Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** ΦΕΤΟΣ ΠΗΓΑΙΝΟΥΜΕ ΘΕΑΤΡΟ με διπλές προσκλήσεις που μπορείτε να διεκδικήσετε εδώ! *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Το αστικό των φαντασιώσεων * Η διατριβή * Εδώ παπάς εκεί παπάς * Μη μου ξυπνάς τη λύπη * Ο Φτερωτός Κλέφτης * Η νύφη που δεν γέλασε * Θύματα * Η αύρα του έρωτα * Ο θησαυρός της Σμύρνης * Ο Αρσάμης της Περσίας ** Ποίηση: Μικρή μου κόλαση * Τέσσερις ποιητικές συλλογές από τις εκδόσεις Βακχικόν * Ποιητική απόδραση * Κατάβασις * Μέθεξις * Με φόβο και πάθος ** Άλλα: Πέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής ** Διηγήματα: Ο κόσμος πίσω από τον καθρέφτη * Ο Θεός πίσω από την ντουλάπα * Ελληνιστί * Τα αχνά φώτα της Μάρφα ** Παιδικά: Η γοργόνα με τα όμορφα πόδια ** Νουβέλες: Τα απόρθητα κάστρα * Θα τα πω όλα στον Θεό * Club Killaz

Τετάρτη 30 Οκτωβρίου 2019

Η λαχτάρα του ρεμπέτικου


Απέναντι στη φτωχολογιά βρίσκεται μόνιμα εγκατεστημένη μια τρομερή, μια μαύρη, μια ανθρωποφάγα, ερπυστριοφόρα οργάνωση. Η κοινωνία. Η κοινωνία της αδικίας. Της βίας. Της υποταγής. Κι όταν ο κακομοίρης ο άνθρωπος βρεθεί στην αποκάτω, όταν πέσει στις μυλόπετρες κι αρχίσουν να τον αλέθουν, εκείνη την ώρα, όταν τα πάντα χάνονται, όταν πέφτει το βουνό και καταπλακώνει τον άνθρωπο, την ώρα που τα μάτια λιγοθυμούν, την ώρα που το φως του ήλιου σβήνει, την ώρα που σπαράζει ο άνθρωπος όταν χτυπιέται και δέρνεται, εκείνη την ώρα εμφανίζεται το ρεμπέτικο τραγούδι. Γιατί ο άνθρωπος, την ώρα που σπαράζει, είναι ένα δίκιο συμπαντικό. Μια συμπαντική ηθική. Που θα πει, μια ηθική ανύπαρκτη. Ένα δίκιο χαμένο.

Τότε το ρεμπέτικο τραγούδι κατανοεί βαθιά και παραστέκεται. Και φτερουγάει. Κι ονειρεύεται ασταμάτητα τη θαλπωρή, τη στοργή, τη ζέστα, τη γλυκάδα του έρωτα. Την τιμή και την αξιοπρέπεια. Γεμάτο λαχτάρα και τρυφερότητα, διπλώνει τους ποδοπατημένους με τις φτερούγες του.

Το ρεμπέτικο φτεροκοπάει κολλητά πάνω στις στέγες των χαμηλών σπιτιών. Ο ήχος του αναταράζει τις ψυχές των μικρών ανθρώπων. Των ταπεινών. Των ανθρώπων της καθημερινότητας. Τραγουδά τα περιστατικά της χαμοζωής. Της τιποτένιας. Της σκληρής. Τραγουδάει την αδικοχαμένη ζωή μας, την ανεπανάληπτη, τη μοναδική, που πάει στράφι.

Όπως τα καταφέρνει η μεγάλη τέχνη, έτσι και το ρεμπέτικο. Μας κάνει να νιώθουμε βαθιά στην καρδιά μας τη μαρτυρική έλλειψη, τη βασανιστική απουσία όλης εκείνης της ουσίας που χάνεται. Κι όταν εκείνη χάνεται, τότε η ζωή μας ξεπέφτει. Γίνεται χαμοζωή. Το ρεμπέτικο τραγούδι, σαν αληθινή τέχνη που είναι, δεν ονοματίζει αυτό που υπερασπίζεται. Σ’ αναγκάζει, όμως, να παραδέρνεσαι, μ’ εκείνο το φτεροκόπημα γύρω από το κεφάλι σου.

Εκείνη η χαμένη ζωή είναι ξαπλωμένη ανάμεσα στα αρχαία διαστήματα της ρεμπέτικης μουσικής. Περιπλανιέται υψιμεδέουσα μέσα στους αρχαίους δρόμους. Στο Δώριο, στο Φρύγιο, στο Χατζάζ, στο Μανέ. Ξαπλωμένη πάνω στα φτερά του ρεμπέτικου, μας καλεί τους βασανισμένους και μας τάζει πως, όταν τη συναντήσουμε κάποτε στο μέλλον, τότε η ζωή μας θα γίνει χρυσή. Θα γίνει αρχόντισσα ζωή, η μάγισσα ζωή. Ζωή μαγική. Και μαγεμένη.

