Δύο γυναίκες, μάνα και κόρη, έρχονται αντιμέτωπες με τη χρόνια αποξένωσή τους και με την ασθένεια ή την υποψία μιας ασθένειας που τους χτυπά την πόρτα. Δύο ηρωίδες που κουβαλούν τα προσωπικά τους δαιμόνια, μαζί με τα λάθη τους, καλούνται να ξαναγνωριστούν, να κατανοήσουν, να εξηγήσουν ή να εξηγηθούν και, φυσικά, να βρουν κοινό τόπο ύπαρξης.
Πρόκειται για την παράσταση Σκοτεινό σημείο σε σκηνοθεσία Αντώνη Σανιάνου που είδα στο θέατρο Αλκμήνη με την Κλαίρη Στεφανίδου στον ρόλο της μάνας και την εκπληκτική Νέλη Μπαριτάκη σε εκείνον της κόρης, ενώ μαζί τους εμφανίζεται συμπληρωματικά, κάνοντας ένα πέρασμα, ο Πέτρος Κωσταράς.
Η παράσταση μάς μεταφέρει νοερά σε μία αίθουσα αναμονής ενός νοσοκομείου όπου η ώριμη γυναίκα έχει ραντεβού με τον γιατρό της για να λάβει τα αποτελέσματα των εξετάσεών της σχετικά με ένα παθολογικό θέμα που την ταλαιπωρεί και τα οποία κρίνονται καίριας σημασίας. Εκεί θα συναντηθεί με την κόρη της, που έχει συντρέξει αγνοώντας το θέμα που αντιμετωπίζει η πρώτη, κι εκεί θα έρθουν η μία απέναντι στην άλλη σε μία συνάντηση όπου καλούνται να ξαναγνωριστούν αφού είναι ξεκάθαρο ότι έχει χαθεί η επαφή μεταξύ τους· ίσως και η επικοινωνία.
Το έργο δεν μένει επιφανειακά στη σχέση μιας μάνας με την κόρη της. Προχωρά κι επεκτείνεται σε κάθε προβληματική σχέση γονέα - παιδιού –ακόμα και το χάσμα των γενεών θίγεται εύγλωττα– ενώ τα ψυχογραφήματα των δύο ηρωίδων είναι ξεκάθαρα και αναγνωρίσιμα στην κοινωνία ή στο περιβάλλον μας ή ακόμα και σε μας τους ίδιους, απόδειξη ότι έχει γίνει αξιόλογη δουλειά.
Μπροστά στο σοβαρό ζήτημα, τα μέλη αυτής της οικογένειας από τη μια «ξεβολεύονται» από την καθημερινότητά τους μα από την άλλη έχουν μία ευκαιρία να ξαναβρούν όσα χάθηκαν, να ξεκαθαρίσουν όσα έμειναν ανείπωτα και έωλα και να προσπαθήσουν επιτέλους εκείνο το άνοιγμα που οφείλει η μία στην άλλη.
Προσωπικά, δεν θα σταθώ ούτε στα σκηνικά ή τ' αντικείμενα σκηνής, ούτε στα φώτα, ούτε στα ρούχα, ούτε στην κίνηση, ούτε στην παραστασιοποίηση, ούτε στις μουσικές... Προσωπικά, δεν βρήκα κάτι που να με συνεπάρει στα περιφερειακά όσο σε αυτές τις δύο γυναίκες, στο κείμενο και τις ερμηνείες τους. Οι δυο τους αρκούν, μιλάνε κατευθείαν μέσα σου, σε παρασύρουν στην ιστορία τους, στην αλήθεια τους (γιατί θέατρο χωρίς αλήθεια δεν γίνεται) και τελικά, το μόνο που βλέπεις, ακούς, αισθάνεσαι, βιώνεις είναι αυτές τις δύο μορφές και όσα λένε. Και λένε πολλά: εξομολογούνται, έρχονται αντιμέτωπες, αναζητούν απαντήσεις, σοκάρονται, θυμούνται, κλείνουν «κενά» ή ανοίγουν νέα, ενώνονται και ξαναχωρίζουν διεκδικώντας η μία την ανάγκη της άλλης στην κατανόηση, στο χάδι, την αγάπη, την αγκαλιά...
Πρόκειται για κοινωνικό δράμα που διαθέτει ωραίες σκιαγραφήσεις χαρακτήρων, φόρτιση, ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, που περνάει στο κοινό, και ικανοποιητική διάρκεια (τόσο όσο).
Ως υστερόγραφο, αντιγράφω το σημείωμα της Κυριακής Λέντζιου, κλινικής ψυχολόγου, που βοήθησε εμπράκτως στο κείμενο της παράστασης και το οποίο βρήκα κατατοπιστικότατο: Το «Σκοτεινό σημείο» δεν είναι απλώς μια ιστορία σύγκρουσης ανάμεσα σε μια μητέρα και κόρη. Είναι μια βαθιά ψυχολογική τοιχογραφία της διαγενεακής μεταβίβασης τραύματος και της δύσκολης προσπάθειας δύο ανθρώπων να συναντηθούν συναισθηματικά μετά από χρόνια σιωπής.
Η Άννα κουβαλά μέσα της τις εμπειρίες μιας παιδικής ηλικίας σημαδεμένης από αυταρχισμό, φόβο και σιωπηλή βία. Οι άμυνες που ανέπτυξε τότε –η αυστηρότητα, ο έλεγχος, η συναισθηματική απόσταση– αποτέλεσαν για εκείνη τρόπους επιβίωσης. Η Κλαίρη, μεγαλωμένη χωρίς πατέρα και με μια μητέρα απορροφημένη από τον καθημερινό αγώνα, βιώνει αυτή την απόσταση ως έλλειψη και εγκατάλειψη. Έτσι, ο δικός της πόνος μετατρέπεται σε θυμό, ειρωνεία και πρόκληση.
Το «σκοτεινό σημείο» του έργου δεν αφορά μόνο το αποτέλεσμα των εξετάσεων. Αφορά όλα όσα έμειναν ανείπωτα και διαμόρφωσαν τη σχέση τους. Το έργο μας θυμίζει ότι πίσω από τις πιο εκρηκτικές συγκρούσεις συχνά κρύβεται η βαθύτερη ανάγκη για αγάπη. Και ότι ακόμη κι όταν έχουν χαθεί χρόνια σιωπής, η σχέση μπορεί να μεταμορφωθεί τη στιγμή που η ευαλωτότητα αντικαθιστά την άμυνα και η αλήθεια βρίσκει χώρο να ειπωθεί.
