Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** ΦΕΤΟΣ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ ΘΕΑΤΡΟ με διπλές προσκλήσεις που μπορείτε να διεκδικήσετε εδώ! *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Αγαπητέ Θεέ, τι στο διάολο;!... * Καλοκαίρι 1996 * Το αστικό των φαντασιώσεων * Η διατριβή * Εδώ παπάς εκεί παπάς * Μη μου ξυπνάς τη λύπη * Ο Φτερωτός Κλέφτης * Η νύφη που δεν γέλασε * Θύματα * Η αύρα του έρωτα * Ο θησαυρός της Σμύρνης * Ο Αρσάμης της Περσίας ** Ποίηση: Μικρή μου κόλαση * Τέσσερις ποιητικές συλλογές από τις εκδόσεις Βακχικόν * Ποιητική απόδραση * Κατάβασις * Μέθεξις * Με φόβο και πάθος ** Άλλα: Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής ** Διηγήματα: Ο κόσμος πίσω από τον καθρέφτη * Ο Θεός πίσω από την ντουλάπα * Ελληνιστί * Τα αχνά φώτα της Μάρφα ** Παιδικά: Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια ** Νουβέλες: Τα απόρθητα κάστρα * Θα τα πω όλα στον Θεό * Club Killaz

Σάββατο 23 Απριλίου 2022

Ο απόλυτος εικαστικός γεωμέτρης της Νέας Υόρκης Νάσος Δάφνης

Έργο Nassos Daphnis

Ο Ελληνοαμερικανός εικαστικός Nassos Daphnis γεννήθηκε στις Κροκεές Λακωνίας το 1914. Μετανάστευσε σε νεαρή ηλικία, το 1930, στις ΗΠΑ, όπου πήρε σύντομα την αμερικανική υπηκοότητα. Κατά την στρατιωτική θητεία του στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, του ζητήθηκε να χρησιμοποιήσει τις ζωγραφικές ικανότητές του και δημιούργησε καμουφλάζ για χρήση σε τεράστιους ανάγλυφους στρατιωτικούς χάρτες. Σύμφωνα με ορισμένους κριτικούς της τέχνης, ζωγραφίζοντας καμουφλάζ, ο Δάφνης ανέπτυξε τη χαρακτηριστική «επιπεδότητα», που αργότερα εφάρμοσε στους αφηρημένους γεωμετρικούς του πίνακες. Αν και ο Δάφνης θεωρείται αυτοδίδακτος καλλιτέχνης, παρακολούθησε μαθήματα τέχνης στη σχολή «Art Students League of New York». Από το 1949 μέχρι το 1951 συνέχισε σπουδές στο Παρίσι. Το 1951 και 1952 μαθήτευσε στο Κρατικό Ίδρυμα Τέχνης στη Φλωρεντία της Ιταλίας και επέστρεψε ξανά για λίγο στο Παρίσι για πρόσθετες μελέτες. Το καλλιτεχνικό στιλ του Δάφνη εξελισσόταν σε όλη την πολύχρονη σταδιοδρομία του. Ξεκίνησε ως ρεαλιστής, αλλά μετά τον πόλεμο, προχώρησε σε βιομορφικές μορφές με σουρεαλιστικές επιρροές (1945-1949).

Το 1947 πραγματοποίησε ατομική έκθεση στην Γκαλερί Σύγχρονων Τεχνών, Νέας Υόρκης, στην οποία εξέθεσε τους βιομορφικούς του πίνακες, με ελαιογραφίες και υδατογραφίες. Στο δοκίμιο, που έγραψε ο ιστορικός τέχνης Gordon B. Washburn, αναφέρει: «...Ένας νέος ορισμός του καλού και του κακού έχει πλέον βρεθεί, και επιστρέφοντας σε έναν κόσμο μεγαλύτερης ελπίδας και πίστης, καταλαμβάνει την ομορφιά του φυσικού κόσμου –ειδικά τη φυτική του ζωή, της οποίας τις μορφές πάντοτε αγαπούσε πολύ– με ένα παχύτερο σύμπλεγμα από συναισθήματα. Η αυτοδίδακτη τέχνη του, οι μελωδίες της δεν είναι πολυφωνικές. Ο προσχεδιασμός, η στενή οργάνωση και ο καθορισμός υπεισέρχονται στις εικόνες, και μαζί με αυτά τα στοιχεία ελέγχου έρχεται μια αυξανόμενη αφαίρεση.».

