Μια υπέροχη νουβέλα του παγκόσμιας φήμης συγγραφέα Ονορέ ντε Μπαλζάκ, διασκευάστηκε για το θέατρο από τους ταλαντούχους Λάζαρο Βαρτάνη και Στέφανο Παπατρέχα και η ανάγνωσή του στάθηκε αφορμή για ενδελεχή σκέψη και προβληματισμό.
Κάπου στο 1560 στη Γαλλία, την εποχή όπου η διαμάχη μεταξύ Ουγετόνων και εκκλησίας καλά κρατεί, ο κόμης Ντ' Ερουβίλ αποφασίζει να ενωθεί με τα δεσμά του γάμου με την πλούσια και όμορφη νεαρή Ιωάννα. Αυτή η ένωση ελλοχεύει κινδύνους και κρύβει μέσα της εκατέρωθεν μυστικά. Ο κόμης είναι φιλόδοξος και φιλοχρήματος και καλοβλέπει την προίκα της Ιωάννας ενόσω η τελευταία είναι σφόδρα ερωτευμένη με έναν νέο και θυσιάζεται για να σώσει τη ζωή του.
Τι θα μπορούσε να αναδυθεί από έναν τέτοιο γάμο;
Πώς θα συνεχίσει το ζευγάρι όταν δεν έχτισε τα θεμέλια της σχέσης του με υλικό την αγάπη;
Ο έρωτας στον γάμο είναι μια χίμαιρα…
Ένας γάμος από συμφέρον θα δώσει τη σκυτάλη του σε μια εγκυμοσύνη και σε μια πρόωρη γέννα που θα σκορπίσει αντάρα στη μόνη, φοβισμένη και φυλακισμένη από πολλές απόψεις Ιωάννα. Ο μάγος Μποβουλουάρ, με τις ιατρικές του γνώσεις θα σταθεί αρωγός της, μα το μίσος του κόμη δεν έχει όρια.
Ένας διάλογος πάνω από το νεογέννητο «μίασμα», ο Ετιέν Ντ' Ερουβίλ, που προκαλεί ανάμεικτα συναισθήματα ευτυχίας στην μητέρα του και άσβεστο μίσος στον κόμη, ένας εμφύλιος πόλεμος ικανός να ποδοπατήσει έναν έρωτα, μια συμφωνία με ανυπέρβλητους όρους, ένα φιλάσθενο παιδί που θα μεγαλώσει χωρίς τίτλους, χωρίς ανέσεις μα με πολλή, μητρική αγάπη και φροντίδα και ένα ακόμα παιδί που κάνει περήφανο τον πατέρα του, είναι κάποια κομβικά σημεία της νουβέλας τα οποία επέλεξα για να μοιραστώ μαζί σας.
Η συνέχεια της ιστορίας είναι καταιγιστική. Έρωτες, θάνατοι, συμφέροντα, αλλαγές πορείας πλεύσης, καμουφλαρισμένες μετάνοιες, ο φόβος της εξουσίας, η φυγή από το σκοτάδι, ένα πεπρωμένο για δύο ονειροπόλα και ρομαντικά παιδιά, μια προκαθορισμένη συνάντηση στους κήπους και ένα τέλος γροθιά στο μαχαίρι, δεν αφήνουν κανέναν αδιάφορο και ασυγκίνητο.
Το βιβλίο ξεχειλίζει πάθη, δίψα για εξουσία και χρήμα, μίση, πατριαρχίες, κακεντρέχειες και εγωισμούς. Στον αντίποδα στέκει η αγάπη, η τρυφερότητα, η θυσία αλλά και ο έρωτας που αν και φυλακίζεται βαθιά στα σεντούκια της καρδιάς συνδράμει το δίχως άλλο τους ήρωες να συνεχίσουν να ζουν κάτω από το πρίσμα της εξουσίας.
Το καλό μάχεται ενάντια στο κακό. Το φως τάσσεται απέναντι από το σκότος. Η αγάπη προσπαθεί να μπολιάσει το μίσος. Η ευαισθησία πασχίζει να διώξει την απληστία. Τα όνειρα και οι ελπίδες, που γεννιούνται κάτω από αντίξοες συνθήκες, αναζητούν πρόσφορο έδαφος για να ανθίσουν και όλοι αδημονούν να μάθουν ποιος τελικά θα γράψει τους τίτλους τέλους και με τίνα τρόπο.
Όλα σκόνη, όλα θάνατος, όλα αμοραλισμός…
Δεν έχω τις γνώσεις για να αναφερθώ στις τεχνικές των κυρίων Βαρτάνη και Παπατρέχα οι οποίοι διασκεύασαν και απέδωσαν το έργο για το θέατρο, γι' αυτό και στέκομαι μονάχα στα κομβικά σημεία της ιστορίας, αλλά θα ήθελα να επισημάνω ότι διάβασα με ενθουσιασμό το κείμενο, οι διάλογοι ήταν άρτιοι, ο λόγος αρκετά ποιητικός και ξέχειλος συναισθηματικής φόρτισης.
Οι χαρακτήρες κρατούν δέσμιο το ενδιαφέρον του αναγνώστη, επιδεικνύουν τον έντονο χαρακτήρα τους και τα τρωτά τους σημεία, έχουν ένταση και σθένος και η ροή του κειμένου γίνεται με γοργούς ρυθμούς.
Από τα βιβλία που διαβάζω, επιλέγω μια φράση που μου κίνησε το ενδιαφέρον για να την μοιραστώ μαζί σας. Από το βιβλίο του Ονορέ ντε Μπαλζάκ, ένα σύντομο βιογραφικό του οποίου θα βρείτε στο τέλος του άρθρου, επέλεξα την παρακάτω:
Ο έρωτας αρχίζει πάντα από μια φαντασίωση αισθημάτων…
Το έργο είναι γραμμένο μια άλλη εποχή, πολλά χρόνια πριν, πλην όμως τα νοήματά του είναι διαχρονικά και οι προβληματισμοί του δύσκολα περνούν απαρατήρητοι. Μπορεί σήμερα να μην βιώνουμε εμφύλιους πολέμους με τη στυγνή έννοια, μα όλοι μας έχουμε ακούσει για γάμους συμφέροντος, για χαμένους έρωτες, για εξουσίες και ανδροκρατίες.
Το έργο είναι διαχρονικό, η μεταφορά του στο θέατρο θεωρώ πως θα αγγίξει τον θεατή και αν με ρωτούσατε ποιος ρόλος με προβλημάτισε περισσότερο, θα σας πω εκείνον του κόμη, γιατί πραγματικά τα πάθη του μετουσιώθηκαν σε λάθη και κράτησαν δέσμιους όλους τους υπόλοιπους συνοδοιπόρους του.
Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κέδρος.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Ο Ονορέ ντε Μπαλζάκ (1799-1850), Γάλλος συγγραφέας, από τους σπουδαιότερους όλων των εποχών και ένας από τους θεμελιωτές του ρεαλισμού στη λογοτεχνία, παρουσίασε με το έργο του –πάνω από ενενήντα μυθιστορήματα– ένα πανόραμα της γαλλικής κοινωνίας της εποχής του.
