάθησης, αλλά νοσταλγώ πολύ τα ολοήμερα αφιερώματα στους μεγάλους σκηνοθέτες του σινεμά, με αγαπημένους τον Βισκόντι, τον Φελίνι, τον Παζολίνι, τον Μπερτολούτσι, καθώς και τους νεορεαλιστές, πειραματικούς και αντισυμβατικούς του νέου κύματος στα ιστορικά σινεμά ΙΡΙΔΑ, ΑΛΚΥΟΝΙΔΑ, ΑΑΒΟΡΑ, ΑΣΤΥ, STUDIO, ΑΠΟΛΛΩΝ κ.α.

Δεν νοσταλγώ βέβαια καθόλου την οδό Τσακάλωφ, με τα μηχανάκια παρκαρισμένα στις εξώπορτες και τις εισόδους των μπαρ και των γκαλερί, ούτε τις σπασμένες απ' τους παρακρατικούς τζαμαρίες των μαγαζιών και όλα τα συναφή, αλλά νοσταλγώ τις πλατείες χωρίς τα συνεχή μεταβαλλόμενα έργα από άπειρες επιδοτούμενες μελέτες και χωρίς τα ποικίλα έργα τέχνης, που τοποθέτησαν άρχοντες με έφεση στο «κιτς», τα κάγκελα και τα συντριβάνια-λεκανοσκάφες. Επαινώ βέβαια την προσπάθεια ενοποίησης των αρχαιολογικών χώρων και απολαμβάνω την υπέροχη βόλτα στους πρόποδες της Ακρόπολης, με επίκεντρο την Διονυσίου Αρεοπαγίτου, αν και φοβάμαι για το αισθητικό μέλλον της περιοχής. Θαυμάζω τους σταθμούς του Μετρό στους οποίους εκτίθενται τα αρχαιολογικά ευρήματα, που βρέθηκαν με αιτία τη διάνοιξή τους. Κάποιες φορές σκέφτομαι ότι όσα δεν έγιναν με προσήκοντα τρόπο στην Αθήνα επιφανειακά γίνονται καλύτερα από κάτω της, στους χώρους του προικισμένου υπεδάφους της.

Τελικά, μετά από άγονους αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς και πολλά χρόνια αναμονής είδαμε το μοντέρνο, περίοπτα επιβλητικό και ογκώδες νέο Μουσείο, που οπωσδήποτε συμβάλλει με τους άπλετους χώρους του στην ανάδειξη των ιερών θησαυρών. Όμως μια πόλη δεν είναι μόνο τα κτίρια, οι δρόμοι, οι αλέες, τα πάρκα, οι κήποι, τα συντριβάνια… Είναι και τα κοιμητήριά της. Ειδικά το A' Νεκροταφείο, η γλυπτοθήκη της νέας Αθήνας, περιλαμβάνει μνημεία και γλυπτά που εμπνέουν και συγκινούν με την απαράμιλλη αισθητική τους, νεοκλασική, λαϊκότροπη ή γοτθική. Όλα αυτά και άλλα βέβαια πολλά και ποικίλα βιώνονται ανάλογα από τους πολίτες της Αθήνας. Είναι αισθητή γενικά η αντιφατικότητα, το αλλοπρόσαλλο της νέας αισθητικής, η βιαιότητα στις ανθρώπινες σχέσεις, που ολοένα αυξάνεται, η υπερκαταναλωτική εικόνα της καθημερινότητας, η σύγχρονη κοινωνική και γλωσσική βαβέλ, οι επαίτες και οι απόκληροι, τα αδέσποτα ζώα και τα άφθονα κατοικίδια, μέσα στη θολή ατμόσφαιρα των μέτρων προστασίας και τη φοβία της πανδημίας που δεν ανέκοψε όμως τους συνωστισμούς και τις θλιβερές ανθρώπινες απώλειες.

Ο κορυφαίος αρχιτέκτονας του μοντερνισμού Λε Κορπυζιέ έχει πει: «ακόμη και τα σπίτια αρπάζουν κοκκύτη», εννοώντας ότι όταν κάποιος κάνει την καλή αρχή πολλοί τον ακολουθούν. Με την προσωπική φροντίδα μας και τη συλλογική αντίδραση, η Αθήνα μπορεί να βελτιώνεται καθημερινά και ίσως με τη διαδικασία της αισθητικής «αφαίρεσης», που είναι η σοφότερη πρακτική, όπως είχε επισημάνει σε κείμενο του ο Γιάννης Τσαρούχης, να ξαναβρεί στο μέλλον ένα ύφος που να της αρμόζει.