Έργο Nassos DaphnisΈργο Nassos Daphnis
Έργο Nassos DaphnisΈργο Nassos Daphnis

Το 1969 η City Walls, Inc. ανέθεσε στον Δάφνη μια τοιχογραφία στη γωνία της 26ης Οδού με την Λεωφόρο Μάντισον στη Νέα Υόρκη. Το ίδιο έγινε το 1971 στο δυτικό τέρμα της 47ης Οδού. Οι μεγάλες τοιχογραφίες ήταν από τις πρώτες εγκαταστάσεις δημόσιων τοιχογραφιών στην πόλη, καθώς το σχετικό πρόγραμμα διήρκεσε από το 1971 έως το 1980. Καμιά από αυτές τις τοιχογραφίες δεν σώζεται σήμερα. Το 1985, η συντάκτρια των New York Times, Grace Glueck, ανέφερε: «Προτού αναπτύξει την αναγωγική του προσέγγιση γραμμής-χρώματος-επιπέδου ο Δάφνης ασχολήθηκε με βιομορφικές εικόνες. Μέρος της έμπνευσής του προήλθε από ένα βοτανικό του χόμπι, να υβριδίζει παιώνιες επί καμβάδων και υδατογραφιών από το 1947-1948, να ασχολείται με οργανικές, λουλουδένιες και υποθαλάσσιες μορφές, σε ποιητικές συνθέσεις φωτεινών χρωμάτων. Παρά την άμορφη εμφάνισή τους, έχουν μια καλά οργανωμένη δομή. Σε ένα από τα δυνατότερα έργα, που έχει τον τίτλο «Hybridization», τα φύλλα και τα στελέχη των φυτών, λουσμένα σε ένα λαμπερό φως, είναι όμορφα κλειδωμένα σε μια αρμονική ισορροπία σχημάτων και αποχρώσεων.».

Κατά τις δεκαετίες 1990-2010 ο Δάφνης αποκρυστάλλωσε άρτια τον αισθητικό του προσανατολισμό. Ταξίδεψε μετά από πολλά χρόνια πίσω στην Ελλάδα. Εκεί, το σκληρό, καθαρό φως άρχισε να αλλάζει την αντίληψή του για τα κτήρια και τις μορφές γύρω του. Οι δομές απλοποιήθηκαν και έγιναν γεωμετρικά επίπεδα καθαρού χρώματος. Ακολουθώντας αυτή την προτροπή από τη φύση, ο Δάφνης, ανέπτυξε τη θεωρία των επιπέδων χρώματος και επικεντρώθηκε στη γεωμετρική αφαίρεση με μια περιορισμένη παλέτα χρωμάτων, μόνο με μαύρο, λευκό και τα βασικά χρώματα. Αυτό έγινε το χαρακτηριστικό του ύφος και τα έργα αυτά συχνά είναι ζωγραφισμένα στο στιλ απότομων ορίων (Hard-edge painting) της γεωμετρικής αφαιρέσεως. Το στιλ του συγκρίνεται συχνά με αυτό της ύστερης φάσης του πρωτοπόρου Πιέτ Μοντριάν. Ωστόσο, ο Δάφνης είδε την προσέγγιση του Μοντριάν ως ένα προσωπικό σημείο εκκίνησης. Χαρακτηρίστηκε επίσης ως «abstract imagist», από έκθεση που συμμετείχε στο Μουσείο Γκουγκενχάιμ, που είχε τίτλο «American Abstract Expressionists and Imagists». Από τα τέλη της δεκαετίας του 1980 το στιλ του Δάφνη εξελίχθηκε και πάλι, καθώς άρχισε να ενσωματώνει νέες μορφές της τεχνολογίας των υπολογιστών στο έργο του. Επεκτείνοντας την παλέτα του, ενσωμάτωσε επίσης μερικά επιπλέον χρώματα. Η εφαρμογή γραφικών, που δημιουργούνται από υπολογιστή και η χρήση του Atari ST, από τον Δάφνη για την ανάπτυξη των ριζοσπαστικών ψηφιακών τοπίων του μπορεί να γίνει καλύτερα κατανοητή ως πρόδρομη τάση προς τα νέα τεχνολογικά μέσα.

Επί σαράντα χρόνια ο Νάσος Δάφνης αντιπροσωπευόταν από τη διάσημη γκαλερί του Leo Castelli. Ο ισχυρός Καστέλλι τού διοργάνωσε 17 ατομικές εκθέσεις και πολλές ομαδικές εκθέσεις, που συμμετείχε με άλλους, κορυφαίους καλλιτέχνες, όπως οι Τζάσπερ Τζονς, Φρανκ Στέλα και Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ. Μετά τον θάνατό του, το 2010, σε ηλικία 96 ετών, στο Προβινστάουν της Μασαχουσέτης, η γκαλερί Richard Taittinger ανέλαβε την αντιπροσώπευση του έργου του. Η πρώτη μεταθανάτια έκθεση έγινε στην γκαλερί «Pixel Fields» το 2015. Έργα του Νάσου Δάφνη ανήκουν σε μόνιμες συλλογές σημαντικών ιδρυμάτων τέχνης, όπως: Πινακοθήκη Albright-Knox, Μπάφαλο, Μουσείο Τέχνης Κάρνεγκι, Πίτσμπεργκ, Μουσείο Γκουγκενχάιμ (Νέα Υόρκη), Μουσείο Χίρσχορν (Ουάσινγκτον), Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, Μουσείο Μοντέρνας (MET), Τέχνης ( MoMA), Μουσείο Αμερικανικής Τέχνης Whitney, Νέα Υόρκη κ.α. Έλαβε επίσης πολλές διακρίσεις και υποτροφίες όπως: Βραβείο Ιδρύματος Φορντ (1962), Υποτροφία Γκουγκενχάιμ (1977).

