Η Eurovision ως πεδίο πολιτιστικής διπλωματίας

Η συμμετοχή, η ψήφος και η διεκδίκηση της ευρωπαϊκότητας των βαλκανικών χωρών

Ο διαγωνισμός τραγουδιού της Eurovision παρουσιάζεται διαχρονικά ως ένας μουσικός θεσμός ψυχαγωγικού χαρακτήρα και προβάλλεται ως ένα «α-πολιτικό» μουσικό γεγονός με στόχο την ενοποίηση των ευρωπαϊκών λαών. Παρ' όλα αυτά, η ιστορική του εξέλιξη αποδεικνύει ότι αποτελεί ένα εξαιρετικά προνομιακό πεδίο άσκησης πολιτιστικής διπλωματίας και προβολής της διεθνούς εικόνας των κρατών. Παράλληλα λειτουργεί ως πεδίο διαμόρφωσης εθνικής εικόνας.

Στην περίπτωση των Βαλκανίων, η συμμετοχή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η περιοχή συνδέεται ιστορικά με στερεότυπα πολιτικής αστάθειας και «ετερότητας». Ειδικά μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, ο διαγωνισμός λειτούργησε ως μέσο προβολής μιας «ευρωπαϊκής» ταυτότητας, επιτρέποντας στα έθνη, ως «φαντασιακές κοινότητες» να παρουσιάσουν μια επιθυμητή εικόνα του εαυτού τους στο διεθνές κοινό. Παράλληλα, τα μοτίβα ψήφου μεταξύ των βαλκανικών χωρών υπερβαίνουν τις αισθητικές προτιμήσεις, αντανακλώντας γεωπολιτικές συμμαχίες και λειτουργώντας ως χώρος συμβολικής πολιτικής επικοινωνίας.

Άκου την ανάσα μου

Ευαγγελίας Αλιβιζάτου

Ψάχνω να βρω το βλέμμα σου

Μα τυραννιέμαι άδικα.

Αρνείται το σύμπαν να σταθεί πλάι μου.

Στο καταφύγιο της νύχτας

Γιώργου Αλεξανδρή

Μετέωρη, αβέβαιη κι ασπούδαστη και η σημερινή ημέρα,

αχαρτογράφητη στο διάβα των καιρών και της ακολουθίας,

δρομάρισσα απ' το ξέφωτο σε δρόμους λιοφωτισμένους

κι αναστενάρισσα στο σούρουπο, φευγάτη και διαγουμισμένη,

χωρίς γύρισμα και αυγή, θα ξεχαστεί σε ισκιώματα και άπλες,

ομοίωμα γλυπτό με τη χθεσινή κι αδέσποτη στη σειρά της.

Η φωνή της Λουντμίλα: Το χρονικό του Τσερνόμπιλ

Η φωνή της Λουντμίλα, στο θέατρο Τζένη Καρέζη, σε σκηνοθεσία Άρη Μπαφαλούκα, με την Ηρώ Μουκίου στο ρόλο της Λουντμίλα.

Ο Σουηδός Gunnar Bergdahl, δημοσιογράφος και σκηνοθέτης, φέρνει στο φως ντοκουμέντα, κάνοντας προσωπική έρευνα, ρισκάροντας τη ζωή του αφού πήγε ο ίδιος στην απαγορευμένη ζώνη για να καταγράψει τη μαρτυρία της Ιγκνάτενκο.

Sunshine (Caiola Records, 2026)

Η χαρά ως αντίδοτο σε έναν κόσμο που σκοτεινιάζει!

Η χαρά δεν είναι ακριβώς το πρώτο πράγμα που σου έρχεται στο μυαλό όταν ανοίγεις τις ειδήσεις. Κι όμως, οι Jungle αποφασίζουν να της αφιερώσουν έναν ολόκληρο δίσκο και το κάνουν χωρίς ενοχές, χωρίς ειρωνεία και –ευτυχώς– χωρίς να χάσουν ούτε γραμμάριο από το groove τους.

