Τα Κύθηρα ποτέ δε θα τα βρούμε,το χάσαμε το πλοίο της γραμμής
Εδώ που τα λέμε, δεν είναι εύκολο να βρει κανείς τα Κύθηρα.
Ούτε ιστορικά ούτε γεωγραφικά.
Πάμε να κάνουμε ένα ταξίδι στα Κύθηρα.
Βρίσκεται στο σημείο που τέμνεται το Κρητικό, το Ιόνιο και το Αιγαίο πέλαγος· οριακά δεν το διεκδικεί και το Μυρτώο.
Διοικητικά θα μπορούσε να ανήκει στην Πελοπόννησο και τον νομό Λακωνίας όμως άνηκε στην Αργολιδοκορινθία, μετακόμισε στην Στερεά και την Αττικοβοιωτία και σήμερα ανήκει στην περιφέρεια Πειραιά.
Γεωγραφικά υπάγεται στα Επτάνησα παρότι η Κρήτη, οι Κυκλάδες και τα νησιά του Αργοσαρωνικού είναι πολύ πιο κοντά από το κοντινότερο Επτάνησο (την Ζάκυνθο).
Θεωρείται γενέτειρα της Αφροδίτης καθώς, όταν ο Κρόνος έκοψε τα ούμπαλα του πατέρα του Ουρανού, αυτά έπεσαν στην θαλάσσια περιοχή των Κυθήρων κι από τον αφρό βγήκε η Αφροδίτη. Εδώ έχει μια ένσταση η Κύπρος που λέει ότι, ναι μεν έπεσαν εκεί τα καρύδια τ' Ουρανού όμως τα παρέσυρε το ρέμα (μάνα μου δεν είναι ψέμα) κι έφτασαν κατά Πάφο μεριά.
Η Άφρω από τότε πήρε το παρατσούκλι Κυθέρεια που σημαίνει «γυναίκα γεμάτη θέλγητρα».
Όπως καταλαβαίνετε αντίστοιχα τα Κύθηρα είναι ένα νησί γεμάτο θέλγητρα.
Οι Ρωμαίοι το είπαν Cythericum μέχρι το 1204 που το παρέλαβαν οι Ενετοί και το παράφρασαν Cythericum => Citerigo => Cirigo (Τσιρίγο).
Μετά το 1453 το νησί υποδέχτηκε πρόσφυγες από την Πόλη όμως το 1537 η πρωτεύουσα Χώρα καταστράφηκε από τον Μπαρμπαρόσα κι από τότε ονομάστηκε Παλαιοχώρα.
Όσο οι Ενετοί κατείχαν την Κρήτη τα Κύθηρα είχαν μεγάλη στρατηγική αξία, όταν την έχασαν από τους Οθωμανούς έπαψαν να ασχολούνται αφήνοντάς την να ρημάξει. Το 1797 πέρασε σε Γάλλους, Ρώσους και ξανά Γάλλους όπως και τα υπόλοιπα Επτάνησα.
Το 1809 έγινε μέλος της Ιονικής Πολιτείας ως το 1864 που τελικά ενώθηκε με την Ελλάδα.
Ήταν ένα ταξίδι στα Κύθηρα.
Φύσα αεράκι, φύσα μεΜη χαμηλώνεις ίσαμεΝα δω γαλάζια εκκλησιάΤσιρίγο και Μονεμβασιά
Από πού κι ως πού Αυλε... Αβλαι... Αβλ.. Avlemonas Κυθήρων;
Επίσημα είναι Αυλέμων όπως αναγράφεται από το 1866 που αναγνωρίζεται ως οικισμός του νομού Ζακύνθου.
Μετέπειτα, ακολουθώντας το νησί, προσαρτήθηκε κατά σειρά στους νομούς Αργολίδος και Κορινθίας, Λακωνικής, Αττικής και Βοιωτίας, Πειραιώς και ξανά Αττικής ώσπου, από το 1997, έπιασε λιμάνι στον δήμο Κυθήρων ως Αβλέμονας.
Στο νησί δεν υπάρχει πινακίδα που να αναγράφει δυο φορές με την ίδια ορθογραφία αυτό το γραφικό ψαροχώρι.
Και είναι 16 οι πιθανές εκδοχές! Αν βάλουμε ότι τον τονίζουν και στην παραλήγουσα έχουμε τουλάχιστον 32 Αυλαίμωνες; Αβλεμμόνες; Αυλέμωνες;
Δεν θέλει και πολύ να γίνει Αβγολέμονας (ή μήπως Αυγολέμονας;) ιδανικός για λαχανοντολμάδες!
Ο Μπαμπινιώτης υποστηρίζει ότι η λέξη προέχεται από το αρχαίο αβλέμμων, ο βυθός που δεν μπορεί να φτάσει το βλέμμα, η άβυσσος. Μεταφορικά είναι και η αμέτρητη ποσότητα, ο αγλέουρας, ο περίδρομος.
Τελικά τι είναι ο Αβλέμονας; Άβυσσος; Αγλέουρας; Περίδρομος;
Μήπως είναι ευλίμενος όπως υποστηρίζει ο Σίμος Μενάρδος;
Ένα καλό και ασφαλές λιμάνι που έμπλεξε τα φωνήεντά του;
Άλλωστε, ένα καλό λιμάνι οφείλει να έχει αβλέμονα βυθό για τα μεγάλα καράβια!
Το σίγουρο είναι ότι πρόκειται για ένα γραφικό λιμάνι σε έναν πανέμορφο όρμο, με φυσική προστασία που πρώτοι ανακάλυψαν οι Μινωίτες. Και λόγω της στρατηγικής θέσης των Κυθήρων δεν θα μπορούσε να περάσει απαρατήρητο και ανεκμετάλλευτο από κανέναν: Φοίνικες, Λάκωνες, Αθηναίοι, Ρωμαίοι, Ενετοί, Τούρκοι, Γάλλοι, Ρώσοι...
Όταν οι Βενετοί έφτιαξαν το υπέροχο οκταγωνικό Καστέλο στην είσοδο του λιμανιού, το 1565, ονομαζόταν Saint Nicolas di Cerigo και παρέμεινε Άγιος Νικόλαος όταν το 1802 το μπρίκι του Λόρδου Έλγιν «Μέντωρ», φορτωμένο με μάρμαρα του Παρθενώνα, ναυάγησε στα ανοιχτά του κόλπου.
Κι αν ο Έλγιν διενήργησε σχεδόν αμέσως ναυαγιαιρεσία (εγώ πάντως μόλις την έμαθα τη λέξη κι έκανα ένα λεπτό να την προφέρω) ανελκύοντας μεγάλο μέρος του φορτίου, ακόμα και σήμερα διενεργούνται ναυαγιαιρεσίες (τι; με μια φορά θα το εμπεδώνατε;) και ανακαλύπτονται θησαυροί του πλοίου στο οποίο διενεργήθηκε η ναυαγιαιρεσία (νεράκι το είπατε τώρα, σας άκουσα!)
Ναυαγιαιρεσιακές καλημέρες! (Πσσσς! Πετάει η ομάδα!)
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Πρώτη δημοσίευση
Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]