Ο NASSOS DAFNIS στην έκθεση του Κώστα Ευαγγελάτου, dada art gallery, Athens 1990

Με τον Daphnis γνωριστήκαμε στο Rochester, upstate N.Y. το 1984, στο Μουσείο φωτογραφίας Eastman House. Ο κύκλος των εκεί διανοουμένων και καλλιτεχνών τον θαύμαζε πολύ για την εικαστική φήμη του, αλλά ιδιαίτερα για τις πρότυπες ανθοκαλλιέργειες παιωνιών, που είχε τα φυτώριά του στην περιοχή τους. Ήταν πολύ απλός και διακριτικός στη συνομιλία μας και πρόθυμα με προσκάλεσε να δω έργα στο ατελιέ του, στο Village του Μανχάταν. Σημειωτέον ότι εκείνο το διάστημα είχε συνεχόμενη διεθνή εκθεσιακή δραστηριότητα. Λίγο πριν το καθορισμένο ραντεβού μας με ενημέρωσε ότι απρόοπτα θα ήταν εκτός Νέας Υόρκης και ότι θα με ξεναγούσε στο ατελιέ ο γιος του. Όταν άνοιξε η μεταλλική πόρτα του τεράστιου στούντιο εντυπωσιάστηκα από την οργάνωση του χώρου και τους μεγάλους καμβάδες με τις γεωμετρικές και αφαιρετικές, στο έπακρον, συνθέσεις του. Μετά την λίαν διαφωτιστική ξενάγηση στα υποβλητικά γεωμετρικά πεδία του Daphnis, μου έδωσε ο γιος του μια λιθογραφία εκ μέρους του με ενυπόγραφη αφιέρωση, που σήμερα κοσμεί την συλλογή της Σύγχρονης Πινακοθήκης Villa Ροδόπη. Το 1990 είχε έρθει στην Αθήνα με αφορμή σημαντικές διοργανώσεις σε γκαλερί και μουσεία για τη δουλειά του. Τότε με τίμησε με την παρουσία και την φιλική του διάθεση στην έκθεση «Σωματογραφίες». Επισκέφθηκε επίσης στην Gallery DADA την έκθεση ζωγραφικής της φίλης του Τανάγρας Σαντόρ, κόρης του Ακαδημαϊκού της Ρώμης Βάσου Κανέλλου, χορεύτριας και χορογράφου, η οποία είχε έφηβη συνεργαστεί με την Εύα Σικελιανού στις πρώτες «Δελφικές Γιορτές» και αργότερα έζησε στη Νέα Υόρκη.

Έργο Nassos DaphnisΈργο Nassos Daphnis

Εμφανέστατα οι απόλυτα γεωμετρικές συλλήψεις και οι συμμετρικές δικτυώσεις του Νάσου Δάφνη παραμένουν υποδείγματα δομικής αρμονίας ανάλογων προσεγγίσεων, που διατυπώνονται από πολλούς νέους εικαστικούς διεθνώς.



Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Συνοδεύεται από φωτογραφίες που ανήκουν στον συντάκτη

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Μέθεξις, Καλλιόπης ΒελόνιαΟ Θεός πίσω από την ντουλάπα, Γρηγόρη ΦεϊζατίδηΘύματα, Λίας ΝικολάουΕλληνιστί, Γεώργιου ΓρηγορόπουλουΤα απόρθητα κάστρα, Παύλου ΓαβαλάΕδώ παπάς εκεί παπάς, Άμοιρου ΑκροβατίδηΟ θησαυρός της Σμύρνης
Ποιητική απόδραση, Σοφίας ΠαπανδρέουΜη μου ξυπνάς τη λύπη, Γεωργίας ΚαλαμαράClub Killaz, Γιάννη ΤζανήΗ νύφη που δεν γέλασε, Θεοδώρας Παπαδοπούλου-ΧαμουζάΟ Αρσάμης της Περσίας, Αντώνη ΞυραφάΚατάβασις, Θεοδόση ΠαπαδημητρόπουλουΠέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής
Τα αχνά φώτα της Μάρφα, Νίκος ΤσιπόκαςΟ κόσμος πίσω από τον καθρέφτη, Συλλογικό έργοΗ γοργόνα με τα όμορφα πόδια, Αιμιλίας ΠλατήΘα τα πω όλα στον Θεό, Κώστα ΓραμματικόπουλουΜε φόβο και πάθος, Θάνου ΚωστάκηΟ Φτερωτός Κλέφτης, Χριστοφίλης ΛεκκάκουΗ αύρα του έρωτα, Γιώργου Ζάννου