Ο Παντελής Πρεβελάκης υπήρξε από τους σημαντικότερους Έλληνες, καθηγητής της ιστορίας της τέχνης, στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών όπως και συγγραφέας.
Ήξερε όλα τα είδη της λογοτεχνίας και έγραψε διάφορα ποιητικά, πεζά και θεατρικά έργα.
Ασχολήθηκε με τη μετάφραση πολλών ειδών κειμένων σε πολλές ξένες γλώσσες.
Διακρίθηκε στη συγγραφή για τα επιστημονικά συγγράμματα στην ιστορία της τέχνης, που αφορούν κυρίως την Ιταλική Αναγέννηση, όπως επίσης και στη δοκιμιογραφία.
Παρέμεινε γνωστός ως ένας από τους σπουδαιότερους που εκπροσώπησαν –κατά κύριο λόγο– την πεζογραφία κατά τη δεκαετία του 1930.
Γεννήθηκε το 1909 στο Ρέθυμνο. Όταν τελείωσε η μαθητική του εκπαίδευση στο Γυμνάσιο που βρισκόταν στο Ρέθυμνο.
Το 1924 δημοσίευσε για έναν χρόνο το τοπικό λογοτεχνικό περιοδικό Αθήνα, σε ηλικία μόλις 15 ετών και στο οποίο έστειλε δύο ανέκδοτα κείμενά του και ο Γιάννης Ψυχάρης.
Το 1925 σπούδασε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών ενώ την επόμενη χρονιά επιστρέφει μόνιμα στην Αθήνα.
Τότε γνωρίζεται σε προσωπικό επίπεδο με τον εξίσου σπουδαίο Νίκο Καζαντζάκη, με τον οποίο δημιουργήθηκε μια πολύ στενή φιλία μεταξύ τους που κράτησε για 31 χρόνια.
Πέρασε αρκετό χρονικό διάστημα για να γνωριστεί και με τον Άγγελο Σικελιανό, με τον οποίο έγιναν επιστήθιοι φίλοι.
Το ίδιο έτος έγινε η πρόσληψή του ως μέλος για τη συντακτική επιτροπή του Εγκυκλοπαιδικού λεξικού του Ελευθερουδάκη.
Το 1928 έκανε την εγγραφή του στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το 1929 είχε γράψει αναγνωστικό για την Ε' τάξη του δημοτικού σχολείου με τον τίτλο Ειρήνη. Ο εκδοτικός οίκος του Δημητράκου το αγόρασε και αμέσως γίνεται η υποβολή ώστε να γίνει η έγκριση άμεσα από το Υπουργείο Παιδείας.
Το 1930 πήρε την απόφαση να συνεχίσει τις σπουδές του σε ξένη χώρα, συγκεκριμένα στη Σορβόννη του Παρισιού.
Εκεί άρχισε η φοίτηση του στη Σχολή Γραμμάτων (Faculte des lettres) του Πανεπιστημίου που βρίσκεται στο Παρίσι, όπως και στο ινστιτούτο Τέχνης και Αρχαιολογίας.
Το 1933 αποφοιτά στη Γαλλία και το 1933-1934 εκπληρώνει τα στρατιωτικά του καθήκοντα στην 5η Μεραρχία Κρήτης.
Το 1935 έρχεται σε συνεργασία με το περιοδικό Νεοελληνικά Γράμματα, που επιμελήθηκε την έκδοση ο εκδότης και φίλος του Κώστας Ελευθερουδάκης, ενώ υποβάλλει και τη διδακτορική του διατριβή με τον τίτλο Ο Γκρέκο στην Κρήτη και την Ιταλία, στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Με βάση αυτή τη διατριβή, το 1935, γίνεται διδάκτωρ της φιλοσοφίας στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ.
Το 1937 διορίστηκε διευθυντής στη διεύθυνση καλών τεχνών, του Υπουργείου Παιδείας με γενικό διευθυντή τον Κωστή Μπαστιά. Από αυτή τη θέση οργάνωσε την Έκθεση σύγχρονης ελληνικής τέχνης, στο πλαίσιο της Διεθνούς έκθεσης της Θεσσαλονίκης.
Πραγματοποιείται, με δική του πρωτοβουλία, η οργάνωση εκθέσεων σύγχρονης τέχνης σε διάφορους χώρους της Αθήνας.
Το 1938 αναλαμβάνει να διοργανώσει την πρώτη πανελλήνια καλλιτεχνική έκθεση του νέου ελληνικού κράτους. Την ίδια χρονιά γίνεται ο διορισμός του ως καθηγητής στην γενική ιστορία τέχνης στη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, ενώ έναν χρόνο αργότερα διορίζεται καθηγητής της ιστορίας των επιστημών της τέχνης στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών.
Το 1949 γίνεται μέλος της ελληνικής επιτροπής της UNESCO και το 1952 πήρε μέρος για τα εθνικά δημοσιεύματα.
Έκανε την πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία ως ποιητής το 1928.
Την ίδια χρονιά δημοσίευσε το δεύτερο έργο του, το θεατρικό μονόπρακτο Ο Μίμος.
Το 1937 έστρεψε το συγγραφικό του ενδιαφέρον προς την πεζογραφία με το Χρονικό μιας πολιτείας.
Η κύρια ασχολία του υπήρξε ο πεζός λόγος εξού και έγραψε 11 μυθιστορήματα.
Δημοσίευσε άλλες τρεις ποιητικές συλλογές, όπως τη ποιητική σύνθεση Ο νέος Ερωτόκριτος και εννιά θεατρικά έργα.
Ποίηση: Ο νέος Ερωτόκριτος, λυρικό έπος (1971-1973) που υπάρχει ως την εποχή μας και κυκλοφορεί από τις μουσικές εκδόσεις μαζί με το CD του Νίκου Μαμαγκάκη ο οποίος ανέλαβε τη μελοποίηση του ποιήματος, Στρατιώτες (1928) καθώς και πολλά ακόμη.
Μυθιστορήματα: Ο κρητικός, Πρώτη λευτεριά (1947), Η κεφαλή της Μέδουσας (1960-1962), Ο άγγελος στο πηγάδι (1970).
Θέατρο: Μοναξιά (1937), Τα χέρια του ζωντανού θεού (1952), Το ηφαίστειο (1959), Ο μίμος (1928).
Έκανε πολλές μεταγραφές σε θεατρικά έργα όπως: Μήδεια (1955) και Βάκχες (1962) του Ευριπίδη και μεταφράσεις όπως Το ατλαζένιο γοβάκι (1960).
Έκανε επίσης πολλές μελέτες για λογοτεχνικά και καλλιτεχνικά θέματα: Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (1929), Ο ποιητής Γιάννης Ρίτσος (1981), Άγγελος Σικελιανός (1984).
Έφυγε από τη ζωή το 1986.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από Αννίτας Πανάρετου Παντελής Πρεβελάκης: Οι δρόμοι του ζωντανού χρόνου [εκδ. Καστανιώτη, 1996] καθώς και από Ανδρέα Καραντώνη Πεζογράφοι και πεζογραφήματα της γενιάς του '30: Παντελής Πρεβελάκης [εκδ. Παπαδήμα, 1990].