Κάθε πρωί, αντικρίζω τον φωταυγή Λυκαβηττό και προχωρώντας στο κέντρο της πόλης αναρωτιέμαι μήπως η Αθήνα με τα καθημερινά της δρώμενα και παραλειπόμενα είναι η κατ' εξοχήν πόλη του υπαρκτού σουρεαλισμού, που εδώ σίγουρα εξακολουθεί να ακμάζει! Η πρόκληση να ζωγραφίσω κάτι ειδικά για την Αθήνα ήταν ανέκαθεν μεγάλη. Όμως η ζωγραφική μου έκφραση ήταν από το 1985 και μετά προσανατολισμένη σε ανατομικές μελέτες, σωματογραφίες, εννοιακές συνθέσεις και συλλήψεις, μακριά από αναπαραστατικές εικόνες τοπίων και πόλεων. Έτσι ενώ επιμελήθηκα την μεγάλη έκθεση «Σύγχρονες ζωγραφικές απόψεις της Αθήνας» το 1992 στην γκαλερί DADA, δεν συμμετείχα με έργο μου. Με αφορμή την μεγάλη διεθνή έκθεση αφιερωμένη στην Αθήνα που πρωτοπαρουσιάστηκε το 2004 με την επιμέλεια του ιστορικού τέχνης, καθηγητή Στέλιου Λυδάκη στο Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών και μετά στη Λευκωσία και τη Μόσχα, ζωγράφισα την άποψη του Λυκαβηττού με συνθετικά εννοιολογικά στοιχεία. Αιφνίδια συνέλαβα το θέμα κάπως ενοραματικά αλλά και βαθιά συμβολικά. Απεικόνισα τον λόφο σαν τη βιβλική «ιερή φλεγομένη αλλά μη κατακαιομένη βάτο» του Σινά, πάνω από το σύγχρονο αστικό περιβάλλον, με τα γκράφιτι-σινιάλα της εποχής μας. Υπερφυσικό εικαστικό σημάδι μιας φανταστικής ηφαιστειακής έκρηξης προς όσους πιστεύουν στην αρχέγονη αιωνιότητα του πνεύματος και τη διαχρονική αντοχή της πόλης. Της Αθήνας, που είναι «του λόγου το άστρο» κατά τον Κωστή Παλαμά στο ποίημα του «Το χαίρε της τραγωδίας» και η οποία στέλνει την «Κατάρα της Αθηνάς», από την συγκλονιστική ομώνυμη ποιητική σύνθεση του Λόρδου Βύρωνα, σε όσους ασύδοτα και κερδοσκοπικά την βεβηλώνουν.


