Να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα πριν πάμε στην ετυμολογία.
Πρώτον, είναι: τα Σπάτα, των Σπάτων και όχι των Σπατών. Αν ήταν των Σπατών θα έπρεπε να είναι και τα Σπατά κι αν κανείς βαριακούει μπαίνουμε σε πολύ επικίνδυνα και δύσοσμα μονοπάτια.
Δεύτερον, οι κάτοικοι ονομάζονται Σπαταναίοι και σε καμία περίπτωση Σπατιάτες.
Και τώρα που τα ξεκαθαρίσαμε αυτά ας μιλήσουμε για τα Σπάτα.
Ιδρυτής τους ήταν ένας πολέμαρχος του 14ου αιώνα ο Ιωάννης Μπούας Σπάτας, όπου shpatë στα αλβανικά σημαίνει σπαθί, άρα σπάτας είναι ο σπαθοφόρος (ή, για τους μυημένους, ο Ρήγας ο σπαθάτος).
Αυτός ο τύπος πέτυχε το κατάλληλο σημείο για να πει το This is Spata, εκεί που βρισκόταν η αρχαία Ερχία (από τον μυθικό ήρωα Έρχιο), πάνω σε έναν λόφο κάτι που, εκτός από αμφιθεατρική πόλη, την κάνει και λειτουργική καθώς εξοικονομείται χώρος για περισσότερη καλλιεργήσιμη γη που έτσι κι αλλιώς είναι πάρα πολύ εύφορη και φουλ σε ελιές και αμπέλια.
Ως εδώ καλά, όμως...
Τα Σπάτα πρέπει να διδάσκονται στα σεμινάρια ρυμοτομίας: Πώς να αποφύγετε να φτιάξετε μια πόλη με τέτοιους δρόμους!
Υπάρχει ένας κεντρικός μονόδρομος που διασχίζει την πόλη απ' άκρη σ' άκρη κι ένας δήθεν περιφερειακός της κακιάς ώρας ο οποίος είναι η χαρά του φαναρτζή καθώς όπου του αρέσει του καθενός στρίβει, φρενάρει, μαρσάρει ή παρκάρει.
Και σαν να μην έφταναν αυτά υπάρχουν κάτι ζαμανφουτίστες εκδρομείς, οι οποίοι αφού έχουν κάνει το μπανάκι τους στην κοντινή Αρτέμιδα (τη Λούτσα καλέ!) τους καρφώνεται η φαεινή ιδέα να κόψουν δρόμο μέσα από τα Σπάτα νομίζοντας ότι θα γλυτώσουν την κίνηση.
Και μετά κινητοποιείται η πυροσβεστική, η ΕΜΑΚ, τα ΕΚΑΜ, ο στρατός ξηράς, η αρχαιολογική υπηρεσία, τρία ελικόπτερα και δυο τορπιλάκατοι για να ψάχνουν τους αγνοούμενους ανάμεσα σε αρχαία κτερίσματα και μυκηναϊκούς τάφους. Τους εκδρομείς τελικά τους βρίσκει η Νικολούλη αγκαλιά με το αριστερό σανδάλι του Αγαμέμνονα.
Κάπως έτσι ανακαλύπτονται τα αρχαία της περιοχής, τι νομίζατε;
Γιατί από ευρήματα πολλά και σημαντικότατα αφού η περιοχή άρχισε να κατοικείται από τη νεολιθική περίοδο ενώ ιδίως στην Μυκηναϊκή περίοδο (1600-1050 π.Χ.) είχε μεγάλη ανάπτυξη.
Αυτά για την άχρηστη πληροφορία της ημέρας, τώρα σας έχω συνταγάρα:
Μοσχαράκι στιφάδο αλά Σπαταναίικα.
Πάμε να την ετοιμάσουμε; (Οι βίγκαν σταματήστε να διαβάζετε εδώ ή αν επιμένετε, αντικαταστήστε το μοσχάρι με κιμά σόγιας και προσθέστε 300 κιλά έξτρα αλάτι και μπαχαρικά.)
Ξεκινάμε...
Πείτε στον κρεοπώλη σας να σας κόψει σε κυβάκια 8 τόνους μοσχαρίσιο κρέας που αντιστοιχεί σε 32 με 35 μοσχαράκια (ναι, το ξέρω, για τους βίγκαν γίνεται όλο και καλύτερο...) Το ρίχνετε όλο μαζί σε μια, δυο, πέντε, δέκα κατσαρόλες να τσιγαριστεί μαζί με 600 κιλά λάδι, το καλό, το σπαταναίικο.
Όση ώρα το μοσχαράκι θωρακίζεται εσείς καθαρίζετε 8 τόνους κρεμμυδάκια, τα μικρά, ξέρετε, για στιφάδο. Προσέξτε την αναλογία κρεμμύδια προς κρέας να είναι 1:1 γιατί αλλιώς θα θυμίζει τεριγιάκι και δεν το θέλουμε.
Καθαρίζετε 2500 σκελίδες σκόρδο ακριβώς, όχι περισσότερες γιατί θα σας πέσει βαρύ, όχι λιγότερες γιατί θα γκρινιάζετε ότι έγινε αλαφρύ. Τα ρίχνετε όλα στην κατσαρόλα μαζί με 1500 κιλά ντομάτες, 500 κιλά ντοματοπελτέ, 600 λίτρα ξίδι, το αγνό, το σπαταναίικο και καμιά 200αριά κιλά αλάτι, γαρύφαλλα, μπαχάρια, πιπέρια, κύμινα, δίμηνα, τρίμηνα μέχρι εξάμηνα.
Ανακατεύετε και τα αφήνετε να σιγοβράσουν για 9 ώρες.
Θα βγουν περίπου 18 με 20 χιλιάδες μπαμπάτσικες μερίδες. Φτάνουν για όλους τους Σπαταναίους + φιλοξενούμενους + τραγουδιστές + ορχήστρα που θα παίζει όλη νύχτα. Αν έχετε περισσότερους καλεσμένους αυξήστε τα συστατικά (όχι το σκόρδο γιατί είναι βαρύ και θα σας κάτσει στο στομάχι).
Αν πάλι βαριέστε όλη αυτή τη διαδικασία απλά περάστε μια βόλτα Πέτρου και Παύλου, στις 29 Ιουνίου (Καλέ; Αύριο! Τι σύμπτωση!) από τα Σπάτα να φάτε το περίφημο στιφάδο τους και να πιείτε το καλό κρασί, το σωστό, το Σπαταναίικο!
Με τις υγιές σας!
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Πρώτη δημοσίευση
Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]
