Από πού κι ως πού Νάξος;

Σήμερα θα τριγυρίσουμε στο Αιγαίο, στις Κυκλάδες πιο συγκεκριμένα και μάλιστα στο μεγαλύτερο νησί.

Από πού κι ως πού Νάξος;

Η Νάξος είναι ξεκάθαρα νησί του Δία. Εκεί πέρασε τα παιδικά του χρόνια όταν έφυγε από την Κρήτη που γεννήθηκε, εκεί ανδρώθηκε, εκεί πάνω στο όρος, που προς τιμήν του ονομάστηκε Ζευς, έμαθε να ρίχνει τους κεραυνούς του, εκεί έκανε τις πρώτες μεταμφιέσεις του ως ταύρος, χρυσή βροχή (ναι, τι;), κούκος (μονός σε πολλά ταμπλό), (γιδο)βοσκός, φίδι (κολοβό) και χίλιες δυο ακόμα μεταμφιέσεις για να πλανεύει τις χιλιάδες ερωμένες του.

— Και τότε γιατί δεν το λένε Δία το νησί, θα ρωτήσετε με το δίκιο σας.

Δία το λέγανε!

Μέχρι που ήρθε ένας κάποιος Νάξος από την Καρία και με περισσή αναίδεια και άγνοια κινδύνου για το τι μπορεί να κάνει ο βασιλιάς των θεών αν νευριάσει, έδωσε στο νησί το όνομά του.

Κι ο Δίας; Το άφησε να περάσει ντούκου όλο αυτό;

Κι όμως!

Ο Δίας έκανε την πάπια!

Διότι σε μια κουτσουκέλα απ' αυτές που συνήθιζε, άφησε έγκυο τη Σεμέλη, την κόρη του βασιλιά της Θήβας.

Το έμαθε η Ήρα, τρύπωσε ως παραμάνα στο παλάτι, το 'παιξε δήθεν κολλητή της Σεμέλης και την έψησε να δει τον Δία με τη θεϊκή του μορφή.

— «Ψήσου», της είπε, «και δεν θα χάσεις».

Και, η χαζοβιόλα, η Σεμέλη ψήθηκε.

Μα κι αυτός ο Δίας δεν ήξερε ότι φανερώνοντας τα προσόντα του (κεραυνούς, αστραπές, βροντές, τέτοια προσόντα εννοώ, τα άλλα της τα είχε φανερώσει προ καιρού) σε μια θνητή θα την έκανε πιο καλοψημένη κι από σπαλομπριζόλα στη Χασιά;

Τουλάχιστον, τελευταία στιγμή πρόλαβε και της πήρε το αγέννητο μωρό, το έραψε μέσα στο μπούτι του μην τυχόν και το πάρει χαμπάρι η Ήρα κι όταν αυτό γεννήθηκε το πήγε σε ένα νησί που, και καλά, δεν είχε καμία σχέση.

Τη Νάξο!

Κι εκεί, στα χνάρια του Δία, μεγάλωσε ο γιος της Σεμέλης, ο Διόνυσος!

Σε μια τέτοια νησάρα, κοσμοπολίτικη, γλεντζέδικη, με τα κρασιά της, τα εξαιρετικά τυριά της, με εύφορη γη που βγάζει τις καλύτερες πατατάρες, τι θεός μπορούσε να γίνει ο Διόνυσος παρά μόνο του κρασιού και του γλεντιού;

Στην υγεία μας! Να καούν τα κάρβουνα! (Α, μιας και λέμε για κάρβουνα, η καλοψημένη σπαλομπριζόλα-Σεμέλη τη γλύτωσε! Όταν ο Διόνυσος αναγνωρίστηκε ως θεός του Ολύμπου την (επαν)έφερε πίσω από τον Άδη ως θεά Θυώνη.)

Η ιστορία του Διόνυσου όμως έχει και συνέχεια.

Από πού κι ως πού Πορτάρα Νάξου;

Ε, μη μου πείτε ότι δεν είναι πορτάρα!

Πώς να την έλεγαν δηλαδή; Πορτούλα;

Πώς προέκυψε όμως εκεί πέρα; Γιατί βρίσκεται σε ένα νησάκι που ονομάζεται «νησί του Βάκχου» και που μονάχα από το 1919 κι έπειτα συνδέθηκε με τη Νάξο;

Όπως είπαμε και προηγουμένως, στο νησάκι αυτό όπως και σε όλη τη Νάξο, πέρασε τα παιδικά του χρόνια ο Διόνυσος-Βάκχος.

Και ήταν εκεί όταν ο Θησέας, γυρνώντας θριαμβευτής από την Κρήτη όπου είχε σκοτώσει τον Μινώταυρο, παράτησε την Αριάδνη, την κόρη του Μίνωα!

Αυτή που τον βοήθησε με τον μύτο της, ουπς, τον μίτο της να σκοτώσει τον Μινώταυρο, αυτήν παράτησε ο άκαρδος;

Ναι, αυτήν παράτησε!

Λένε ότι όταν ρίξανε άγκυρα εκεί, την είδε ο Διόνυσος και την ερωτεύτηκε! Και εμφανίστηκε στον ύπνο του Θησέα και τον έπεισε να φύγει χωρίς το κορίτσι.

Δεν ήθελε και πολύ ο Θησέας που φαίνεται ότι του είχε γίνει κολλιτσίδα η Αριάδνη και την άλλη μέρα το πρωί της λέει:

«Πάω στο περίπτερο για τσιγάρα, δυο λεπτά θα κάνω» και εξαφανίστηκε.

Μόνη κι έρημη η Αριάδνη, εκεί που περίμενε τον Θησέα εμφανίζεται ο Διόνυσος.

Σου λέει: «Καλό παλικάρι ο Θησέας αλλά δεν θα τον περιμένω και για χρόνια. Εγώ πότε θα γίνω μάνα;».

Και παντρεύτηκε τον Διόνυσο και έκαναν και έγινε και μάνα δυο παιδιών (δύο έως πέντε λέει ο μύθος) και το ζεύγος λατρεύτηκε πολύ στη Νάξο.

Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. την εξουσία στη Νάξο αναλαμβάνει ο τύραννος Λύγδαμις.

Αυτός o Λίγδας-μυς ή Ποντικολιγδιάρης όπως ήταν το καλλιτεχνικό του, όπως όλοι οι τύραννοι φορολογούσε τον κοσμάκη και με τα χρήματα έφτιαχνε δρόμους και μνημεία για να μείνει στην ιστορία.

Και ξεκίνησε την ανέγερση ενός τεράστιου ναού προς τιμή του θεού Απόλλωνα.

Μόλις έφτιαξε την πόρτα όμως ξέσπασε πόλεμος με την Σάμο κι έτσι ο Λίγδα-μυς (συμπαθέστατος κατά τ' άλλα) αναγκάστηκε να παρατήσει το πρότζεκτ για λίγο, επιβεβαιώνοντας όμως το μότο του: «Επί τυραννίας μου κοιμόμασταν με ανοιχτά πορτοπαράθυρα».

Όπως ίσως καταλάβατε η αναβολή του σχεδίου του κράτησε περίπου 2600 χρόνια, όσο αντέχει η πορτάρα και μας προσφέρει απίθανα κάδρα για όμορφες φωτογραφίες με τα ηλιοβασιλέματα της Νάξου!

Φιλάκια πολλά και καλό μήνα να έχουμε!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]