Από πού κι ως πού Κεφαλονιά;

Το όνομα της οφείλεται στον μυθικό Αθηναίο ήρωα (ξερο)Κέφαλο ο οποίος κατέφυγε στο νησί, συμμάχησε με τον βασιλιά Αμφιτρύωνα, το κατέκτησε κι έγινε ο γενάρχης των κατοίκων, που ονομάστηκαν (ξερό)Κεφαλονίτες.

Σήμερα άνετα την κατακτούσαν οι (λαγο)κέφαλοι.

Μια άλλη ερμηνεία αναφέρει ότι κεφαλή είναι το ακρωτήρι περιγράφοντας τα πολλά και επιβλητικά ακρωτήρια που σχηματίζονται στις ακτές. (Μα κι άλλη κεφαλή πια; Κι άλλη; Κεφαλή κι άλλη; Κεφαλληνιά => Κεφαλλονιά => Κεφαλονιά)

Από πού κι ως πού Αργοστόλι;

Ένα από τα πιο δύσκολα τοπωνύμια στον ελληνικό χώρο είναι το Αργοστόλι το οποίο άρχισε να κατοικείται από Ενετούς μετά το 1584 στην περιοχή γύρω από τον Κούταβο (ο μυχός της λιμνοθάλασσας του κόλπου του Αργοστολίου, από το αρχαιοελληνικό παιχνίδι κότταβος όπου γέμιζαν μια ρηχή πιατέλα με νερό που στηριζόταν σε ένα ραβδί και προσπαθούσαν φτύνοντας κρασί από μακριά να την αναποδογυρίσουν) και η πρώτη ονομασία του στους χάρτες της εποχής ήταν το ξεκάθαρο Pentespitia γιατί μάλλον τόσα ήταν όλα κι όλα.

Στα δύσκολα τώρα...

Στα αρχαία ελληνικά η λέξη «αργός» σημαίνει γρήγορος (ω, ναι!) αλλά και λευκός, λαμπερός, φωτεινός, γυαλιστερός. Κάντε τώρα και τους συνδυασμούς με τις λέξεις «στόλος», «στολή», «στολίδι» και βγάλτε ό,τι σας αρέσει, μένει μόνο να προσθέσω και τον ορισμό του Μπαμπινιώτη: αργοστόλης είναι αυτός που αργεί να ντυθεί, να στολιστεί.

Προσωπικά και εντελώς αυθαίρετα προτιμώ τον συνδυασμό «φωτεινό στολίδι».

Συνεχίζουμε...

Στους πρώτους χάρτες αναγράφεται ως Ταργοστόλι, Ωργοστώλη, Εργοστόλι, Οργοστόλι, Ειργοστόλιον και Ακροστόλι! Και αυτά μόνο στην ελληνική γραφή, γιατί έχουμε και βενετσιάνικα!

Ξεκινάμε με το Regostogni (Ρεγκοστόνιι, θέλει πατρινιή προφορά εδώ), Arcosolium, Argostola, Argostoli και Ergastolo.

Από την λατινική παρτίδα τσιμπάμε το Argostola από το οποίο στα βενετσιάνικα έχουμε argo = ουρανός και stola = πετραχήλι που κουμπώνει υπέροχα με το δικό μας, το αυθαίρετο, το «φωτεινό στολίδι» και χωρίς κανέναν ενδοιασμό τα παντρεύουμε για να βγάλουμε την τελική απόφαση: Αργοστόλι = το ουράνιο, φωτεινό στολίδι!

Από το 1757 πρωτεύουσα του ομορφότερου νησιού των Επτανήσων (εντάξει, συνεχίζω την αυθαιρεσία), ισοπεδώθηκε από τον μεγάλο σεισμό του 1953, και χτίστηκε από την αρχή.

Η γέφυρα του Δεβοσέτου (Ντε Μποσέ τον λέγανε τον άνθρωπο) είναι η μακρύτερη λίθινη γέφυρα του κόσμου πάνω από θάλασσα, οι καταβόθρες είναι ένα ενδιαφέρον επιστημονικό φαινόμενο, ο φάρος των Αγίων Θεοδώρων είναι μοναδικός, όμως αυτό που κάνει τη διαφορά είναι η κεφαλονίτικη τρέλα που δεν την βρίσκεις πουθενά αλλού!

Ας πεταχτούμε και απέναντι όμως...

Από πού κι ως πού Ληξούρι;

Σήμερα θα μάθουμε μια αρχαία γλώσσα, τα καρχηδονιάτικα. (έχει και κάπα μπροστά, ναι;)

Έφτασε ο Αννίβας από την Καρχηδόνα στο Ιόνιο;

Ας τα πάρουμε από την αρχή.

Στα αρχαία χρόνια στην Παλική χερσόνησο (το αριστερό χεράκι της Κεφαλονιάς) βρισκόταν η, πολύ κουλ, πόλη Πάλη!

Η πόλη Πάλη βρισκόταν σε πολύ εύφορο τόπο, πάνω σε λόφο με φυσική οχύρωση και κοντά στον χείμαρρο Κεχρίωνα.

Την ίδια εποχή ο Αννίβας τα 'βαζε με τους Ρωμαίους και ετοιμαζόταν να κάνει διακοπές στην ιταλική ριβιέρα.

