Το Πέρα από τη θάλασσα είναι μια συλλογή που λειτουργεί με τη λογική της προσέγγισης. Πλησιάζει αργά και χαμηλόφωνα τον αναγνώστη με εκείνη τη σιγουριά που έχει μόνο ο λόγος που έχει πρώτα δοκιμαστεί στη ζωή.
Η ποίηση της Νίκης Σιγάλα είναι βαθιά βιωματική, χωρίς να γίνεται απαραίτητα εξομολογητική. Οι στίχοι της γίνονται συνοδοιπόροι σ' ένα ταξίδι όπου ο χρόνος, η απώλεια, η μνήμη, η μητρότητα, η πίστη και η καθημερινή αγωνία της ύπαρξης συγκροτούν έναν εσωτερικό προορισμό, στον οποίο η θάλασσα λειτουργεί ως όριο και πέρασμα μαζί, από το σημείο όπου τελειώνει το οικείο και αρχίζει η ίδια η αυτογνωσία.
Η Ανάφη, παρούσα σχεδόν παντού, δεν εμφανίζεται ως νησί καρτ-ποστάλ, αλλά ως εσωτερικό τοπίο. Ένας τόπος που δεν εξιδανικεύεται από την ποιήτρια, αλλά τον κουβαλά βαθιά μέσα της.
Σε ποιήματα όπως το Θάλασσα μου μίλησε ή το Επιμένω στη ζωή, η θάλασσα δεν είναι φυσικό τοπίο, αλλά συνομιλητής. Είναι ο χώρος όπου το ποιητικό υποκείμενο ζητά απαντήσεις, παρηγοριά και επιβεβαίωση ότι η αντοχή δεν είναι αδυναμία αλλά στάση ζωής. Η γραφή εδώ επιμένει. Και αυτή η επιμονή είναι ίσως το πιο πολιτικό και ανθρώπινο στοιχείο της συλλογής.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η μητρική μορφή, που διατρέχει τη συλλογή όχι ως σύμβολο εξιδανικευμένο, αλλά ως βίωμα ευθύνης και φροντίδας. Στο ποίημα Μάνα, η σχέση αυτή φωτίζεται με τρυφερότητα αλλά και επίγνωση. Η μητέρα δεν είναι μόνο καταφύγιο, είναι και μνήμη που βαραίνει, αλλά και φως που απαιτεί συνέπεια. Η μητρότητα για τη Σιγάλα δεν είναι ένας ακόμα ρόλος, αλλά ένας τρόπος ύπαρξης.
Η γλώσσα της ποιήτριας είναι λιτή, καθαρή, απαλλαγμένη από περιττές μεταφορές, κάνοντάς την άμεση και διεισδυτική. Σε ποιήματα όπως το Σκιές αναμνήσεις ή το Λευκά μονοπάτια, η απλότητα δεν λειτουργεί ως ευκολία, αλλά ως πειθαρχία. Η ποιήτρια γνωρίζει πότε να σταματήσει τον στίχο, πότε να αφήσει τον αναγνώστη να συμπληρώσει το νόημα και πότε να εμπιστευτεί τη σιωπή κι αυτό το μέτρο είναι ένα σημαντικό στοιχείο ωριμότητας.
Σημαντικό, επίσης, είναι ότι το παρελθόν, αν και παρόν σχεδόν παντού, δεν νοσταλγείται. Στο Προς αναζήτηση και στο Ανάσα, η μνήμη λειτουργεί ως εργαλείο κατανόησης και όχι ως επιστροφή. Το βλέμμα είναι στραμμένο προς τα εμπρός, ακόμα κι όταν πονά. Η ποίηση εδώ δεν παγιδεύεται στη θλίψη, την επεξεργάζεται και την προσπερνά.
Το Πέρα από τη θάλασσα είναι μια συλλογή που επιλέγει συνειδητά τη σεμνότητα σε έναν λογοτεχνικό χώρο που συχνά επιβραβεύει την ένταση και τον θόρυβο. Και ακριβώς γι' αυτό ξεχωρίζει. Δεν υπόσχεται λύτρωση, δεν κατασκευάζει μεγάλες δηλώσεις, αλλά προτείνει κάτι πιο δύσκολο και ουσιαστικό. Να σταθείς, να κοιτάξεις μέσα σου, να συμφιλιωθείς με όσα δεν αλλάζουν και να συνεχίσεις.
Με άλλα λόγια, πρόκειται για μια ποίηση ήθους, εσωτερικής ακρίβειας και συναισθηματικής ευθύνης. Μια συλλογή που με ευαισθησία, φως και αλήθεια αγκαλιάζει τον αναγνώστη και τον μεταφέρει απαλά σε ένα υπαρξιακό ταξίδι, πέρα από τη θάλασσα, γυμνό από περιττές σκέψεις και απαλλαγμένο από ακούσιες άμυνες.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
