Η Χαρίτα Μήνη και η Συντρόφισσα του ονείρου

Χαρίτας Μήνη Συντρόφισσα του ονείρου και φωτογραφία της ίδιας

Τι σας ώθησε να γράψετε αυτό το βιβλίο;
Χαρίτα Μήνη: Η «Συντρόφισσα του ονείρου» είναι η πρώτη μου ποιητική συλλογή. Πριν μερικά χρόνια κάποιοι άνθρωποι των γραμμάτων δημιουργήσαμε την ομάδα «Απόδραση στον λόγο και την τέχνη». Η επαφή μου με σύγχρονους ποιητές και ποιήτριες μου έδωσε το κίνητρο να ασχοληθώ πιο συστηματικά με αυτό το λογοτεχνικό είδος. Παλιότερα ήμουν αφοσιωμένη στην έρευνα και τη συγγραφή άρθρων, μελετών και δοκιμίων. Ωστόσο, κάποια στιγμή ένιωσα ότι μέσα από την ποίηση θα μπορούσα να επικοινωνήσω σκέψεις και βιώματα που δύσκολα θα περιγράφονταν με τον πεζό λόγο. Στο ποίημα «Τέχνη τίκτουσα» αναφέρω τα εξής: «Της δημιουργίας τους κρουνούς ανοίγω / ξεχύνονται τα όνειρα κι οι στίχοι. / Αλλοτινών καιρών επαναστάσεις / μ' οράματα καινούριου κόσμου σμίγουν. / …σε μελωδίες αλλόκοσμες δοσμένη / μεταμορφώνομαι σε τέχνη που γεννάει / τη λύτρωση ενός κόσμου λαβωμένου.». Για μένα η ποίηση αποτελεί μια ενασχόληση λυτρωτική, που απελευθερώνει τις πιο μύχιες πτυχές μου.

Πώς βιώνετε την εμπειρία της ανάγνωσης των έργων σας μετά από ένα χρονικό διάστημα, όταν αυτά έχουν τυπωθεί σε ένα βιβλίο και έχει περάσει καιρός από τη δημιουργία τους; Εξακολουθείτε να συμφωνείτε και να έχετε τον ίδιο ενθουσιασμό;
Χ.Μ.: Ο χρόνος που περνάει αναπόφευκτα μας αλλάζει. Όταν κοιτάζω τι έγραφα χρόνια πριν, τα συναισθήματα ποικίλλουν. Άλλοτε σκέφτομαι: «Τι όμορφο! Εγώ το έγραψα αυτό;». Άλλοτε πάλι έχω την αίσθηση πως ο νεότερος εαυτός μου είχε μια δόση αφέλειας και υπεραισιοδοξίας. Η πορεία προς την ωριμότητα έχει ένα κόστος: χάνουμε τον νεανικό μας ενθουσιασμό, όμως κερδίζουμε μια πιο προσγειωμένη αντίληψη της πραγματικότητας. Κάποτε πίστευα ότι με την πένα μας μπορούμε ν' αλλάξουμε τον κόσμο. Η επαφή μου με χώρους κινηματικούς μου έμαθε ότι η πένα δεν αρκεί – χρειάζονται, πάνω απ' όλα, συλλογικοί αγώνες.

Έχετε διαφωνήσει ποτέ με τον δημιουργικό εαυτό σας;
Χ.Μ.: Συχνά εκείνος διαφωνεί μαζί μου. Μου παραπονιέται γιατί νιώθει παραμελημένος. Βλέπετε, το γράψιμο απαιτεί χρόνο, ηρεμία και ενέργεια. Δεν είναι πάντα εύκολο να τα βρω αυτά. Αφενός είμαι άνθρωπος με πολλά ενδιαφέροντα, αφετέρου ζούμε σε έναν κόσμο που μας φορτώνει με προβλήματα και υποχρεώσεις. Έχω γράψει ένα πλήθος κειμένων τα οποία θα ήθελα να επεξεργαστώ και να τα δημοσιεύσω ή να τα αναδημοσιεύσω. Πολλές φορές δίνω μάχη με τις συγγραφικές μου ενοχές, ξέρω όμως πως η ζωή μας οδηγεί στα δικά της μονοπάτια.

