.gif)
Μπαίνοντας στην αίθουσα του Θεάτρου Σοφούλη, η παράσταση έχει ήδη ξεκινήσει πριν ακόμη ανοίξει η αυλαία. Έξω από τις κουρτίνες, ένα λευκό, τετράγωνο τραπέζι με λευκό τραπεζομάντηλο, δύο καρέκλες τοποθετημένες επάνω του και μια σφουγγαρίστρα ακουμπισμένη διακριτικά. Μια εικόνα παγωμένης καθημερινότητας, σχεδόν αποστειρωμένης, που προϊδεάζει για τη ζωή της Shirley μέσα στη ρουτίνα.
Ο ήχος από αεροδρόμιο και αεροπλάνα, αναγγελίες με την χαρακτηριστική, απρόσωπη φωνή γεμίζoyn τον χώρο. Η ιδέα της αναχώρησης, της φυγής, υπάρχει πριν ακόμη ειπωθεί η πρώτη λέξη. Ακολουθεί μια καταιγίδα φωτός: αστραπές, μουσική, τα φώτα χαμηλώνουν και η αυλαία ανοίγει.
Αποκαλύπτεται μια κουζίνα. Ένα σκηνικό εξαιρετικά καλοφτιαγμένο –έργο του Αθανάσιου Κολαλά– που ομολογώ πως με ενθουσίασε. Λειτουργικό, λεπτομερές, απολύτως αναγνωρίσιμο. Ένας χώρος καθημερινός, σχεδόν ασφυκτικός, όπου όλα μοιάζουν να επαναλαμβάνονται με ακρίβεια, όπως και η ζωή της Shirley. Τα κοστούμια της Πένυς Ντάνη συνδέουν με ζωντάνια την ηρωίδα με τον χώρο και τον χρόνο της καθημερινότητας. Εδώ δεν υπάρχουν περιττά στοιχεία· κάθε αντικείμενο δηλώνει συνήθεια, κόπωση, μια ζωή που κυλά χωρίς εκπλήξεις.
Η Shirley μιλά συνεχώς στον τοίχο. Έναν τοίχο που γίνεται συνομιλητής, εξομολογητήριο, καθρέφτης. Εκεί απευθύνονται σκέψεις που δεν βρήκαν ποτέ αποδέκτη. Και κάπως έτσι, χωρίς να το επιδιώκει, η ηρωίδα συνομιλεί και με το κοινό, όχι κατά μέτωπο, αλλά με μια οικειότητα σχεδόν αφοπλιστική. Η παράσταση με έκανε να νιώσω ότι βλέπω τους χαρακτήρες για τους οποίους μιλά, σαν να ζωντανεύουν μπροστά μου, σαν να διαβάζεις ένα βιβλίο που παίρνει μορφή στη σκηνή.
Ιδιαίτερο βάρος αποκτά η φιγούρα του Τζο. Ένας άντρας που δεν εμφανίζεται ποτέ στη σκηνή κι όμως είναι πανταχού παρών. Ο Τζο δεν είναι απλώς ο σύζυγος· είναι ο ρόλος, η συνήθεια, η φωνή που καθόρισε για χρόνια την ύπαρξη της Shirley. Κάποτε ήταν «η γυναίκα του Τζο», μια ταυτότητα που φορέθηκε σχεδόν ασυναίσθητα, μέχρι που έγινε δεύτερη φύση. Και κάπου εκεί, μέσα από τον μονόλογο του Willy Russell σε μετάφραση και διασκευή του Αλέξανδρου Ρήγα, παρακολουθούμε τη σταδιακή αποκόλληση από αυτό το «κάποτε». Χωρίς κραυγές, χωρίς θεατρικές εξάρσεις. Ξαφνικά, αλλά όχι βίαια, ο Τζο παύει να ορίζει τον χώρο και τον λόγο της. Και τότε εμφανίζεται εκείνη. Η Shirley –ερμηνεία της Παυλίνας Χαρέλα– όχι ως επανάσταση, αλλά ως αποκάλυψη. Σαν να θυμάται ποια ήταν πριν γίνει κάτι για κάποιον άλλον.
