Ερασιτεχνικό θέατρο: Ελκυστικό, ενδιαφέρον, συναρπαστικό

Τι κάνει το ερασιτεχνικό θέατρο, διαφορετικό από άλλες μορφές ερασιτεχνικής δημιουργικότητας;

Είναι η πρόκληση που απαιτεί να εκτεθείς, όταν μια ζωή έχεις μάθει να φυλάς σαν εφτασφράγιστα μυστικά συναισθήματα και σκέψεις. Τώρα καλείσαι να τ' αφήσεις να φανούν ξανά και ξανά. Πρώτα σε σένα, μετά στους συμπαίκτες σου και τέλος στο κοινό. Κι είναι αυτή η διαδικασία, το ξάφνιασμα (είμαι εγώ έτσι;), το μοίρασμα (θα το κάνουμε μαζί) και η απλοχεριά (δικό σας) που καμία άλλη δημιουργία δεν μπορεί να σου αποκαλύψει. Και μετά όλα τα γνωστά και μη εξαιρετέα: το ερασιτεχνικό θέατρο απαιτεί διαρκή δέσμευση, συνεργασία και ανιδιοτέλεια. Οι ερασιτέχνες αφιερώνουν χρόνο και κόπο από αγάπη για το θέατρο και όσα προσφέρει ως κοινή δημιουργία: νέες φιλίες, κοινωνικοποίηση και φυσικά προσωπική εξέλιξη.

Στην Ελλάδα, το ερασιτεχνικό θέατρο δεν έχει μελετηθεί μόνο του. Υπάρχουν εργασίες Ελλήνων ερευνητών (Πούχνερ, Δεκαβάλας) που το βλέπουν μέσα στη θεατρική ιστορία και στη λαϊκή παράδοση. Στην ουσία, δεν του δίνουν μεγάλη σημασία ως αυτόνομο αντικείμενο μελέτης. Παρόλο που, αντικειμενικά, συμβάλει στην ενίσχυση της πολιτιστικής ζωής αλλά και της παιδεία της. Φυσικά δεν περιμέναμε από το ερασιτεχνικό θέατρο να μας θυμίσει την ποιότητα της χώρας μας! Το θέατρο και η λογοτεχνία στα σχολεία μας: το πρώτο είναι απόν, το δεύτερο είναι βαθμοθηρικό μάθημα, αντί να είναι ζωντανές πυξίδες που οξύνουν την κριτική σκέψη και διευρύνουν τη φαντασία.

Έτσι για την ιστορία, το 2022 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Έρευνας (ERC) χρηματοδότησε το έργο Ερμηνεύοντας την ιδιότητα του πολίτη: Κοινωνική και πολιτική δράση σε μη επαγγελματική θεατρική πρακτική στη Γερμανία, τη Γαλλία, τη Βρετανία, τη Σουηδία και την Ελβετία. Το έργο αυτό επιδίωξε να εργαστεί σε διακρατικό επίπεδο για να κατανοήσει πώς αναπτύχθηκε το ερασιτεχνικό θέατρο σε όλη την Ευρώπη στα τέλη του δέκατου όγδοου και στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα, χρησιμοποιώντας τις πέντε χώρες της ως μελέτες περίπτωσης. Το συνέδριο Amateur Acts (ερασιτεχνικές πράξεις) αποτελεί εξέλιξη του έργου Performing Citizenship (ερμηνευτική ιθαγένεια) για να διερευνήσει γιατί το ερασιτεχνικό θέατρο έχει σημασία για τα άτομα και τις κοινωνίες σε όλη την Ευρώπη, τις αποικίες της και τις μεταναστευτικές κοινότητες, τόσο στο παρελθόν όσο και σήμερα. Με τη δημιουργία και το ανέβασμα ερασιτεχνικών παραστάσεων, παρουσιάζουν μια ευρεία γκάμα, κλασικού ρεπερτορίου που λόγω οικονομικών και κοινωνικών δυσκολιών δεν είναι δυνατό να όλους να παρακολουθούν. Το ερασιτεχνικό θέατρο, λοιπόν, δεν είναι τίποτα άλλο από μια δουλειά συλλογική, συντροφική, υπεύθυνη... μια δουλειά αγάπης.

Σήμερα, το ερασιτεχνικό θέατρο είναι ο πιο ισχυρός πολιτιστικός καρπός τόσο στο κέντρο, όσο και στην Περιφέρεια. Απευθύνεται χωρίς διακρίσεις και αφορισμούς σε όλες τις κοινωνικές ομάδες, τόσο στους ερασιτέχνες ηθοποιούς όσο και στους θεατές.

Αφορμή γι' αυτό το άρθρο στάθηκε η καλή μου φίλη, η συγγραφέας Σοφία Ζαρκαλή, που είναι ερασιτέχνης ηθοποιός και με κάλεσε να τη θαυμάσω στη παράσταση του Ζορζ Φεϊντώ Ράφτης κυριών. Τη θαύμασα μαζί με όλο τον θίασο και συνεχάρη την σκηνοθέτρια της παράστασης κυρία Έλενα Δεσύλλα για τη πολύ καλή δουλειά που παρουσίασε.

Αυτό που είπα σε όλους το καταθέτω κι εδώ: είναι τρομακτική η σκηνή (η έκθεση στη σκηνή) για μη επαγγελματίες ηθοποιούς. Το να εκτίθεσαι, να καταθέτεις δηλαδή μύχια χαρακτηριστικά και αντιδράσεις του εαυτού σου, που ξαφνικά κι εσύ ανακάλυψες, είναι η απόλυτη ανατροπή από εσένα προς εσένα. Καμία εξομολόγηση και καμία ψυχοθεραπεία (απαραίτητη στους ανθρώπους που την χρειάζονται) δεν θα σου δώσουν αυτή την εσωτερική πληρότητα που νιώθεις με το τέλος της παράστασης.

Φωτεινή Βαμβούκη

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε φωτογραφικό στιγμιότυπο από την αναφερόμενη παράσταση