Το Rock ’n’ Roll Rules OK? αποτελεί μια συλλογή δοκιμίων/αφηγήσεων που κινούνται ανάμεσα στη μουσικο-δημοσιογραφία και στο προσωπικό αφήγημα.
Ο Πούγουνας, γνωστός από τα σχήματα Flowers of Romance, Nexus και New Zero God, δεν γράφει σαν «κριτικός απ' έξω», αλλά ως άνθρωπος που έζησε μέσα στο οικοσύστημα που περιγράφει. Η βασική ιδέα που διαπερνά και τους τρεις τόμους είναι απλή αλλά φορτισμένη: το rock ’n’ roll δεν είναι είδος μουσικής, αλλά τρόπος ζωής, σύγκρουση, ταυτότητα και πολιτισμική συμπεριφορά.
Η τριλογία Rock ’n’ Roll Rules OK? Vol. I, II & III του Mike Πούγουνα δεν είναι τρία βιβλία. Είναι ένα ενιαίο πράγμα που απλώς αναπνέει σε φάσεις. Σαν να ανοίγεις μια κασέτα που γράφτηκε σε διαφορετικές δεκαετίες, αλλά παίζει πάντα το ίδιο νήμα: τι σημαίνει rock ’n’ roll όταν το ζεις από μέσα.
Vol. I: Η μυθολογία και η γέννηση του rock
Ο πρώτος τόμος (2023) λειτουργεί σαν είσοδος στο «σύμπαν» του συγγραφέα. Εδώ κυριαρχεί η κλασική γενεαλογία του rock: από τον Elvis και τη δεκαετία του '50 μέχρι τις πρώιμες εκρήξεις του punk. Ο Πούγουνας δεν γράφει ως ιστορικός. Γράφει ως αφηγητής που συνδέει καλλιτέχνες, πόλεις, δισκογραφικές και προσωπικές μνήμες ακρόασης. Το αποτέλεσμα είναι ένα κείμενο που μοιάζει με «χαρτογράφηση μνήμης» του rock, όπου το Λονδίνο, το Λος Άντζελες και οι σκηνές του punk δεν είναι απλώς τόποι, αλλά ψυχολογικά τοπία.
Στο πρώτο βιβλίο υπάρχει ακόμα αυτή η σπίθα. Η αίσθηση ότι το rock είναι κάτι σχεδόν ιερό, κάτι που δεν εξηγείται αλλά σε τραβάει. Elvis, punk, οι πρώτες εκρήξεις, οι μνήμες, οι ήχοι που δεν είναι απλά τραγούδια αλλά στιγμές που σου αλλάζουν τον τρόπο που κοιτάς τον κόσμο. Εκεί το ύφος είναι πιο καθαρό, πιο «πιστεύω ακόμη στον μύθο». Το rock δεν έχει φθαρεί ακόμα. Είναι ακόμα υπόσχεση.
Vol. II: Η επέκταση και οι σκοτεινές διαδρομές
Το δεύτερο βιβλίο (2024) βαθαίνει περισσότερο στη βρετανική και μετα-punk παράδοση. Εδώ εμφανίζονται πιο υπόγειες φιγούρες: Hawkwind, Lemmy, Damned, Joe Meek, Guy Stevens και η ματιά γίνεται πιο κοινωνιολογική: το rock παρουσιάζεται ως προϊόν μεταπολεμικής Ευρώπης, νεανικής ρήξης και αστικής αποσύνθεσης. Το βιβλίο αυτό έχει πιο έντονο δοκιμιακό χαρακτήρα: δεν εξυμνεί απλώς, αλλά εξετάζει πώς το rock γεννήθηκε μέσα από κοινωνικές ρωγμές και όχι απλώς από έμπνευση.