Στο δεύτερο ημίχρονο όμως οι Ρωμαίοι, με προπονητή τον Ιούλιο Καίσαρα και σέντερ φορ τον Γάιο Αντώνιο, βγήκαν στην αντεπίθεση και κατέλαβαν και μια πόλη στα παράλια του Ατλαντικού στην οποία κάποιοι αρχαίοι Έλληνες ιστορικοί τοποθετούσαν τον κήπο των Εσπερίδων με τα χρυσά μήλα.

Η πόλη αυτή, λίγα χιλιόμετρα νότια της Ταγγέρης, είχε βγάλει και νομίσματα στα οποία αναγραφόταν με τα αρχικά LKS που στα λατινικά έγινε LIX και Lixus.

Λίγα χρόνια αργότερα, ο σέντερ φορ Γάιος Αντωνάκης τα τσούγκρισε με τον προπονητή Τζούλη Καίσαρα κι εκείνος τον σούταρε στην εξορία της Κεφαλονιάς όπου ανακάλυψε την πόλη Πάλη και βάλθηκε να την αναμορφώσει. Και ξεκίνησε από το όνομα.

Επειδή του θύμιζε εκείνη την αφρικάνικη πόλη (+ του ότι στα λατινικά Lixur = υγρό κι το νησί από νερό άλλο τίποτα) την ονόμασε Λίξουρ.

Κι έτσι, η πόλη Πάλη δεν θα ήταν ποτέ πάλι πόλη Πάλη! (εντάξει, το περιμένατε αυτό, το ξέρω!)

Αυτή τελικά ήταν κι η μοναδική παρέμβαση που πρόλαβε να κάνει ο Γάιος στο Λίξουρ καθώς στο μεταξύ ο Τζούλης έγινε σουρωτήρι από τις μαχαιριές των τέκνων του και βρήκε την ευκαιρία να γυρίσει στη Ρώμη.

Ο Μπαμπινιώτης μας δίνει άλλη εκδοχή, από το Λυκοσούρι (λύκος + ουρά), τοπωνύμιο που δινόταν σε περιοχές που βρίσκονταν κάτω από ορεινούς όγκους.

Τελικά τι ισχύει;

Το Μπαμπινιώτικο Λυκσούρ;

Το Καρχιδονο-ρωμέικο Λιξούρ;

Ή μήπως το ελαφρολαϊκό Ληξούρ επειδή εκεί βρίσκεται η λήξη (εκβολή) του χείμαρρου;

Το Ληξούρι καταστράφηκε σχεδόν ολοσχερώς από τον σεισμό του 1953, ξαναχτίστηκε όμως από την αρχή με σεβασμό στην παραδοσιακή αρχιτεκτονική διατηρώντας τη γραφικότητά του.

Ας πάμε και πιο βόρεια όμως.

Από που κι ως που Άσος Κεφαλονιάς;

Τραγουδάει η Βανδή:

Καρδιά μου, στα έδωσα όλα κι έμεινα στον άσσο,

έτσι θέλησα να σου εκφράσω

πως τη μέρα που θα φύγεις θα καταστραφώ.

Σοβαρά τώρα;

Πιστεύει κανείς ότι αν μείνει σε αυτό το γραφικό χωριό της Κεφαλονιάς θα καταστραφεί;

Αντιθέτως θα γαληνέψει, θα ηρεμήσει, θα νιώσει άλλος άνθρωπος, θα αισθανθεί τη μαγεία της φύσης, θα γίνει βέρος Κεφαλονίτης.

Όλα τα χρώματα της γης σ' ένα τόσο δα χωριουδάκι.

Ε, λοιπόν, να ξέρετε κυρία μου Βανδή μου, ότι πολλοί θα έδιναν πολλά για να μείνουν στην Άσο!

Διότι ετυμολογικά προέρχεται από τη «νάσο», τον δωρικό τύπο της «νήσου» που στην πορεία έχασε το νι. (Το αντίθετο απ' αυτό που έπαθαν δηλαδή όσοι άκουγαν «στα έδωσα όλα κι έμεινα στον Νάσο».)

Από που κι ως που Φισκάρδο;

Πήρε το όνομά του από τον Νορμανδό σταυροφόρο, τυχοδιώκτη, κατακτητή και εξερευνητή Robert Guiscard...

Προφέρεται (με την γνήσια γαλλική πγοφογά) Γομπέγ Γκιισκάγ...

Ναι, ξέρω...

Είναι τότε που είχαμε την κακιά συνήθεια να εξελληνίζουμε τα ξενικά ονόματα με αποτέλεσμα σήμερα να ψάχνουμε να βρούμε ποιος είναι ο Άιζακ Νιούτον, πως ο Φράνσις Μπέικον έγινε Βάκων κι «από πού κι ως πού;» ο Ντε Καρτ έγινε Καρτέσιος.

Ροβέρτος Γιισκάρδος ,λοιπόν, το εξελληνισμένο όνομά του κι επειδή ήταν λίγο τραχύ για την λεπτεπίλεπτη ελληνική προφορά προσθέσαμε και λίγο Φισσστ μπόινγκ που θα έλεγε κι ο Βουτσάς και βουαλά ο Ροβερτούλης ο Φισσσκάρδος, βουαλά και το πανέμορφο Φισκάρδο, το χωριό της Κεφαλλονιάς από όπου κατάγεται ο μεγάλος μας ποιητής, ο Νίκος Καββαδίας!

Ποτέ δεν είναι αργά να φύγει ο Φισκάρδος και μετονομαστεί σε Καββαδίας.

Τι λέτε;

Βουρλισμένες καλημέρες!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]