Από πού κι ως πού πλατεία Ομόνοιας;

Στο προηγούμενο επεισόδιο ασχοληθήκαμε με τις μεγαλύτερες πλατείες της Αθήνας. Μήπως ξεχάσαμε καμία; Ασφαλώς!

Από πού κι ως πού πλατεία Ομόνοιας;

Η Πλας ντε λα Κονκόρντ της Αθήνας δεν ονομαζόταν πάντα πλατεία Ομονοίας.

Στο σημείο που βρίσκεται τώρα, το 1834, ήταν το βορειότερο όριο της Αθήνας. Από κει και πέρα το χάος. Να σε τρώνε οι λύκοι έτσι και ξεμυτούσες κατά κει που είναι τώρα η πλατεία Κάνιγγος.

Εκεί λοιπόν κάποιοι είχαν τη φαεινή ιδέα να ανεγερθούν τα ανάκτορα των Αθηνών.

Φαίνεται όμως ότι ο Όθωνας και η Αμαλία δεν είδαν με καλό μάτι την ιδέα να μένουν ένα βήμα πριν τη ζούγκλα και απαίτησαν να μεταφερθούν πιο κεντρικά, στο Σύνταγμα.

Μιας και τα θεμέλια είχαν πέσει, κάποιος πέταξε την ιδέα να χτιστεί καθεδρικός ναός.

Όμως το ποσό για την ανέγερση ναού εκεί (στου διαόλου τη μάνα) ήταν υπέρογκο και τελικά επικράτησε η φτηνότερη λύση της σημερινής Μητρόπολης.

Από ιδέα σε ιδέα αυτά τα έρμα τα θεμέλια στο τέλος έγιναν από μόνα τους πλατεία που, προς στιγμήν, ονομάστηκε πλατεία Ανακτόρων, για να θυμίζει τον αρχικό σκοπό τους.

Κάποιοι σκέφτηκαν να ευχαριστήσουν τον βασιλιά μη τυχόν και τον χάσουμε από πελάτη κι έτσι, στον χρόνο πάνω, μετονομάστηκε σε πλατεία Όθωνα.

Και φτάνουμε στο 1862.

Ο κινγκ Ότο φεύγει κυνηγημένος από την Αθήνα, η χώρα χωρίζεται σε δύο πολιτικές παρατάξεις, ορεινούς και πεδινούς, οι οποίοι μάχονται για την κυβέρνηση και μετά από σκληρές μάχες με πολλούς νεκρούς μαζεύτηκαν όλοι στην πλατεία Όθωνα για να τα βρουν.

Και αφού μόνιασαν έβγαλαν πρωθυπουργό τον πεδινό Δημήτριο Βούλγαρη ο οποίος έδωσε στην πλατεία το πιο ταιριαστό όνομα, Ομόνοια.

Αν θέλετε το πιστεύετε, για σχεδόν 70 χρόνια παρέμεινε όπως είχε! Μετά άρχισαν τα έργα...

Η πρώτη μεγάλη αλλαγή έγινε το 1930 όταν σκάφτηκε για τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο.

Η πλατεία έγινε στρογγυλή, οι φοίνικες και το πράσινο έδωσαν τη θέση τους σε μαρμάρινα κιγκλιδώματα ενώ για τους απαραίτητους αεραγωγούς της στοάς επιστρατεύτηκαν 8 τσιμεντένιοι κίονες που υψώνονταν περιμετρικά της πλατείας.

Οι Αθηναίοι δυσανασχέτησαν με την όψη της πλατείας που έμοιαζε με τούρτα με 8 κεράκια.

Και τότε ο δήμαρχος Σπύρος Μερκούρης έριξε την ιδέα να διακοσμήσουν τις άχαρες κολώνες με τις εννιά μούσες.

Ο κατασκευαστής του έργου διαμαρτυρήθηκε:

— Ξέρεις δήμαρχέ μου, οι τρύπες είναι 8…

— Ε, κάνε άλλη μια τρύπα ρε μάστορα, εγώ θα στα λέω!

Ο μάστορας έγινε έξαλλος:

— Τι λες δήμαρχέ μου! Χαλάει όλη η αισθητική, πάει στράφι η συμμετρία! 8 τρύπες ήταν, 8 θα μείνουν! Δεν το διαπραγματεύομαι!

Αλλά κι ο δήμαρχος ήταν ανένδοτος:

— Δεν θα παραχαράξεις εσύ τη ιστορία. 9 μούσες θέλω, κόψε τον λαιμό σου να τις χωρέσεις!

— Μα πού να την βάλω την ένατη;

— Θα σου έλεγα τώρα...

Δεν ξέρω αν ο αρχιτέκτονας είχε κάποια πεθερά που την έλεγαν Καλλιόπη και ήθελε να την εκδικηθεί, όμως αυτήν διάλεξε τελικά και την στρίμωξε στην υπόγα, δίπλα από τα δημόσια ουρητήρια!

Κι όσοι ρωτούσαν για τις τουαλέτες, τους κατατόπιζαν αμέσως:

— Κατέβα κάτω στην Καλλιόπη!

Τι κατάντια για την καλύτερη, ευγενέστερη και μεγαλύτερη των μουσών, την προστάτιδα όλων των καλών τεχνών, την πιο σοφή, την πιο σεβαστή, τη μούσα με την πιο όμορφη όψη (κάλλος + όψη) να γίνει η μούσα της ούρησης και της αφόδευσης και να στέκεται στην υπόγα δίπλα στη μπόχα των καμπινέδων, την ώρα που οι οκτώ συναδέλφισσες απολάμβαναν τον ήλιο της πλατείας.

Το 1936, σε μια διαδήλωση ενάντια στην δικτατορία του Μεταξά, μια μούσα έπεσε και τραυμάτισε κάποιους περαστικούς οπότε διατάχθηκε η άμεση απομάκρυνσή τους από την πλατεία.

Σήμερα οι 4 βρίσκονται στην Καρδίτσα, οι 2 στην Αμοργό και οι άλλες 2 στις Καρυές Λακωνίας. Μοναχά η τύχη της Καλλιόπης αγνοείται, κανείς δεν ξέρει πού κατέληξε το άγαλμά της αν και το όνομά της μνημονεύεται περισσότερο όλων (ιδίως στον στρατό), έστω και ως συνώνυμο της τουαλέτας.

Το 1954 σκέφτηκαν να μην πάει χαμένο τόσο σκάψιμο στην πλατεία κι έσκαψαν ακόμα περισσότερο φτιάχνοντας μια πολύ προχώ για την εποχή της υπόγεια πλατεία με κυλιόμενες σκάλες, τράπεζες και καταστήματα.

Το 1960 φτιάχτηκε το γνωστό σιντριβάνι μέχρι το 1988 που τη θέση του πήρε ο Δρομέας του Βαρώτσου, ο οποίος έφυγε τρέχοντας το 1993 επειδή κινδύνευε να γίνει σκόνη και θρύψαλα από νέα σκαψίματα για τα έργα του μετρό.

Για να μην μείνει κενό και γίνουμε διεθνώς ρεζίλι, στους Ολυμπιακούς του 2004 φτιάξανε κάτι σιδηροκατασκευές της κακιάς ώρας (που τελικά μας έκαναν ρεζίλι) και άντεξαν μέχρι το 2020 όταν και μπήκε νέο σιντριβάνι.

Μέχρι πότε;

Αυτά για την πλατεία με τα 1000 πρόσωπα, την πολύπαθη Ομόνοια, ως την επόμενη Κυριακή φιλάκια πολλά!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]