Με μπλε φως σε σπουδαία δουλειά φωτισμού του Ανέστη Ατακτίδη κάνει την εμφάνισή του το δεύτερο πρόσωπο επί σκηνής: η Shirley μικρή. Δεν μιλά. Η παρουσία της είναι σχεδόν χορευτική, αιωρούμενη μέσα στον χώρο, σαν ανάμνηση που δεν έχει ακόμα αποκτήσει λέξεις. Κινείται αθόρυβα, με μια σωματικότητα που δεν διεκδικεί την προσοχή, αλλά τη μαγνητίζει. Το μπλε φως λειτουργεί σαν χρόνος και σαν απόσταση, σαν παρελθόν και όνειρο μαζί.
Και τελικά, η Shirley φεύγει. Πηγαίνει στην Ελλάδα. Το όνειρο παίρνει μορφή επί σκηνής μέσα από ένα εξαιρετικό σκηνικό: ουρανός και θάλασσα, ξαπλώστρες, ένα τραπέζι δίπλα στο κύμα όλα σε σκηνοθεσία του Αντώνη Λουδάρου. Ένας χώρος φωτεινός, ανοιχτός, σχεδόν λυτρωτικός, που έρχεται σε απόλυτη αντίθεση με την κλειστοφοβική κουζίνα της αρχής. Η Ελλάδα δεν είναι πια ιδέα· είναι παρούσα.
Η φίλη που της χάρισε τα εισιτήρια δεν μένει μαζί της. Μόλις φτάνουν, επιλέγει να περάσει αλλού τον χρόνο της. Και έτσι, η Shirley, μένει ξανά μόνη. Όχι όμως εγκαταλειμμένη. Το ταξίδι που ξεκίνησε ως απόδραση γίνεται εσωτερικό. Τώρα, η Shirley, δεν μιλά πια στον τοίχο, αλλά στον βράχο. Η μοναξιά και το στερεότυπο είναι πολύ ισχυρά για να αποτιναχθούν με μια αλλαγή τόπου. Το παρελθόν δεν μένει πίσω τόσο εύκολα, ακόμα κι όταν βρίσκεσαι ήδη μέσα στο όνειρο.
Κι όμως, παρ' όλα αυτά, η Shirley δεν επέστρεψε ποτέ πίσω. Έμεινε εκεί. Δούλεψε ως σερβιτόρα, πάλεψε για το όνειρο, όχι ως ρομαντική απόδραση αλλά ως καθημερινή επιλογή. Χωρίς εξιδανικεύσεις. Χωρίς εγγυήσεις. Η παραμονή της στην Ελλάδα δεν παρουσιάζεται ως λύτρωση, αλλά ως πράξη ευθύνης απέναντι στον ίδιο της τον εαυτό. Για πρώτη φορά, η Shirley, δεν είναι «η γυναίκα κάποιου», ούτε μια εκδοχή που επιβλήθηκε από τη συνήθεια. Είναι μια γυναίκα που επιλέγει να μείνει, να δουλέψει, να αντέξει.
Η σκηνοθεσία του Λουδάρου είναι υποδειγματική: ξέρει πώς να χειριστεί τον χώρο, τον χρόνο, το φως και τη σιωπή ώστε ο μονόλογος να ζωντανεύει σαν πολυφωνικό έργο. Ταυτόχρονα, η μουσική επιμέλεια του Angel T, η δουλειά των βοηθών σκηνοθέτη Ροδή Στεφανίδου και Ευδοξίας Μαυρίδου, τα γραφιστικά του Αριστοτέλη Σομπότη, καθώς και η δουλειά στις δημόσιες σχέσεις και την ψηφιακή επικοινωνία (Κρίτωνας Ζαχαριάδης και Κατερίνα Νικολάου) συμβάλλουν στο να ζωντανέψει όλη η εμπειρία.
Η παράσταση δεν κάνει «κοιλιά», κρατά την προσοχή αμείωτη και δημιουργεί εμπειρία βαθιά, προσωπική και ζωντανή.
Και ίσως εκεί βρίσκεται η μεγαλύτερη αλήθεια του έργου: ότι το όνειρο δεν ολοκληρώνεται όταν φτάνεις στον προορισμό, αλλά όταν αποφασίζεις να μην επιστρέψεις στο γνώριμο, ακόμα κι αν αυτό μοιάζει ασφαλές. Η Shirley δεν σώζεται· διεκδικεί. Και μέσα από αυτή τη διεκδίκηση, το Shirley Valentine αποκτά μια σπάνια, ουσιαστική αλήθεια, τρυφερή, βαθιά ανθρώπινη και συναρπαστικά αληθινή.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