Μια άλλη οπτική του πνευματικού έργου του Καζαντζάκη

Ο Νίκος Καζαντζάκης είναι ένας συγγραφέας που δύσκολα μπορεί να χωρέσει μέσα στα στενά όρια μιας μόνο ερμηνείας, διότι η γραφή του κινείται αδιάκοπα ανάμεσα στον άνθρωπο και στον Θεό, ανάμεσα στην ύλη και στο πνεύμα, ανάμεσα στην απελπισία της πτώσεως και στην ελπίδα της αναστάσεως, αναζητώντας πάντοτε εκείνο το αόρατο σημείο όπου ο άνθρωπος παύει να είναι απλώς ένα πλάσμα καταδικασμένο στον θάνατο και γίνεται συνοδοιπόρος μιας ανώτερης πραγματικότητας που τον καλεί να υπερβεί τον εαυτό του. Μέσα σε αυτή την αέναη πορεία αναζήτησης ο Θεός του Καζαντζάκη δεν απουσιάζει ποτέ, ακόμα και όταν σιωπά, ακόμα και όταν ο άνθρωπος αισθάνεται μόνος, ακόμα και όταν η ψυχή του στέκει μπροστά στην άβυσσο και δεν γνωρίζει αν πρέπει να προχωρήσει ή να επιστρέψει, γιατί ακριβώς αυτή η αγωνιώδης αναζήτηση αποτελεί τον πυρήνα της πνευματικής του δημιουργίας και γίνεται ο δρόμος μέσα από τον οποίο οι ήρωές του γνωρίζουν όχι μόνο τον Θεό αλλά και τον ίδιο τους τον εαυτό. Η πίστη στον Καζαντζάκη δεν είναι μια ήρεμη και ακίνητη κατάσταση, δεν είναι μια βεβαιότητα που αποκτήθηκε και πλέον δεν χρειάζεται να δοκιμαστεί, αλλά είναι αγώνας, ανηφόρα, πληγή, κραυγή και πορεία προς τα άνω, μια πορεία κατά την οποία ο άνθρωπος καλείται να μετατρέψει την αδυναμία του σε δύναμη και τον φόβο του σε ελευθερία.

Ο Χρίστος Σοροβέλης και το Μην ξανάρθεις

Τι σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο;

Χρίστος Σοροβέλης: Με ώθησε η ανάγκη να μιλήσω για ανθρώπους και καταστάσεις που συχνά περνούν απαρατήρητοι. Το «Μην ξανάρθεις» είναι διηγήματα, από τις εκδόσεις Συρτάρι (2026)· γεννήθηκε από εικόνες, βιώματα, κοινωνικές αντιθέσεις και κυρίως από την ανάγκη μου να δώσω φωνή σε ανθρώπους που δυσκολεύονται να ακουστούν. Ήθελα μέσα από τις ιστορίες να φωτίσω τη μοναξιά, την απώλεια, την αδικία, τον κοινωνικό αποκλεισμό, αλλά και εκείνες τις μικρές στιγμές ανθρωπιάς που μπορούν να κρατήσουν έναν άνθρωπο όρθιο. Δεν με ενδιέφερε απλώς να διηγηθώ ιστορίες· ήθελα να προκαλέσω στον αναγνώστη ένα συναίσθημα, μια σκέψη, ίσως και μια εσωτερική αναμέτρηση με όσα συμβαίνουν γύρω μας. Το βιβλίο γράφτηκε, τελικά, από την ανάγκη μου να μη μείνουν κάποιοι άνθρωποι και κάποιες αλήθειες στη σιωπή.

Η Αρετούσα της Σμύρνης

Ελένης Σταθοπούλου

Δεύτερο μέρος

Διαβάστε το πρώτο μέρος εδώ

Ο ήλιος είχε μεσουρανήσει στον Μπουρνόβα. Ο Πέτρος Παύλογλου καθόταν σ' αναμμένα καρφιά. Η κόρη του με την πεθερά του δεν είχαν φανεί ακόμη. Δεν μπορούσε να περιμένει. Το παιδί από το καΐκι είχε έρθει να του πει ότι ο καπετάνιος είπε: Κάντε γρήγορα! Πρέπει οπωσδήποτε να σαλπάρουμε, γιατί η κατάσταση δεν είναι καλή! Τα πράγματα είχαν φορτωθεί και η Αγγελίνα με τον Αριστείδη και τον Στέφανο ήταν εκεί και τον περίμεναν.