Το ρεμπέτικο ανοίγει τα φτερά του τα απομεσήμερα. Όταν τελειώνουν τα σούρτα φέρτα κι οι γύρες και ο καθένας μένει ακούνητος, σοβαρός κι αμίλητος. Εκείνες τις ώρες φτερουγίζει πάνω από τα χαμόσπιτα του συνοικισμού. Πάνω στους νεκρούς μαχαλάδες σαρώνει τα σκοτισμένα μυαλά, τα θρυμματισμένα πρόσωπα. Φτερουγίζει πάνω από τους ανθρώπους σαν ένας παράξενος έρωτας. Άπιαστος, ιδανικός. Ανύπαρκτος.

Ποτέ δεν ντράπηκε. Χώθηκε σε καταγώγια, στους σκουπιδότοπους, στις άγριες αλάνες. Τραβήχτηκε στα Τμήματα Μεταγωγών. Μπήκε στα στενά, ανήλιαγα κελιά. Κλείστηκε στα ισοβίτικα μπουντρούμια. Μην κάνοντας ποτέ κριτική. Χωρίς ποτέ να ντραπεί για την κατάντια του ανθρώπου. Άπλωσε το ζεστό του χέρι στους μάγκες, στους απόκληρους, στους κατατρεγμένους, στα παιδιά της φτώχειας, στα τέκνα της ανάγκης.

Το ρεμπέτικο, μαζί με τη φτωχολογιά, ξεριζώθηκε από τόπους αγαπημένους. Έχασε μαζί της πατρίδες ατίμητες. Στοιβάχτηκε στους σκυλοπνίχτες. Πήρε τους δρόμους της κακούργας προσφυγιάς. Μπήκε στα κακορίζικα τρένα της μετανάστευσης. Περιπλανήθηκε στα σταυροδρόμια της καταραμένης ξενιτιάς. Χάθηκε στους ξένους σταθμούς, στις παγωμένες ξένες αποβάθρες. Μαζί με τη φτωχολογιά, έχασε ουρανούς και θάλασσες. Έχασε ακρογιαλιές, δειλινά.

Μόνο ο ήχος τους καταφέρνει να αποδώσει στον άνθρωπο την κατάσταση της τέλειας έλλειψης, με το χρόνο και το χώρο να ξαναβρίσκουν τη μαθηματική τους σοφία. Να γίνονται παιχνίδι της φαντασίας. Μόνο ο ήχος του πραγματοποιεί την τέλεια μεταφορά. Μεταφέρει τον άνθρωπο, με αστρική ταχύτητα, από το πραγματικό στο φανταστικό. Με τρόπο απόλυτα κι αμείλικτα δραματικό.


Δημήτρης Α. Δημητριάδης
Πηγή φωτογραφίας που συνοδεύει το κείμενο

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Μέθεξις, Καλλιόπης ΒελόνιαΟ Θεός πίσω από την ντουλάπα, Γρηγόρη ΦεϊζατίδηΘύματα, Λίας ΝικολάουΕλληνιστί, Γεώργιου ΓρηγορόπουλουΤα απόρθητα κάστρα, Παύλου ΓαβαλάΕδώ παπάς εκεί παπάς, Άμοιρου ΑκροβατίδηΟ θησαυρός της Σμύρνης
Ποιητική απόδραση, Σοφίας ΠαπανδρέουΜη μου ξυπνάς τη λύπη, Γεωργίας ΚαλαμαράClub Killaz, Γιάννη ΤζανήΗ νύφη που δεν γέλασε, Θεοδώρας Παπαδοπούλου-ΧαμουζάΟ Αρσάμης της Περσίας, Αντώνη ΞυραφάΚατάβασις, Θεοδόση ΠαπαδημητρόπουλουΠέντε βιβλία των εκδόσεων Ελκυστής
Τα αχνά φώτα της Μάρφα, Νίκος ΤσιπόκαςΟ κόσμος πίσω από τον καθρέφτη, Συλλογικό έργοΗ γοργόνα με τα όμορφα πόδια, Αιμιλίας ΠλατήΘα τα πω όλα στον Θεό, Κώστα ΓραμματικόπουλουΜε φόβο και πάθος, Θάνου ΚωστάκηΟ Φτερωτός Κλέφτης, Χριστοφίλης ΛεκκάκουΗ αύρα του έρωτα, Γιώργου Ζάννου