Θα σας πω να κοιτάξετε μέσα μου, και θα δείτε. Κοίταξε, Μέδουσα, κορίτσι και Γοργόνα. Εσύ. Εγώ.
Η Μέδουσα είναι μια μορφή που επανέρχεται στα σκηνικά της παγκόσμιας μυθολογίας, ως άγγελος, δραματική μορφή, ή και τιμωρός. Η γνωστή ιστορία που αγαπήθηκε τόσο ανά τους αιώνες, με την τερατώδη φιγούρα να πρωτοστατεί ως σύμβολο της πληγωμένης θηλυκής αρχής, ως λάβαρο της γυναίκας που πλήττεται απλά και μόνο επειδή είναι γυναίκα.
Μόνο που εδώ έχουμε ένα retelling, δηλαδή μια μικρή μετατροπή του αρχικού μύθου. Η Μέδουσα δεν είναι πλέον μονάχα μια θηλυκότητα που πέφτει θύμα της βίας ενός άντρα που δεν μπορεί και δεν θέλει να ελέγξει τις ορμές του. Ούτε είναι απλώς αποδέκτρια του θυμού μιας γυναίκας από την οποία θα περίμενε κατανόηση και στοργή. Εδώ έχουμε ένα κορίτσι, το οποίο προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη του να ανήκει κάπου και την επιθυμία του να κρυφτεί για να προστατευτεί.
Η Μέδουσα της Jessie Burton είναι μια έξοχη αναδιήγηση. Η εξαιρετική δε, συνοδευτική, εικονογράφηση της Olivia Lomenech Gill δένει υπέροχα με την ιστορία.
Το βιβλίο δεν χαρίζεται σε κανέναν αναγνώστη. Τρυφερή, γλυκιά και ταυτόχρονα δυναμική γραφή, η οποία σε βάζει, θες δεν θες, στη διάθεση της ιστορίας. Δεν παρακολουθείς απλώς την πρωταγωνίστρια. Δένεσαι μαζί της, την ζεις, την αισθάνεσαι. Πολύ συχνά νιώθεις όπως εκείνη. Είναι πολύ δύσκολο να μην ταυτιστείς μαζί της, να μην μπεις στη θέση της.
Το μυθιστόρημα ξεκινά με τη Μέδουσα να βρίσκεται απομονωμένη στο νησί της, μαζί με τις αδερφές της, την Ευρυάλη και τη Σθενώ, αλλά και με το σκυλάκι της, τον Ασήμη. Οι μέρες κυλούν ήσυχα με εκείνη να παλεύει να ενώσει τα σπασμένα κομμάτια μέσα της, μετά από το τραυματικό συμβάν κατά το οποίο ο θεός Ποσειδώνας τη βίασε στον ναό της θεάς Αθηνάς. Όπως και στον αρχικό μύθο, η Αθηνά τη μεταμόρφωσε σε τέρας, χαρίζοντάς της τρομερά και θανατερά φίδια αντί για μαλλιά, σαν τιμωρία για αυτό που εξέλαβε ως ιεροσυλία.
Μόνο που εδώ τα φίδια είναι πολύχρωμα, χαριτωμένα, πολυδιάστατα. Το καθένα έχει τη δική του προσωπικότητα και το δικό του ξεχωριστό όνομα. Δεν αποτελούν μονάχα κομμάτι του τερατώδους της περιβλήματος, αλλά λειτουργούν και ως προστάτες, φύλακες, οδηγοί. Θα έλεγε κανείς πως δρουν όπως εκείνος ο εσωτερικός μηχανισμός άμυνας που ενεργοποιείται μετά από το τραύμα. Μπορεί να είναι θανάσιμα για τους άλλους, αλλά προστατεύουν την ίδια. Την κρατούν μακριά από το επόμενο πιθανό κακό. Και έτσι εκείνη μαθαίνει να τα αγαπά.
Και ύστερα έρχεται ο Περσέας. Ναι, ο γνωστός Περσέας του μύθου. Μόνο που εδώ είναι ένα αγόρι αναγκασμένο από τη μοίρα να ακολουθήσει τον δρόμο του ήρωα, τουλάχιστον όπως ο ίδιος τον ορίζει. Βρίσκεται στο νησί της χωρίς να το καταλάβει.
Αγκυροβολεί και η Μέδουσα τον ερωτεύεται κεραυνοβόλα. Αναπόφευκτα, έρχεται πιο κοντά του, καθώς ξεκινούν να συνομιλούν πίσω από ένα διαχωριστικό στη σπηλιά στην οποία κατοικεί. Ο Περσέας δεν ξέρει ποιο είναι το κορίτσι που του μιλά, γιατί δεν τη βλέπει. Η Μέδουσα τον βλέπει, δεν γνωρίζει όμως τον αληθινό του εαυτό. Και έτσι ερωτεύονται ο ένας τον άλλον στα τυφλά.
Μέχρι που η αλήθεια αποκαλύπτεται. Το κορίτσι με τα φίδια θα πρέπει να αποφασίσει αν είναι ασφαλές για εκείνη (αλλά και για εκείνον) να του αποκαλυφθεί. Η καρδιά της ξυπνάει, ελπίζει, ονειρεύεται. Αλλά για τίποτε δεν μπορεί να είναι σίγουρη. Θα πρέπει να κάνει τελικά μια βουτιά στο κενό και να ελπίσει πως εκείνος θα την πιάσει.
Είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα βιβλίο για τις γυναίκες: Για εκείνες που έχουν δεχτεί βία, αλλά και για όσες γνωρίζουν πόσο δύσκολο είναι να βαδίζεις σε τεντωμένα σκοινιά. Είναι, επίσης, και για τους άνδρες: Για εκείνους που έχουν δεχτεί βία, αλλά και για όσους έχουν στη ζωή τους γυναίκες που έχουν κακοποιηθεί. Είναι, ουσιαστικά, ένα αφιέρωμα στην κακοποιημένη ψυχή. Ένα φεμινιστικό μανιφέστο ενάντια στην πατριαρχία, την κανονικοποίηση της βίας, την κοινωνική κατακραυγή.
Θα έλεγα, ένας ανδριάντας από χαρτί, για όλα τα θύματα της κατάχρησης δύναμης και εξουσίας.
Μόνο που η Μέδουσα δεν είναι πια μόνο ένα τέρας ή ένα θύμα. Είναι μια φιγούρα που παίρνει πίσω τη δύναμή της, κρατώντας παράλληλα την καρδιά της ζωντανή. Η Μέδουσα, τώρα, είναι ηρωίδα.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το μυθιστόρημα Μέδουσα της Jessie Burton κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Διόπτρα