Είχε γυρίσει πίσω να βρει τον Λευτέρη. Με τη μάνα του τον είχαν χαιρετήσει το πρωί. Εκείνη είχε χυθεί στην αγκαλιά του και, κλαίγοντας, τον σταύρωνε συνέχεια, ενώ τα μάτια της τρέχανε βρύσες. Δεν μπορούσε να την ξεκολλήσει από πάνω του. Το ίδιο έκαναν και τ' αδέλφια του. Χωμένα στην αγκαλιά του κλαίγανε. Αυτός τον αγκάλιασε, τον χτύπησε στην πλάτη και του ψιθύρισε, βαθιά συγκινημένος από την καρδιά του που ράγιζε, να προσέχει και ότι είναι πολύ περήφανος που τον έχει γιο.

Κατάφερε, επιτέλους, να τον βρει εκεί όπου ήταν όλοι μαζεμένοι, έτοιμοι ν' αντιμετωπίσουν τον Νουρεντίν, που είχαν μάθει ότι ερχόταν στην άπιστη Σμύρνη με άγριες διαθέσεις. Γιε μου, του είπε, η γιαγιά σου και η αδελφή σου δεν ήρθαν. Δεν ξέρω γιατί και σε τι κίνδυνο βρίσκονται. Αν βρεις χρόνο και οι εξελίξεις στο επιτρέψουν, προσπάθησε, σε παρακαλώ να μάθεις γι' αυτές. Ησύχασε πατέρα, θα κάνω ό,τι μπορέσω. Όμως, κάνε γρήγορα, για να προλάβεις να φύγεις με την υπόλοιπη οικογένειά μας. Αγκαλιάστηκαν ξανά και χώρισαν με την καρδιά να διπλώνεται από τον πόνο.

Η Άννα Σιμιτσοπούλου και το Ζητείται φωνή

Υπάρχουν βιβλία που γεννιούνται από μια ιδέα, όμως ετούτο το βιβλίο γεννήθηκε από μια ανάγκη, ο εσωτερικός ψίθυρος να γίνει σταδιακά φωνή έκφρασης, επικοινωνίας, διεκδίκησης.

Για καιρό η γραφή μου ήταν προσωπική υπόθεση. Σαν να κρατούσα το ημερολόγιο μιας αόρατης διαδρομής. Επιχειρούσα να αποδυναμώσω τον φόβο, τη μοναξιά, να δηλώσω την άρνησή μου να ζούμε εγκλωβισμένοι σε ρόλους, προσδοκίες και όνειρα που μας φορούν οι άλλοι τείνοντας να μας ορίσουν πριν καν προλάβουμε να ορίσουμε εμείς τον εαυτό μας. Η ποίηση, για εμένα, είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος να αφαιρέσεις τέτοια αγκάθια.

Κοιτάζοντας μέσα μου, επιχειρώ να τα αναγνωρίσω, όταν τα μετουσιώνω σε ποίημα νιώθω ότι έχω αφαιρέσει κι ένα αγκάθι. Ευγνώμων, λοιπόν, για τις πληγές μου... διαμόρφωσαν την ποίησή μου, τον εαυτό μου, την κοσμοθεωρία μου!

Συναντήσεις με τον άνθρωπο χωρίς όνομα

Διαφορετικό βιβλίο, ενδιαφέρον από πολλές απόψεις και πρωτότυπο είναι το σύγγραμμα του Χάρη Βαρούτη Συναντήσεις με τον άνθρωπο χωρίς όνομα, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Όστρια με εικαστικές δημιουργίες του Γιώργου Ατάρτη.

Στο πόνημα αυτό, δηλαδή στην υπόθεση, ένας ψυχοθεραπευτής λαμβάνει το ημερολόγιο ενός υποψήφιου θεραπευόμενου –όπως τον κατονομάζει– ή αλλιώς ΥΘ και ξεκινά μια αναγνωστική και εικαστική προσέγγιση στον κόσμο του. Έτσι, ο ψυχοθεραπευτής σχολιάζει το χειρόγραφο που έλαβε σελίδα τη σελίδα σημειώνοντας όσα «βλέπει» εκεί.

Καταρχάς, όταν ένας ψυχοθεραπευτής και επόπτης επαγγελμάτων ψυχικής υγείας, δηλαδή ο Χάρης Βαρούτης, γράφει ένα βιβλίο ψυχολογικού υπόβαθρου οπωσδήποτε οφείλεις να πάρεις τα πράγματα πολύ σοβαρά. Δηλαδή, η σημασία που θα δώσεις στο ανάγνωσμα είναι δεδομένη εκ της φύσης του.