Στο δεύτερο βιβλίο, η κάμερα κατεβαίνει λίγο πιο χαμηλά. Μπαίνει μέσα στα παρασκήνια. Η βρετανική σκηνή, το post-punk, οι πιο σκοτεινές μορφές, οι πιο περίεργες διαδρομές. Εκεί αρχίζει να φαίνεται ότι αυτό το πράγμα δεν ήταν ποτέ μόνο ελευθερία, αλλά είχε και χάος, βιομηχανία, εμμονές, αυτοκαταστροφές. Ο ήχος παραμένει δυνατός, αλλά πίσω του αρχίζει να διακρίνεται η μηχανή.
Vol. III: Η ωρίμανση του μύθου (και η απομυθοποίηση)
Το τρίτο βιβλίο (2026) της τριλογίας που ολοκληρώνει το project, λειτουργεί πιο στοχαστικά. Εδώ ο Πούγουνας φαίνεται να εγκαταλείπει λίγο τη ρομαντική αφήγηση και να περνά σε μια πιο κριτική ανάγνωση: το rock ως βιομηχανία, ως προϊόν κατανάλωσης και ως μνήμη που έχει ήδη γίνει ιστορία.
Η θεματική μετατοπίζεται από το «ποιοι ήταν οι ήρωες» στο «τι απέγινε ο μύθος τους». Αυτό το βιβλίο κλείνει την τριλογία όχι με κορύφωση, αλλά με μια σχεδόν πικρή συνειδητοποίηση: ότι το rock ’n’ roll, που εξυμνείται στα δύο πρώτα βιβλία, έχει ήδη εν μέρει αφομοιωθεί από το σύστημα που κάποτε αντιμαχόταν.
Και στο τρίτο βιβλίο πέφτει η αυλαία χωρίς να πέφτει πραγματικά η ένταση.
Απλώς αλλάζει νόημα. Το rock ’n’ roll δεν είναι πια «εκείνο που θα σε σώσει», αλλά αυτό που κάποτε σε έσωσε και τώρα το κοιτάς από απόσταση. Μπαίνει η εμπορευματοποίηση, η μνήμη, η συνήθεια. Οι ήρωες είναι ακόμα εκεί, αλλά δεν έχουν την ίδια φωτιά γύρω τους. Το βλέμμα γίνεται πιο καθαρό, ίσως και λίγο πιο σκληρό: τίποτα δεν μένει ανέγγιχτο, ούτε ο μύθος.
Και στα τρία βιβλία το ύφος παραμένει σταθερό: προσωπικό, σχεδόν εξομολογητικό, γεμάτο αναφορές και μικρές ιστορίες, ανάμεσα σε δοκίμιο και μουσικό ημερολόγιο. Δεν είναι ακαδημαϊκή μουσικολογία. Είναι περισσότερο ένα είδος ροκ αφήγησης από μέσα.
Συμπέρασμα
Η τριλογία του Πούγουνα λειτουργεί ως: ιστορία του rock από την οπτική ενός insider, αλλά και ως αυτοβιογραφική διαδρομή μέσα από τη μουσική κουλτούρα. Το ενδιαφέρον δεν βρίσκεται μόνο στα ονόματα και τις αναφορές, αλλά στον τρόπο που συνδέονται όλα σε ένα ενιαίο αφήγημα: ότι το rock δεν υπήρξε ποτέ απλώς ήχος, αλλά τρόπος να υπάρξεις στον κόσμο.
Στο σύνολο, η τριλογία λειτουργεί σαν ένα συνεχές ημερολόγιο ενός ανθρώπου που δεν γράφει απ' έξω για το rock ’n’ roll, αλλά μέσα από αυτό. Δεν το εξηγεί ως θεωρία, αλλά το κουβαλάει ως εμπειρία.
Και τελικά αυτό μένει: όχι η ιστορία του rock, αλλά η αίσθηση ότι το rock ήταν πάντα κάτι που σου άλλαζε τη θέση στον κόσμο, μέχρι να χρειαστεί να το ξαναδείς αλλιώς.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