Υπάρχει κάποιο έργο που να το ξεχωρίζετε και γιατί;
Χ.Μ.: Ως κλασική φιλόλογος, τρέφω μεγάλη αγάπη για την αρχαία ελληνική λογοτεχνία. Μεταξύ άλλων, έχω μεταφράσει στα αγγλικά τον Ορφικό ύμνο στη Φύση. Είναι ένα κείμενο που με συγκινεί βαθιά. Κάποιοι στίχοι μου απηχούν την διαλεκτική διάστασή του: «Τις αντιφάσεις που θωρούν / όντα μικρά, ανθρώπινα / η Φύση δεν τις βλέπει / στη δική της ροή πάντα πορεύεται / στη δική της αέναη αλήθεια / ταξιδεύει.».

Υπάρχουν στιγμές που σας πυροδοτούν βάζοντάς σας σε δημιουργική κίνηση;
Χ.Μ.: Κάποιες έντονες, όμορφες εμπειρίες με προκαλούν να τις αποτυπώσω στο χαρτί. Συνήθως είναι εκστατικές στιγμές επαφής με τη Φύση ή τα αρχέτυπα που με εμπνέουν. Ο έρωτας, επίσης, είναι κινητήριος δύναμη για μένα, όπως και η αίσθηση της ενότητας και της αλληλεγγύης.

Κι αντίστοιχα, υπάρχουν στιγμές για τις οποίες δεν θα γράφατε ποτέ τίποτα;
Χ.Μ.: Υπάρχουν στιγμές που είναι πολύ προσωπικές και πολύ πονεμένες. Δεν θέλω να τις κρύβω κάτω απ' το χαλί αλλά ούτε και να χρησιμοποιώ την ποίηση απλώς για να πω τον πόνο μου. Στόχος μου είναι να μετουσιώνω τα τραυματικά βιώματα σε εξέλιξη και δημιουργία. Έτσι γεννήθηκε, για παράδειγμα, το ποίημα «Το αίμα μαζεύω»: «Στου νου τα σοκάκια / απόψε πλανιέμαι / στα ίχνη βαδίζω / τραυμάτων που στάζουν.». Δεν λέει τίποτα για τις ίδιες τις τραυματικές εμπειρίες, όμως μιλάει για το πώς μπορεί κανείς να τις μεταπλάσει, να γεννήσει κάτι όμορφο μέσα απ' αυτές.

Αν θα έπρεπε να περιγράψετε το εν λόγω πόνημα με μία μόνο λέξη, ποια θα ήταν αυτή;
Χ.Μ.: Η «Συντρόφισσα του ονείρου» μιλάει για διαφορετικά θέματα: για την ομορφιά της ζωής, για τη σύνδεση με τη φύση, για τους κοινωνικούς αγώνες, για τον έρωτα.
Υπάρχει, όμως, μια έννοια που διαπερνάει αυτή τη –φαινομενικά ετερόκλιτη– συλλογή: η λέξη «ταξίδι». Είναι η περιπλάνηση προς την εσωτερική μας αλήθεια, προς τον βαθύτερο εαυτό μας. Συγχρόνως, είναι και η πορεία προς έναν αλλιώτικο κόσμο, μια αγωνιστική οδύσσεια προς την κοινωνία των ονείρων μας.

Αν το βιβλίο σας ήταν/γινόταν ένα κανονικό ταξίδι κάπου στον κόσμο, πού θα πηγαίναμε και πόσες μέρες θα κρατούσε;
Χ.Μ.: Θα ήταν μια εξερεύνηση στις θάλασσες και τους ωκεανούς και θα κρατούσε για όλη την υπόλοιπη ζωή μας.

