Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Χαμένες ημέρες μιας μαύρης ηπείρου * Πάροδος * Μέτοικοι καιροί * Στην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις * Η ανταλλαγή * Ντέστινι * Η ζωή αλλιώς * Η αλήθεια μου... η μισή * Μαθήματα εμπιστοσύνης ** Ποίηση: Η εξορία του Σειληνού * Cyborg Sapiens * Αβινιόν * Ευτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες ** Διηγήματα: Βραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Ψίθυροι από μια άλλη ζωή * Μπίτερ λοβ & μαύρες γάτες * Συνοικία Αγία Φωτεινή * Έξι τίτλοι των εκδόσεων Εκλυστής * Οδηγός βικτωριανής απόλαυσης ** Νουβέλες: Η μέρα του καρναβαλιού * Οι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα) * Διαμέρισμα με αριθμό 7 * Τα κόκκινα παπούτσια

Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2019

Η λαχτάρα του ρεμπέτικου


Απέναντι στη φτωχολογιά βρίσκεται μόνιμα εγκατεστημένη μια τρομερή, μια μαύρη, μια ανθρωποφάγα, ερπυστριοφόρα οργάνωση. Η κοινωνία. Η κοινωνία της αδικίας. Της βίας. Της υποταγής. Κι όταν ο κακομοίρης ο άνθρωπος βρεθεί στην αποκάτω, όταν πέσει στις μυλόπετρες κι αρχίσουν να τον αλέθουν, εκείνη την ώρα, όταν τα πάντα χάνονται, όταν πέφτει το βουνό και καταπλακώνει τον άνθρωπο, την ώρα που τα μάτια λιγοθυμούν, την ώρα που το φως του ήλιου σβήνει, την ώρα που σπαράζει ο άνθρωπος όταν χτυπιέται και δέρνεται, εκείνη την ώρα εμφανίζεται το ρεμπέτικο τραγούδι. Γιατί ο άνθρωπος, την ώρα που σπαράζει, είναι ένα δίκιο συμπαντικό. Μια συμπαντική ηθική. Που θα πει, μια ηθική ανύπαρκτη. Ένα δίκιο χαμένο.

Τότε το ρεμπέτικο τραγούδι κατανοεί βαθιά και παραστέκεται. Και φτερουγάει. Κι ονειρεύεται ασταμάτητα τη θαλπωρή, τη στοργή, τη ζέστα, τη γλυκάδα του έρωτα. Την τιμή και την αξιοπρέπεια. Γεμάτο λαχτάρα και τρυφερότητα, διπλώνει τους ποδοπατημένους με τις φτερούγες του.

Το ρεμπέτικο φτεροκοπάει κολλητά πάνω στις στέγες των χαμηλών σπιτιών. Ο ήχος του αναταράζει τις ψυχές των μικρών ανθρώπων. Των ταπεινών. Των ανθρώπων της καθημερινότητας. Τραγουδά τα περιστατικά της χαμοζωής. Της τιποτένιας. Της σκληρής. Τραγουδάει την αδικοχαμένη ζωή μας, την ανεπανάληπτη, τη μοναδική, που πάει στράφι.

Όπως τα καταφέρνει η μεγάλη τέχνη, έτσι και το ρεμπέτικο. Μας κάνει να νιώθουμε βαθιά στην καρδιά μας τη μαρτυρική έλλειψη, τη βασανιστική απουσία όλης εκείνης της ουσίας που χάνεται. Κι όταν εκείνη χάνεται, τότε η ζωή μας ξεπέφτει. Γίνεται χαμοζωή. Το ρεμπέτικο τραγούδι, σαν αληθινή τέχνη που είναι, δεν ονοματίζει αυτό που υπερασπίζεται. Σ’ αναγκάζει, όμως, να παραδέρνεσαι, μ’ εκείνο το φτεροκόπημα γύρω από το κεφάλι σου.

Εκείνη η χαμένη ζωή είναι ξαπλωμένη ανάμεσα στα αρχαία διαστήματα της ρεμπέτικης μουσικής. Περιπλανιέται υψιμεδέουσα μέσα στους αρχαίους δρόμους. Στο Δώριο, στο Φρύγιο, στο Χατζάζ, στο Μανέ. Ξαπλωμένη πάνω στα φτερά του ρεμπέτικου, μας καλεί τους βασανισμένους και μας τάζει πως, όταν τη συναντήσουμε κάποτε στο μέλλον, τότε η ζωή μας θα γίνει χρυσή. Θα γίνει αρχόντισσα ζωή, η μάγισσα ζωή. Ζωή μαγική. Και μαγεμένη.

