Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Δωρεάν διπλές προσκλήσεις! *** Φωνή τέχνης *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ή διαβάστε λογοτεχνικά κείμενα σε πρώτη δημοσίευση ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμ ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Για πάντα δική σου * Το ξεχασμένο φυλαχτό * Ο φάρος του Κένεμπεκ * Το ματωμένο παρελθόν * Ο κώδικας του αυτοκράτορα * Λέγε με Στράτο * Ματωμένος κάκτος * Ονείρου σκιές * Στο σύμπλεγμα της αράχνης ** Ποίηση: Στην αμφιλύκη της αγρύπνιας * Σκοτεινή κουκκίδα ** Διηγήματα: Μέχρι να δω τον Άλκη * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Τέσσερις τίτλοι των εκδόσεων Ελκυστής * Τρεις τίτλοι των εκδόσεων Βακχικόν ** Νουβέλες: Το μεγάλο φάσμα των εκδοχών * Η μέρα του καρναβαλιού * Οι μπρούτζινοι κύβοι ** Αυτοβελτίωση: Η συνταγή της ευτυχίας σε επτά ημέρες ** Παιδικά: Οι τρεις μικροί αϊ-Βασίληδες * Κυκλαδίτικα παραμύθια

Η αποτυχία του ανθρώπου

Νικόλαου Δ. Σκορδίλη

Φωτογραφία Παύλου Κουτρουμπά (Ο βασιλιάς της ειρήνης)

Ο Κλαούζεβιτς είχε πει ότι πόλεμος είναι η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα. Ο Ηράκλειτος, όπως αρεσκόταν πάντα να κάνει με τα φαινομενικά «αντίθετα», επί της ουσίας εξίσωσε τον πόλεμο με την ειρήνη. Θεωρούσε τον πόλεμο ως κάτι αναγκαίο για την ανανέωση ή αναθέρμανση μίας «τοξικής ειρήνης» που είχε αρχίσει να τελματώνει και να σαπίζει από την υπερβολική σταθερότητα, τάξη και –ίσως– έλλειμμα ανάπτυξης και περίσσεια πληθωρισμού, όπως παίζει αυτές τις μέρες παγκοσμίως.
Πόλεμος πάντων μέν πατήρ ἐστι, πάντων δέ βασιλεύς,
καὶ τοὺς μὲν θεοὺς ἔδειξε τοὺς δὲ ἀνθρώπους,
τοὺς μὲν δούλους ἐποίησε τοὺς δὲ ἐλευθέρους.
Ἡράκλειτος
Ο θεωρούμενος ως «πατέρας της ιστορίας» Ηρόδοτος είχε απεναντίας πει ότι ο πόλεμος είναι ο πατέρας όλων των δεινών.
Είπαν και έγραψαν για τον πόλεμο πολλά, πολλοί άλλοι. Αν και σέβομαι τον Ηράκλειτο πιστεύω ότι με την παραπάνω ρήση δείχνει έλλειμμα φαντασίας. Ίσως και όχι, γιατί αλλού πάει πιο βαθιά.
Ο Κλαούζεβιτς απλώς είπε το αυτονόητο.
Με τον Ηρόδοτο δεν συμφωνώ καθόλου. Δεν είναι πατέρας ή αιτία των δεινών ο πόλεμος, αποτέλεσμά τους είναι.
Αρκετά όμως με την ανάλυση περίοπτων πολεμολόγων. Εκφράζω τι πραγματικά πιστεύω εγώ για τον πόλεμο με το παρακάτω ψιλοποιητικό δοκίμιο. Προτιμώ να δείχνω από το να λέω, και στην ποιητική μορφή δείχνω καλύτερα. Κλείνω λοιπόν την πεζή μου εισαγωγή εδώ.


Αν η βία είναι το τελευταίο καταφύγιο του αδύναμου
τότε πόλεμος είναι το τελευταίο καταφύγιο αδύναμων ηγετών
ηγετών τόσο φοβισμένων και ανασφαλών για τη ζωή τους
σαν τον θλιβερό τιποτένιο ηγέτη της Ρωσίας

Που ομιλούν με ξένους ηγέτες από 15 μέτρα μακρυά χωρίς
μάλλον να τους ενδιαφέρει ότι γελοιοποιούνται παγκοσμίως
φορώντας τον φόβο τους σαν παράσημο, γι' αυτό και
καταφεύγουν σε δημόσιο εξευτελισμό των υπασπιστών τους

Πόλεμος είναι η επέκταση σε κρατικό επίπεδο προσωπικών
δαιμονίων και παιδικών τραυμάτων ηγετών που δεν θα έπρεπε
να είναι ηγέτες ή, έστω, να μην έχουν εξουσία δίχως όρια.
Τα χρήματα που αρκετοί βγάζουν από αυτόν σπάνια είναι
αιτία πολέμου, μα σχεδόν κατά κανόνα ένα από τα αποτελέσματα.

Πόλεμος είναι η απόπειρα ενοποίησης του Ανθρώπου κάτω
από ένα κοινό σκοπό, ώστε να φτάσει επιτέλους ενωμένος
στον Προορισμό του. Μία απόπειρα που πάντα
θα αποτυγχάνει, γιατί η ως άνω «Ιθάκη» με βία δεν φτάνεται.
Μπορεί να προσπελαστεί μόνο ελεύθερα.