Ποια είναι η γνώμη σας για τη σύγχρονη βιβλιοπαραγωγή στη χώρα μας σε σχέση με τη λογοτεχνία; Έχετε αγαπημένους Έλληνες συγγραφείς;
Χ.Μ.: Για το σύγχρονο ελληνικό μυθιστόρημα δεν μπορώ να εκφράσω άποψη, μια που συνήθως διαβάζω συγγραφείς από όλο τον κόσμο, στην αγγλική γλώσσα. Από τους Έλληνες μυθιστοριογράφους του 20ού αιώνα εκτιμώ ιδιαίτερα τον Στρατή Τσίρκα. Μου αρέσει ο τρόπος με τον οποίο συνυφαίνει τις προσωπικές ιστορίες των χαρακτήρων του με τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες της εποχής τους. Αγαπημένοι ποιητές από τα εφηβικά μου χρόνια υπήρξαν ο Κ.Π. Καβάφης και ο Νίκος Καββαδίας. Δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ και σε κάποιες ποιήτριες που έδωσαν το δικό τους στίγμα, όπως η Κατερίνα Γώγου, η Κική Δημουλά και η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ.
Πιστεύω πως η σύγχρονη ελληνική ποίηση έχει πολλά να πει. Τολμάει να θίξει τα κακώς κείμενα, εκφράζοντας σκληρές αλήθειες. Ωστόσο, ενίοτε βλέπω μια υπερεστίαση σε ό,τι αρνητικό συμβαίνει γύρω μας, στην ήττα, τον θυμό και τη θλίψη. Η γνώμη μου είναι πως η τέχνη θα πρέπει να προσφέρει ανάσες αισιοδοξίας και να μας θυμίζει όχι μόνο τον πόνο αλλά και την ομορφιά της ζωής. Αυτό προσπαθώ να κάνω μέσα από τους δικούς μου στίχους. Η συμβουλή μου: «Μη μου λες πόσα βάσανα / τους ώμους σου τσακίσαν. / Πες μου πόσα λουλούδια μύρισες / και την ψυχή σου ανοίξαν.».


Η Χαρίτα Μήνη, σε μια μικρή συνέντευξη μεγάλων βιβλιοταξιδιών, μίλησε με αφορμή και για την ποιητική της συλλογή Συντρόφισσα του ονείρου που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν. Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε:
Της δημιουργίας τους κρουνούς ανοίγω
ξεχύνονται τα όνειρα κι οι στίχοι.
Αλλοτινών καιρών επαναστάσεις
μ' οράματα καινούριου κόσμου σμίγουν.

Φοράω τα φτερά της πεταλούδας
κι ακροβατώ πάνω στις ηλιαχτίδες
ανατροπείς οι ιριδισμοί μου
πολύχρωμο τον κόσμο χρωματίζουν.

Σ' αιθέριο χορό μιας μπαλαρίνας
βαρύτητες και νόμους αψηφάω
σε μελωδίες αλλόκοσμες δοσμένη
μεταμορφώνομαι σε τέχνη που γεννάει
τη λύτρωση ενός κόσμου λαβωμένου.
Η Χαρίτα Μήνη είναι κλασική φιλόλογος με μεταπτυχιακές σπουδές στην ψυχολογία. Έχει γράψει μια σειρά από βιβλία με περιεχόμενο ιστορικό, φιλολογικό και θρησκειολογικό, καθώς και πολλά άρθρα και δοκίμια στην ελληνική και την αγγλική γλώσσα. Το μεταφραστικό της έργο περιλαμβάνει ποικίλα ποιητικά και πεζά κείμενα. Έχει δώσει πλήθος διαλέξεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό, ενώ έχει εμφανιστεί και σε αρκετές τηλεοπτικές και ραδιοφωνικές εκπομπές. Για πολλά χρόνια εργαζόταν στον εκδοτικό χώρο ως συγγραφέας και επιμελήτρια ξενόγλωσσων εκπαιδευτικών βιβλίων. Έχει ασχοληθεί με το θέατρο, τον χορό και τις εικαστικές δημιουργίες. Παράλληλα, το όραμα ενός καλύτερου κόσμου την οδήγησε στον ακτιβισμό και τη συμμετοχή σε ποικίλα κινήματα (γυναικείο, αντιρατσιστικό, αντιφασιστικό κ.ά.). Ποιήματα της έχουν δημοσιευτεί σε ποικίλα λογοτεχνικά περιοδικά και ιστοσελίδες. Ένα από τα έργα της, η Αφρική, έχει γίνει τραγούδι και έχει αναρτηθεί στο YouTube, ενώ το αντιπολεμικό της ποίημα Για την πατρίδα βραβεύτηκε από το ιστολόγιο koukidaki. Η Συντρόφισσα του ονείρου είναι η πρώτη της ποιητική συλλογή.