Από τις αρχαίες αυλητρίδες, στις μεσαιωνικές τροβαδούρους και τις σύγχρονες οργανοπαίκτριες παραδοσιακών οργάνων
Χρυσούλας Διπλάρη
Ιωάννα Ρήγα (σαντούρι)
Η Ιωάννα Ρήγα ξεκίνησε να παίζει πιάνο από πολύ μικρή ηλικία, μόνο και μόνο γιατί υπήρχε στο σπίτι της γιαγιάς της. Ήταν μόλις τεσσάρων ετών. Αργότερα όμως, στο μουσικό σχολείο της Παλλήνης όπου φοίτησε, συναντήθηκε με το σαντούρι και η συνάντηση αυτή υπήρξε καθοριστική για το μουσικό της μέλλον.
Ξεκίνησε να παίζει επαγγελματικά στα 18 της και παρά την συμπαράσταση του δασκάλου της, είχε πολύ άγχος για το πώς θα την αντιμετωπίσουν οι συνάδελφοι και το κοινό (κυρίως οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνδρες, λόγω νοοτροπίας).
«Έχω αισθανθεί μειονεκτικά, επειδή είμαι γυναίκα. Επικρατεί μια άποψη ότι οι γυναίκες δεν αναπτύσσουν δεξιοτεχνία αντίστοιχη των ανδρών και όταν μια γυναίκα παίζει δυναμικά, θα ακουστεί συχνά η φράση: αυτή παίζει σαν άντρας, γι' αυτό είναι καλή. Ωστόσο σήμερα, μετά από 16 χρόνια στον χώρο, είμαι ευγνώμων για κάποιες συνεργασίες με άντρες μουσικούς, οι οποίοι μου έχουν φερθεί με πολύ σεβασμό.»
»Όσον δε αφορά στις διακρίσεις των αμοιβών, δεν έχει να κάνει τόσο με το άνδρας/γυναίκα αλλά κυρίως με το πόσο εδραιωμένος είναι κάποιος στον χώρο. Επίσης, οι τραγουδιστές, άντρες και γυναίκες, αμείβονται γενικά καλύτερα από τους οργανοπαίκτες/οργανοπαίκτριες», μας εξομολογείται η Ιωάννα.
Παρ' όλα αυτά, το μέλλον για τις γυναίκες του χώρου δείχνει ευοίωνο, αρκεί οι γυναίκες να είναι προσεκτικές σε σχέση με το «φαίνεσθαι» που επιτάσσει η σημερινή κοινωνία και να δώσουν μεγαλύτερη σημασία στην ουσία, ώστε να αναδυθεί η γυναικεία ματιά περί μουσικής και όχι μόνο.
Η Ιωάννα Ρήγα, τελειόφοιτη του τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής στην Άρτα, έχει την άποψη πως «για να έχει μέλλον η παραδοσιακή μουσική, χρειάζεται να έχει κανείς επίγνωση για το τι σημαίνει παράδοση και να μην αναπαράγεται απλά ως φολκλορικό γεγονός, που θυμίζει την στείρα παρουσίαση ενός μουσειακού εκθέματος».
Η Ιωάννα, που καταπιάνεται με διάφορα είδη μουσικής απ' όλο τον κόσμο, θα ήθελε να βιώνει μια πιο ουσιαστική σχέση με τους ομότεχνούς της και να μην συναντιέται απλώς «διεκπεραιωτικά» μαζί τους, απλά για να «βγει το πρόγραμμα». Θα ήθελε «να συναντιούνται τα βλέμματα και να δονούνται οι ψυχές και η καρδιά ν' ανοίγει» κι όχι απλώς να παίζουν μαζί για να πουν ιστορίες ανθρώπων που έζησαν κάποια μακρινή εποχή, της οποίας οι ίδιοι στερούνται βιωμάτων.
Μας λέει επίσης κάτι πολύ σημαντικό: «Ζούμε στην εποχή της φίρμας, ο στόχος είναι να φτιάξουμε ένα καλό όνομα για να μπορέσουμε να σταθούμε και να ελέγχουμε τα πράγματα. Το κουμάντο το κάνει ο διάσημος τραγουδιστής ή ο διάσημος οργανοπαίκτης. Θα ήθελα, λοιπόν, να αλλάξω εγώ πρώτα τη δική μου νοοτροπία και να πάψω να ασχολούμαι με το ποιος κάνει κουμάντο, μπας και θυμηθούμε ότι παίζουμε μουσική και ότι δεν κάνουμε μουσική. Το κουμάντο και η φίρμα δεν χωρούν στην τέχνη, την αφυδατώνουν, με αποτέλεσμα να την μετατρέψουν σε άνυδρο, στείρο έδαφος, το οποίο παύει σιγά σιγά να καρποφορεί.».
Και ως επιστέγασμα του μεστού της λόγου, η ευχή και τ' όνειρό της: «Να κοιταζόμαστε στα μάτια και να μοιραζόμαστε το παρόν διαμέσου του μεγαλείου της μουσικής...».
Copyright © Χρυσούλα Διπλάρη All rights reserved, 2026
Πρώτη δημοσίευση
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το δοκίμιο της Χρυσούλας Διπλάρη Γυναίκες οργανοπαίκτριες ανά τους αιώνες: Από τις αρχαίες αυλητρίδες, στις μεσαιωνικές τροβαδούρους και τις σύγχρονες οργανοπαίκτριες παραδοσιακών οργάνων εκδόθηκε στο koukidaki.gr τμηματικά κάθε Δευτέρα από τις 4 Μαΐου 2026. Ξεκινήστε από εδώ ή διαβάστε το επόμενο στις 29 Ιουνίου.
