Μίλτος Σαχτούρης

Μίλτος Σαχτούρης

Ο Μίλτος Σαχτούρης υπήρξε από τους σπουδαιότερους και σημαντικότερους Έλληνες ποιητές κατά τη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου.

Γεννήθηκε το 1919 στην Αθήνα, η καταγωγή του ήταν από την Ύδρα και προέρχονταν, από το γένος του πατέρα του, από την υδραίικη οικογένεια των Σαχτούρηδων· ήταν επίσης δισέγγονος του ναυάρχου του '21 Γιώργη Σαχτούρη.

Το 1937 ξεκίνησε τις σπουδές του στη Νομική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.
Το 1938 είχε δημοσιεύσει ένα διήγημα στο περιοδικό Εβδομάδα με το ψευδώνυμο Μίλτος Χρυσάνθης.
Το 1944 βρισκόταν ήδη στον τέταρτο χρόνο της Νομικής όταν αποφάσισε να αφήσει τα βιβλία που μελετούσε και πήρε μια σπουδαία απόφαση να επικεντρώσει το ενδιαφέρον του μόνο στη ποίηση.

Όταν ξέσπασε ο Εμφύλιος Πόλεμος εκπλήρωσε τα στρατιωτικά του καθήκοντα.

Ο Μίλτος Σαχτούρης δημοσίευσε τα ποιήματά του πρώτη φορά το 1941.
Χρησιμοποίησε το ψευδώνυμο Μίλτος Χρυσάνθης αλλά αργότερα αποκήρυξε την ποιητική συλλογή Η μουσική των νησιών μου.
Έπειτα από δύο χρόνια, το 1943, επισκέφθηκε την οικία του Ανδρέα Κοτσώνη, όπου εκεί γνώρισε σε προσωπικό επίπεδο τον Νίκο Εγγονόπουλο και τον Οδυσσέα Ελύτη, όπου και αναπτύχθηκε μεταξύ τους μια στενή φιλία.
Ο Ελύτης έπεισε τον Μίλτο Σαχτούρη να κάνει την εμφάνισή του ως ποιητής στον χώρο των γραμμάτων το 1944, στο περιοδικό τα Νέα Γράμματα με τη δημοσίευση έξι ποιημάτων του.
Την επόμενη χρονιά, με παρότρυνση του Εγγονόπουλου, κυκλοφόρησε με το όνομά του την ποιητική συλλογή Η λησμονημένη.
Το 1948 εξέδωσε τις Παραλογαίς ενώ στην επόμενη συλλογή του, που είχε τίτλο Με πρόσωπο στον τοίχο, πούλησε μόνο πέντε αντίτυπα.

Το 1952 θεωρείται ίσως η πιο κρίσιμη στιγμή στην εξέλιξη της ποιητικής του πορείας.
Δεν απέσπασε καθόλου καλές κριτικές για τα πρώτα του ποιήματα. Οι εκπρόσωποι της Γενιάς του '30, όπως οι Παύλος Παλαιολόγος, ο Πέτρος Χάρης καθώς και πολλοί ακόμα, αντιμετώπιζαν το έργο του με αρνητικά σχόλια.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960 οι κριτικοί ξεκίνησαν να δίνουν την προσοχή στα ποιήματά του, όπως η Νόρα Αναγνωστάκη, με το άρθρο της Ο Μίλτος Σαχτούρης και οι δύσκολοι καιροί στο περιοδικό Κριτική, ή ο Αλέξανδρος Αργυρίου. Αργότερα ανέλαβαν οι Χρήστος Μάραβος, Δημήτρης Μαρωνίτης, Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Γιάννης Δάλλας και πολλοί άλλοι.

Ο Σαχτούρης επηρεάστηκε από τον υπερρεαλισμό με πολλά στοιχεία κυρίως από τον ελληνικό και τον ευρωπαϊκό υπερρεαλισμό αλλά δεν αφομοιώθηκε από αυτόν. Γνωρίστηκε ως ποιητής του συμβολισμού και του παραλόγου.
Η γλώσσα του είχε απόλυτη σοβαρότητα, ήταν λιτή με ελλειπτική διάλεκτο.
Επίσης, η ποίησή του, ως προς τη δομή, είναι ενιαία, διάφορες εμπειρίες που προκύπτουν αναπαράγονται με μια κυκλική φορά ενώ υπάρχει διάκριση για την έντονη κυρίως εικονοποιία.

Ανήκει πλέον στην πρώτη μεταπολεμική γενιά και είναι ένας πρωτοποριακός ποιητής με αντοχή στον χρόνο.
Τα ποιήματά του έχουν εμπνευστεί από την περίοδο της Κατοχής και της μεταπολεμικής εποχής και είναι μεταφρασμένα στα γαλλικά, αγγλικά, ιταλικά, ισπανικά καθώς και σε άλλες γλώσσες.
Τα ποιήματά του διδάσκονται σε πανεπιστήμια και σχολεία της Ελλάδας και του εξωτερικού.

Ποιήματα: Όταν σας μιλώ (1956), Σφραγίδα ή η όγδοη Σελήνη (1964), Καταβύθιση (1990), Η λησμονημένη (1945), Ανάποδα γύρισαν τα ρολόγια (1998), Ο περίπατος (1960), Το σκεύος (1971), Χρωμοτραύματα (1980) και πολλά άλλα.

Κατά τη διάρκεια της λογοτεχνικής του πορείας του είχαν απονεμηθεί τρία κρατικά βραβεία:
Το 1956 το Α' Βραβείο Νέοι Ευρωπαίοι Ποιητές, που προέρχονταν από την ιταλική ραδιοφωνία και τηλεόραση, για τη συλλογή Όταν σας μιλώ,
Το 1962 το Β' Κρατικό βραβείο ποίησης για τη συλλογή του Τα στίγματα,
Και το 1987 το Α' Κρατικό βραβείο ποίησης για το έργο του Εκτοπλάσματα.

Το 1947 έγινε η μελοποίηση ενός τμήματος ποιήματος του Σαχτούρη με τον ομώνυμο τίτλο Έξι στιγμές, στο τραγούδι Ο βαρκάρης των κεραυνών και το ποίημα Βυθός από τον μεγάλο και σπουδαίο ερμηνευτή Μάνο Χατζηδάκι. Ο Βυθός κυκλοφόρησε ως τραγούδι με τον τίτλο Ένας ναύτης στο φεγγάρι ή το Τραγούδι του ναύτη.
Ο Νίκος Κηπουργός μελοποίησε το ποίημα Ο τρελός λαγός στον δίσκο του με τίτλο 2 το 1970 ενώ το ίδιο ποίημα μελοποιήθηκε και από τον Κυριάκο Σφόρτσα για τον δίσκο Paysage/song of love.
Το Στρατιώτης ποιητής το μελοποίησε ο Γιάννης Σπανός και το συμπεριέλαβε στην συλλογή του Τρίτη ανθολογία, που κυκλοφόρησε από τη δισκογραφική εταιρεία Λύρα το 1975 και το οποίο ερμηνεύει ο Κώστας Καράλης.

Έφυγε από τη ζωή το 2005.



Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από Όλγας Σέλλα Σώπασε ο άνεμος του Σαχτούρη [εφημ. Η Καθημερινή, 30 Μαρτίου 2005] καθώς και από Πέτρου Γκολίτση Στοιχεία εξπρεσιονισμού στην ποίησή μας: Μίλτος Σαχτούρης [εκδ. Ρώμη, 2017].