Ο πόλεμος οδηγεί προς τα πίσω.
Κατεβαίνει ο Άνθρωπος την σκάλα του Καζαντζάκη (Ασκητική)
και επιστρέφει στην κτηνωδία αντί να ανέβει ψηλότερα την
σκάλα προς τη θέωση.

Τ' άνω σκαλιά είναι πιο επικίνδυνα, γιατί αν τα φτάσεις τόσο πιο πολύ
μπορεί ν' αποκτηνωθείς αν «πέσεις» σαν τον Ίκαρο, τον Εωσφόρο
και τον κάθε λογής πολεμιστή προσωπικής ελευθερίας και αυτονομίας,
σε μύθο και ιστορία.

Τα τελευταία ένα δύο σκαλιά μπορεί κάποιος να τα αντέξει μόνο αν δεν είναι μόνος.
Ο πόλεμος και η βία λοιπόν, ποτέ δεν ήταν και ποτέ δεν θα είναι η λύση.
Όσοι διαθέτουν φαντασία και κάποιες επιπλέον γνώσεις γνωρίζουν ότι υπάρχουν πολλοί άλλοι τρόποι να ανανεώσεις μία «τελματωμένη» κοινωνία από τον πόλεμο.
Μόνο με τα χρήματα, τους πόρους και το ανθρώπινο δυναμικό που σπαταλήθηκε σε ανούσιους πολέμους και μάχες κατά τον 20ό αιώνα θα είχαμε πλέον αποικήσει και την Σελήνη και τον Άρη.

Υπάρχει καλύτερη διέξοδος από το τελμάτωμα της ειρήνης από επέκταση στο ηλιακό μας σύστημα και, αργότερα, ακόμη και στ' άστρα;

Εν κατακλείδι το αντίθετο και αντίδοτο του πολέμου δεν είναι απλώς η κενή ειρήνη.
Είναι, για να παραθέσω μία τελευταία ρήση, η προσωπική ανάπτυξη, καλλιέργεια και παιδεία. Η απαλλαγή από όσο το δυνατόν περισσότερους φόβους και δη ντροπές και ενοχές. Μα, πάνω απ' όλα, η απαλλαγή από τον φόβο της απώλειας του Έρωτα.
Πιο εύκολα απαλλάσσεται κάποιος από τον υπαρξιακό του φόβο, πιο εύκολο είναι να πει, και να το εννοεί, «Είμαι πλέον έτοιμος να πεθάνω» από το να του φύγει ο φόβος μήπως ο άνθρωπος που αγαπάει πάθει κάτι –και είναι αυτός ακριβώς ο φόβος, αυτή η έννοια, που διέλυσε τις περισσότερες σχέσεις και γάμους, και σκότωσε χιλιάδες, εκατομμύρια ίσως, Ρωμαίους/Τριστάνους και Ιουλιέτες/Ιζόλδες. Ο Wittgenstein νομίζω τα είπε καλύτερα με λιγότερες λέξεις.
O μόνος τρόπος να βελτιώσεις τον κόσμο είναι να βελτιώσεις τον εαυτό σου.
Ludwig Wittgenstein


Copyright © Νικόλαος Δ. Σκορδίλης All rights reserved, 10 Αυγούστου 2022
Πρώτη δημοσίευση
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε φωτογραφία Παύλου Κουτρουμπά (Ο βασιλιάς της ειρήνης)

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Το ματωμένο παρελθόν: Η αφορμή, Βασίλη ΛινάρδουΟνείρου σκιές, Πελούσας ΤσαντάκηΤέσσερις τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςΛέγε με Στράτο, Χρυσούλας Σ. ΓεωργούλαΟ φάρος του Κένεμπεκ, Σόνιας ΣαουλίδουΜατωμένος κάκτος, Μαρίνας ΧρόνηΣτην αμφιλύκη της αγρύπνιας, Ελένης Τζιώγα
Σκοτεινή κουκκίδα, Γιάννη ΣμίχεληΗ μέρα του καρναβαλιού, Μαριλένας ΠαππάΟ κώδικας του αυτοκράτορα, Νίκου ΚυριαζήΤο μεγάλο φάσμα των εκδοχών, Θεμιστόκλειας ΜωετζήΚυκλαδίτικα παραμύθια, Θάνου ΚωστάκηΟι τρεις μικροί αϊ-Βασίληδες, Γιώργου ΤσιβελέκουΛευκοί νάνοι, Η μαντική μηχανή και Η αντάρα
Το ξεχασμένο φυλαχτό, Λένιας ΤσιάνουΓια πάντα δική σου, Δήμητρας ΔεληλίγκαΜέχρι να δω τον Άλκη, Τίτσας ΔιαμαντοπούλουΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης ΚαραμπάΗ συνταγή της ευτυχίας σε επτά ημέρες, Στέλλας ΣιδεράτουΣτο σύμπλεγμα της αράχνης, Ελευθερίας Καραδήμου
Οι μπρούτζινοι κύβοι, Χρυσάνθης Πρωτοψάλτου