Είναι πάντα δύσκολο να μιλάς για κάτι δικό σου, για κάτι που έχεις φτιάξει, όχι μόνο επειδή θα έπρεπε το ίδιο το έργο να αρκεί και να μην υπάρχει ανάγκη περαιτέρω εξηγήσεων, αλλά κυρίως επειδή η ομιλία στο πρώτο πρόσωπο κρύβει συχνά κινδύνους, μπορεί να οδηγήσει σε παρεξηγήσεις, ακόμα και σε κατηγορίες. Ο κίνδυνος της αυτοπροβολής, της απόλυτης έκθεσης, η κατηγορία της αυταρέσκειας, και αν κάποιος ξεχαστεί ή δεν προσέξει και περιπλανηθεί μακριά από το όριο, ακόμα και η ύβρις δεν απέχει πολύ.
Προφανώς και πρέπει να είμαστε περήφανοι για όσα κάνουμε και να εκτιμάμε τα έργα μας, να παραμένουμε ευαίσθητοι απέναντι σε κάθε τι που παράγουμε κι έρχεται από την ψυχή, αλλά πάντα αυστηρά και μετρημένα.
Όμως το πρώτο πρόσωπο είναι και ένδειξη μιας σπάνιας ανθρώπινης στιγμής, αυτής της ανάληψης της ευθύνης, σημάδι που υποδηλώνει την απόλυτη ωρίμανση του υποκειμένου, απαραίτητη προϋπόθεση για την προσφορά ελαφρότητας και αταραξίας. Στην κατάσταση που έχουμε φέρει το περιβάλλον μας, φυσικό και κοινωνικό, το να ζούμε δίχως να ενοχλούμε, είναι ίσως ό,τι πολυτιμότερο μπορούμε να προσφέρουμε.
Αρκετά με τα εισαγωγικά όμως, έφτασε αυτή η επικίνδυνη στιγμή που πρέπει να πιάσω κι εγώ το πρώτο πρόσωπο, να επωμιστώ τις ευθύνες μου και να μιλήσω για ένα βιβλίο Περί φύσεως.
Όπως συμβαίνει με κάθε βιβλίο έτσι και αυτό έχει να κάνει με τις σκέψεις μου σχετικά με θέματα που θεωρώ σημαντικά, ενταγμένα στο πλαίσιο μιας ιστορίας που μας ξετυλίγει στιγμές από τις ζωές ανθρώπων που θα μπορούσαν να είναι οι γείτονές μας ή μέλη των οικογενειών μας.
Ίσως οφείλω να προειδοποιήσω ότι στιγμιότυπα της ιστορίας μπορεί να φανούν μακρινά, φανταστικά, ακόμα και υπερβολικά, αλλά μήπως η ζωή η ίδια δεν είναι πιο υπερβολική και δημιουργική και αναπάντεχη από την πιο ξέφρενη φαντασία; Το ότι πολλές φορές το ξεχνάμε είναι ίσως ένας από τους λόγους που κάνουν την καθημερινότητά μας πιο φτωχή και ακόμα πιο δύσκολη από όσο θα έπρεπε να είναι.
Πιθανόν να είναι αυτό, περισσότερο από κάθε άλλο, που προσπάθησα να ακουστεί από τις λέξεις που θα συναντήσετε μέσα του. Ότι κάθε στιγμή είναι και η πιθανότητα ενός θαύματος που θεωρούσαμε αδύνατο. Ότι δεν υπάρχει τίποτα ικανό να μας λυγίσει και να μας νικήσει. Ότι η ζωή είναι μια πράξη που πρέπει να περαιωθεί με ηρεμία και ανεμελιά, ένα μυστήριο που παίρνει άπειρες μορφές, φανερώνοντας σε κάθε μία ξεχωριστά, απέραντη ομορφιά, απέραντο κόπο, αλλά και την ευλογία να ακουμπήσουμε, έστω και για λίγο, το πραγματικό νόημα και την αλήθεια αυτού του υπέροχου αινίγματος, της ύπαρξης. Πιστεύω ότι ακόμα κι ένα στιγμιαίο άγγιγμα αυτού του μυστηρίου φτάνει για να σβήσει τις σκηνές νοσηρής τρέλας που βιώνει ο κόσμος μας και να ακυρώσει όλες τις δικαιολογίες που μας παρουσιάζονται με σκοπό τη διατήρηση όλων αυτών των πλασματικών και παράλογων κολάσεων που μας τραυματίζουν.
Αυτό το μυστηριακό, αυτό το αίνιγμα θέλησα να προσεγγίσω, γράφοντας –τι άλλο;– μια ιστορία μυστηρίου. Μια ιστορία, ελπίζω, ενδιαφέρουσα, απλή, που λέει πως είναι απέραντα απελευθερωτικό να προσπαθήσουμε να δούμε το μεγαλείο και το εφήμερο που κρύβει μέσα του το κάθε τι.
Μπορεί να ακούγεται παράδοξο, αλλά πιθανότατα οι ζωές μας να εφαρμόζουν απόλυτα στην συμπαντική ροή όταν αποφασίζουμε να δεχτούμε πως τίποτα δεν έχει σημασία. Αν κάποτε μάθουμε το μεγάλο μυστικό που κρύβεται πέρα από τον τελευταίο ορίζοντα γεγονότων, είμαι σίγουρος πως θα πούμε: «Αυτό είναι; Μα είναι τόσο απλό!». Τόσο απλό και τόσο μέσα μας.
Βέβαια, την ίδια στιγμή που σας λέω όλα αυτά, ξέρω πως το πιο δύσκολο και σύνθετο είναι να βρούμε το πιο βασικό και απλό, όμως πιστεύω ειλικρινά πως είναι ένας αγώνας που αξίζει να δώσουμε, σε κατάσταση απόλυτης ηρεμίας, προστατεύοντας με νύχια και δόντια την βαθιά πίστη πως τα θαύματα δεν είναι παρά μικρές καθημερινές στιγμές που μας περιμένουν.
Ανδρέας Δαλδάκης
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το μυθιστόρημα του Ανδρέα Δαλδάκη Περί φύσεως: Η νέα πόλη κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν
