.gif)
Το σατιρικό δράμα γεννήθηκε στην Αθήνα τον ίδιο καιρό που οι αρχαίες τραγωδίες είχαν κάνει την εμφάνισή τους. Παρουσιαζόταν μετά το τέλος της τριλογίας, που άρχιζε τις πρωινές ώρες για να τελειώσουν αργά το απόγευμα. Σκοπός του ήταν να ελαφρύνει λίγο το κλίμα από τις τραγικές καταστάσεις των πολύπαθων ηρώων.
Η γραφή των σατιρικών δραμάτων πιο πολύ έτεινε στην κωμωδία παρά στην τραγωδία. Οι διαφορές από τις αρχαίες τραγωδίες είναι αρκετές και σημαντικές ως προς την σύνθεση. Στο σατιρικό δράμα, ο χορός αποτελούνταν από Σάτυρους και πήρε την ονομασία του. Η πλοκή του έργου χαρακτηριζόταν από κωμικά στοιχεία και σε όλα τα έργα του είδους υπήρχε ευτυχισμένο τέλος.
Εισηγητής του είδους θεωρείται ο Πρατίνας, ο οποίος έγραψε τριάντα δύο σατιρικά δράματα. Δυστυχώς από την πλούσια εργογραφία του, που αποτελείται από τραγωδίες, διθυράμβους και ωδές, διασώθηκαν ελάχιστα έργα.
Επίσης, ο τραγικός ποιητής Αχαιός, που έγραψε αρχαίες τραγωδίες και πολλά σατιρικά δράματα, υπήρξε από τους πρώτους που καταπιάστηκαν με αυτό το θεατρικό είδος. Έχουν διασωθεί οι τίτλοι από δεκαεννιά σατιρικά του δράματα με πιο γνωστούς τους: Αίθων, Ίρις, Λινός, Μοίραι, Ομφάλη κ.α. Στο σπουδαίο ποιητικό έργο του, επικριτής του στάθηκε ο Αθηναίος Ναυκράτιος, που τον κατηγόρησε για την σύνθεση των κειμένων του.
Το μόνο σατιρικό δράμα, που έχει διασωθεί πλήρως από την αρχαιότητα, είναι ο Κύκλωψ του Ευριπίδη, ο οποίος γνώρισε αρκετά ανεβάσματα. Από το Εθνικό Θέατρο παρουσιάστηκε πρώτη φορά το 1959 στο Αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου με Σιληνό τον Άρη Μαλλιαγρό, Οδυσσέα τον Στέλιο Βόκοβιτς και Κύκλωψ τον Παντελή Ζερβό. Το έργο ανέβηκε σε ενιαία παράσταση μαζί με τους Βατράχους του Αριστοφάνη. Από το ίδιο Θέατρο θα ανέβει και το 1974 ξανά σε ενιαία παράσταση, αυτή τη φορά με την Άλκηστις του Ευριπίδη με Σιληνό τον Θύμιο Καρακατσάνη, Οδυσσέα τον Στέλιο Βόκοβιτς και Κύκλωψ τον Γρηγόρη Βαφειά. Από το Εθνικό Θέατρο και πάλι θα ανέβει το 2013 με τον Νίκο Χατζόπουλο στον ρόλο του Σιληνού, τον Δημήτρη Πιατά ως Κύκλωψ και τον Νίκο Καραθάνο ως Οδυσσέα.
Από τον Άγγελο Δόξα που σημειώνει στον Ελεύθερο κόσμο της 24-07-1974 στην στήλη της κριτικής θεάτρου για την παράσταση του Εθνικού. Τίτλος: Ένα βουκολικό σατιρόδραμα.
Μ' όλα τα δραματικά συμβαίνοντα, όμως το έργο κυριαρχείται από την σατιρική του μορφή, που δημιουργείται από τις εκδηλώσεις των Σατύρων, τις κατεργαριές του Σιληνού και την κυριαρχική παρουσία του Οδυσσέα, ενώ η ανθρωποφαγία του Κύκλωπα δεν ενοχλεί ως έγκλημα επειδή δεν είναι πράξη ανθρώπου αλλά μυθικού τέρατος.
Από τον Αισχύλο έχουν σωθεί αποσπάσματα από τα σατιρικά δράματα Δικτυουλκοί και από τους Ισθμιασταί ενώ από τον Σοφοκλή σώζονται περισσότεροι στίχοι από τους Ιχνευταί.
Το σατιρικό δράμα αποτελούσε ένα πιο ψυχαγωγικό θεατρικό είδος που έκανε τους θεατές, μετά από πολύωρη επαφή με τις αρχαίες τραγωδίες, να νιώσουν πιο ανάλαφρα και πιο εύθυμα. Δυστυχώς το μόνο σωζόμενο ολοκληρωμένο έργο από το σατιρικό δράμα είναι ο Κύκλωψ. Μπορεί εύκολα κανείς να σκεφτεί τον ρυθμό, τη δράση και αυτά που χαρακτήριζαν όλα τα χαμένα σατιρικά δράματα. Δεν ξέρουμε αν βοηθήθηκαν οι αρχαίες τραγωδίες από την παρουσία του σατιρικού δράματος, σίγουρα όμως υπήρξε αναπόσπαστο κομμάτι της κάθε τριλογίας που ανέβαινε και μαρτυρά, με μία υπερβολική διάθεση, το τι ήταν αρεστό και σύνηθες για το κοινό εκείνης της εποχής.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Οι πληροφορίες αντλήθηκαν από τα προγράμματα των παραστάσεων που αναφέρονται, από το ετήσιο περιοδικό Θέατρο του Θεόδωρου Κρίτα και το περιοδικό Θέατρο του Κώστα Νίτσου.
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε φωτογραφία Δομνίκης Μητροπούλου από παράσταση του ευριπίδιου Κύκλωπα στο Ηρώδειο και εξώφυλλα εκδόσεων του ίδιου έργου.