Κώστας Ευαγγελάτος
Εικαστικός, Λογοτέχνης, Θεωρητικός της Τέχνης

Ο Κώστας Ευαγγελάτος γεννήθηκε στο Αργοστόλι Κεφαλονιάς στις 12 Νοεμβρίου 1957. Ζωγράφος, Ποιητής, μέλος του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος, της Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, της Εθνικής Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, του Κέντρου Μελετών Ιονίου, κ.α. Σπουδές: Πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών (1976-1983). Εικαστικά - θεωρία σύγχρονης τέχνης. University The New School for Social Research, New York. Καθηγητές: Allen David, Pearl Ehrlich. (1983-1985). Υπήρξε καλλιτεχνικός διευθυντής της Gallery DADA στην Αθήνα. Το 1990 ίδρυσε το ART STUDIO EST και το 2000 την Σύγχρονη Πινακοθήκη Villa Ροδόπη στο Αργοστόλι. Κυριότερες Ατομικές εκθέσεις Εσωτερικού: Gallery of the Hellenic American Union, Αθήνα 1981 και 1986 | French Institute of Athens, παράρτημα Καλαμάτας 1983 | Gallery DADA, Αθήνα 1985, 1987, 1989 | Gallery “F”, Αθήνα 1990 | Art Studio “EST”, 1994, 1995, Est-La Chambre 2004-2021 | Αίθουσα Τέχνης «Ερμούπολη», Σύρος 1995 | Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων, Πάρκο Ελευθερίας, Αθήνα 1999 και 2010 | Artower Agora, Αθήνα 2000 | Σύγχρονη Πινακοθήκη Villa Ροδόπη, Αργοστόλι 2000-2021 | Δημοτική Πινακοθήκη Ιθάκης, Βαθύ 2004 | Χώρος Τέχνης «Αιγόκερως», Αθήνα 2006 | Down Town Art Gallery-A.M., Αθήνα 2007 | Πινακοθήκη Δήμου Κέρκυρας, Κέρκυρα 2010 | Λουτρά «Παράδεισος» Bey Hamam, Θεσσαλονίκη 2010 | Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο, Δήμος Θεσσαλονίκης 2013 | Δημοτική Πινακοθήκη Πειραιά, Δήμος Πειραιά 2016, 2017, 2019 | Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών, 'Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία, Αθήνα 2016-17 και 2018 (Αναδρομικές). Εκθέσεις εξωτερικού: Writers and books, Rochester, Νέα Υόρκη 1984 | Fordham University at Lincoln Center, Νέα Υόρκη 1985 | «Les Fontaines» Centre Culturele, Chantilly, Γαλλία 1988 | Gallery “Opus”, Λευκωσία, 1996 | La Maison de la Grece, Παρίσι 2008 και 2010 | School of Physics and Astronomy-University of LEEDS, U.K., 2017, 2021 | Espace Jano, Le Centre de Sevres, Παρίσι 2007, 2008, 2012, 2017 (αναδρομική). Κυριότερες Ομαδικές εκθέσεις Εσωτερικού: Gallery DADA, Αθήνα 1986, 1991, 1992, 1993 | Αίθουσες Τέχνης «Επίπεδα» 1993 | Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων, Πάρκο Ελευθερίας με το Art Studio “EST”, Αθήνα 1993, 1996, 2000 | Χώρος Τέχνης Vicky Drakos, κτίριο Κολούμπια, Ν. Ιωνία 1992 | Art Thessaloniki, Melkart Gallery Paris, Θεσσαλονίκη 2016 | Art Athina, Melkart Gallery Paris, Αθήνα 2017. Εκθέσεις εξωτερικού: Palais Hirsch, Schwentzingen 1998, College Jaques-Cartie-Chauny, Παρίσι 2000 | Μουσείον της Πόλεως της Μόσχας (MOCKBA), 2007 | Akademie Der Kunste, Βερολίνο 2013 | Espace Chr. Peugeot, Melkart Gallery, Παρίσι 2016 | Loc Art Paris, Galerie Au fil du Canal, Παρίσι 2018-19. Έχει βραβευθεί από πολιτιστικούς, εκπαιδευτικούς, επιστημονικούς, καλλιτεχνικούς και λογοτεχνικούς συλλόγους στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έχει λάβει Τιμητικό Δίπλωμα από τον Σύλλογο Ελλήνων Λογοτεχνών το 1978. Έπαινo Καινοτομίας στις διεθνείς εκθέσεις «Winterschool 1994» στη Γλασκώβη, Σκωτία και «European Echoes» στο Γκέτενμποργκ, Σουηδία το 1997. Τιμητική Μνεία Προσφοράς από την Κεφαλληνιακή Αδελφότητα Αθηνών το 2005. Βραβείο της Ευρωπαϊκής Εταιρίας Επιστημόνων-Καλλιτεχνών, Ελληνογαλλικός Σύνδεσμος, Αθήνα 2014. Έπαινο του Ομίλου για την UNESCO Πειραιώς και Νήσων το 2014 και 2016 κ.α. Από το 2011 στο Ιόνιο Παν/μιο, Τμήμα Ψηφιακών Μέσων και Επικοινωνίας, μία Αίθουσα φέρει τιμητικά το όνομα του.

Επιμέλεια: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε το έργο του Κώστα Ευαγγελάτου, Ο Λυκαβηττός ως φλεγόμενη αλλά μη κατακαιόμενη βάτος, συλλογή Μουσείου της πόλεως των Αθηνών.

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Όρκος στις φλόγες, Μαρίνα ΧρόνηΠέντε βιβλία των εκδόσεων ΕλκυστήςΣιωπηλή φυσαρμόνικα, Μαίρη Φιλιππίδου-ΚατσαίδουΔυο νουβέλες, Χρυσούλας Πατρώνου-ΠαπατέρπουΟ αμόλυντος και άλλες ιστορίες, Θεόδωρου ΠάλλαΣκιαγραφήματα, Ευγενίας Β. ΣιδέρηΤο πέπλο της μοίρας, Ελένη Βαηνά
Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια, Αιμιλίας ΠλατήΠέτρα πέτρα χτίζεται, Μαριέλλης Σφακιανάκη-ΜανωλίδουΚαραϊσκάκης: Ο παρεξηγημένος ήρωας, Γιάννης ΚωσταράςΙ Δανεικές ψυχές, Αλέξανδρου ΤσελεπιδάκηΗ φωτεινή πλευρά ενός γκρι ουρανού, Νίκου ΑντωνίουΔρομείς χρωμάτων, Αναστασίας ΔούσηΑποχρώσεις του μπλε, Ανθής Πάνου
Γήινοι και εξωγήινοι και το σβηστό φεγγάρι, Ευαγγελίας ΤσαπατώραΧρυσό αίμα, Θεόφιλου Γιαννόπουλου
Ο άντρας που κατάλαβε τις γυναίκες, Στέργου ΚαλλιγάΟ κατηραμένος όφις, Πέτρος ΕυαγγελόπουλοςΟι δυο αδερφές και άλλες ιστορίες, Γιάννη ΤσιτσίμηΌταν κλείνω τα μάτια, Γιώργου ΜεσολογγίτηΚλεψύδρα εκδίκησης, Λευτέρη Σοφία