Το ρεμπέτικο ανοίγει τα φτερά του τα απομεσήμερα. Όταν τελειώνουν τα σούρτα φέρτα κι οι γύρες και ο καθένας μένει ακούνητος, σοβαρός κι αμίλητος. Εκείνες τις ώρες φτερουγίζει πάνω από τα χαμόσπιτα του συνοικισμού. Πάνω στους νεκρούς μαχαλάδες σαρώνει τα σκοτισμένα μυαλά, τα θρυμματισμένα πρόσωπα. Φτερουγίζει πάνω από τους ανθρώπους σαν ένας παράξενος έρωτας. Άπιαστος, ιδανικός. Ανύπαρκτος.

Ποτέ δεν ντράπηκε. Χώθηκε σε καταγώγια, στους σκουπιδότοπους, στις άγριες αλάνες. Τραβήχτηκε στα Τμήματα Μεταγωγών. Μπήκε στα στενά, ανήλιαγα κελιά. Κλείστηκε στα ισοβίτικα μπουντρούμια. Μην κάνοντας ποτέ κριτική. Χωρίς ποτέ να ντραπεί για την κατάντια του ανθρώπου. Άπλωσε το ζεστό του χέρι στους μάγκες, στους απόκληρους, στους κατατρεγμένους, στα παιδιά της φτώχειας, στα τέκνα της ανάγκης.

Το ρεμπέτικο, μαζί με τη φτωχολογιά, ξεριζώθηκε από τόπους αγαπημένους. Έχασε μαζί της πατρίδες ατίμητες. Στοιβάχτηκε στους σκυλοπνίχτες. Πήρε τους δρόμους της κακούργας προσφυγιάς. Μπήκε στα κακορίζικα τρένα της μετανάστευσης. Περιπλανήθηκε στα σταυροδρόμια της καταραμένης ξενιτιάς. Χάθηκε στους ξένους σταθμούς, στις παγωμένες ξένες αποβάθρες. Μαζί με τη φτωχολογιά, έχασε ουρανούς και θάλασσες. Έχασε ακρογιαλιές, δειλινά.

Μόνο ο ήχος τους καταφέρνει να αποδώσει στον άνθρωπο την κατάσταση της τέλειας έλλειψης, με το χρόνο και το χώρο να ξαναβρίσκουν τη μαθηματική τους σοφία. Να γίνονται παιχνίδι της φαντασίας. Μόνο ο ήχος του πραγματοποιεί την τέλεια μεταφορά. Μεταφέρει τον άνθρωπο, με αστρική ταχύτητα, από το πραγματικό στο φανταστικό. Με τρόπο απόλυτα κι αμείλικτα δραματικό.


Δημήτρης Α. Δημητριάδης
Πηγή φωτογραφίας που συνοδεύει το κείμενο

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η ανταλλαγή, Νίκου ΤσουρλάκηΑβινιόν, Χρυσής ΓιάντσιουΣτην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις, Νέλλης ΣπαθάρηΈξι τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςCyborg Sapiens, Δημήτρη ΟρφανίδηΒραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες, Παναγιώτη ΚωνσταντόπουλουΜέτοικοι καιροί, Νίκου Σκορίνη
Τα κόκκινα παπούτσια, Μαρίνας Ξένου-ΚασσιανούΟδηγός βικτωριανής απόλαυσηςΗ μέρα του καρναβαλιού, Μαριλένας ΠαππάΜπίτερ λοβ & μαύρες γάτες, Γεωργίας ΣύκαΣυνοικία Αγία Φωτεινή, Κωνσταντίνου ΓρηγοριάδηΟι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα), Θεόδωρου ΟρφανίδηΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης Καραμπά
Πάροδος, Βάσως ΒεκρήΗ αλήθεια μου... η μισή, Έλλη ΞυρούΕυτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες, Γιώργου ΚαριώτηΨίθυροι από μια άλλη ζωή, Αθανάσιου ΔαββέταΗ ζωη αλλιώς, Αναστασίας Ξενοφώντος-ΓαϊτάνουΔιαμέρισμα με αριθμό 7, Καίτης ΔροσίνηΜαθήματα εμπιστοσύνης, Φίλιππου Πισσαλίδη