Οι Άννα Δενδρινού και Μάρκος Καΐρης συνυπογράφουν το μυθιστόρημα αυτό, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Έξη, και το οποίο αφορά μια αληθινή ιστορία. Αν, τώρα, ετοιμάζεστε να πείτε πως πρόκειται για μία ακόμα μικρασιατική ιστορία όπως τις εκατοντάδες άλλες που έχουμε διαβάσει, έχω να σας πω ότι αυτό το βιβλίο διαφοροποιείται από τον μέσο όρο σε διάφορα σημεία: η ιστορία είναι αληθινή, άρα δεν είναι φαντασία παρόλο που η μυθοπλασία είναι απαραίτητη σε ένα λογοτεχνικό έργο, η ιστόρηση προκύπτει μέσω ποικίλων αφηγηματικών ειδών, όπως θα δούμε παρακάτω, ενώ το έντονο κοινωνικό και πολιτικό σχόλιο που διατρέχει τις σελίδες, μαζί με το ιστορικό πλαίσιο φυσικά, δίνει έξτρα τόνο, ένταση και παλμό στο σύνολο.
Η ιστορία ξεκινά από την αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη τον Μάιο του 1919, όταν, την ώρα που πολλοί Έλληνες υποδέχονται τους ελευθερωτές τους, η Φιλή, μια νεαρή Σμυρνιά, βρίσκεται ανάμεσά τους ενώ ο Νικόλας, ένας Έλληνας στρατιώτης, πλημμυρισμένος συγκίνηση πατάει στα παράλια. Τότε θα ανταμώσουν, για λίγο, αλλά αυτή η συνάντηση θα είναι καθοριστική, μοιραία και θα κρατήσει για πάντα τους δύο νέους ενωμένους με αόρατα, αλλά πολύ γερά, δεσμά.
Έκτοτε ο κόσμος αλλάζει άρδην, η Σμύρνη βιώνει την απόλυτη καταστροφή με τα έκτροπα που όλοι γνωρίζουμε, ο κεμαλικός στρατός και οι Τσέτες εισβάλλουν και το μίσος τους διαλύει κάθε ηθική.. οπότε αναρωτιόμαστε ποια θα μπορούσε να είναι, άραγε, η τύχη της Φιλής και του Νικόλα.
Δύο άνθρωποι περνούν τη ζωή τους ο ένας με τη σκέψη του στον άλλο, χωρίς να συναντιούνται.. Θα συναντηθούν;
Η τραγωδία, η κοινωνική αναταραχή, το πολιτικό πεδίο των δεκαετιών που ακολούθησαν και η επιρροή όλων αυτών στους ανθρώπους της τέχνης είναι μερικά από τα στοιχεία που αναδεικνύονται στο βιβλίο και, παράλληλα, ιστορικά πρόσωπα, πολιτικοί και λογοτέχνες συνυπάρχουν με τους ήρωες, αλληλεπιδρούν μαζί τους, περιπλέκονται στην ιστορία τους αφήνοντας κι αυτοί το αποτύπωμά τους.
Δομικά, το μυθιστόρημα είναι χωρισμένο σε τέσσερα μέρη με το τελευταίο να είναι το πιο σύγχρονο κι αυτό που θα ολοκληρώσει τον κύκλο που άνοιξε εκείνη τη μέρα του 1919.
Πρόκειται για καλογραμμένο πόνημα με όμορφες παρομοιώσεις και μεταφορές ειδικά στα πρώτα κεφάλαια που είναι και τα κατατοπιστικά. Τώρα, που έχω ολοκληρώσει την ανάγνωση, μπορώ να ξεχωρίσω τρεις φράσεις από αυτά τα πρώτα κεφάλαια που, κατά τη γνώμη μου, αντιπροσωπεύουν όλο το βιβλίο, τη θεματική του πίσω από τη βιτρίνα, τους άξονές του και το πνεύμα του, ήτοι:
Ο έρωτας είναι η μεγαλύτερη δυνατότητα που δίνεται στον άνθρωπο για ευτυχία...Ο Θεός είναι η αλήθεια που μας ορίζει. Είναι μια φύση με την οποία θα πρέπει να συντονιστούμε. Όσοι δεν μπορούν να το κάνουν αυτό, δημιουργούν τη φρίκη, τη δυσαρμονία, τον τρόμο.Η γνώση είναι το μεγάλο κλειδί.
Όχι, δεν θα σας πω τίποτα παραπάνω για την ιστορία ή τα πρόσωπα. Θα σας μιλήσω όμως για τον συνδυασμό των ποικίλων αφηγηματικών ειδών που διακρίνουμε: κάποια μέρη/κεφάλαια είναι εξιστορητικά, άλλα διαλογικά, άλλα επιστολικά και άλλα περιέχουν μόνο πληροφορίες, ιστορικές και πολιτικές, οι οποίες μας δίνουν το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνουν όλα τα γεγονότα. Έχουμε, δηλαδή, μια γκάμα σε σχέση με τη μυθοπλασία αλλά έχουμε και εμβόλιμα στοιχεία σε σχέση με την Ιστορία ώστε να κατανοήσουμε καλύτερα τα δρώμενα. Η επιλογή αυτή, αν και δημιουργεί «κοψίματα» στην αφηγηματική ροή ή την εντύπωση ότι τα κεφάλαια δεν είναι διαδοχικές αφηγήσεις μίας ενιαίας ιστορίας, δουλεύει όμορφα και, τελικά, το βιβλίο διαβάζεται γρήγορα και αβίαστα αφού άπαντα έχουν τοποθετηθεί με ημερολογιακή, χρονολογική σειρά.
Το βιβλίο μιλά για πόθους, για όνειρα, για πόνο και για απώλεια αλλά και για κάτι ακόμα πολύ πιο σημαντικό: για δύναμη και ελπίδα. Παρεμβάλλονται στίχοι και επιστολές, ντοκουμέντα που έχουν ενσωματωθεί στην εξιστόρηση... ακόμα και το Μανιφέστο του σουρρεαλισμού του Μπρετόν!
Μπορεί το να επιλέγεις τη στιγμή του θανάτου σου να είναι η μόνη πράξη σοφίας.
Τέλος, προσέξτε τον υπότιτλο Ο χρόνος του έρωτα καθώς, τρόπον τινά, είναι και αυτό ένα θέμα που αναζητά το πόνημα με υποδόριο τρόπο, εγκιβωτισμένο και κάπως φιλοσοφικό. Ποιος –ή τι– είναι ο χρόνος του έρωτα; Πώς κερδίζεται;
Ο χρόνος του έρωτα [...] είναι ένας χρόνος πέρα από τις λέξεις, ένας χρόνος που ανήκει στο σύμπαν των άρρητων θαυμάτων.
Αν πρόκειται για αληθινή αισθηματική ιστορία στο σύνολό της τότε πρόκειται από εκείνες τις ιστορίες όπου η ζωή ξεπερνά τη φαντασία και είναι πραγματικά εξαίσιο το ότι αποτυπώθηκε σε ένα βιβλίο ώστε να μείνει ως μαρτυρία ή ακόμα και ως ντοκουμέντο.
