Από πού κι ως πού Ιστιαία κι Αιδηψός;

Αυτόν τον υπέροχο μήνα, τον Αύγουστο του 2026, θα τον αφιερώσουμε σε μια νησάρα μας, τη δεύτερη μεγαλύτερη της χώρας μας.

Κυρίες και κύριοι και παιδιά, ετοιμαστείτε να απολαύσετε την Εύβοια και να μάθετε τα πάντα γι' αυτήν μέχρι και τι βαθμό συγγένειας έχει με την Ιταλία!

Ας πιάσουμε όμως το θέμα από τον βορρά.

Από πού κι ως πού Ιστιαία;

Η αλήθεια είναι ότι σε μια πόλη ηλικίας 4.000 χρόνων δεν θα μπορούσαμε να βρούμε εύκολα την ετυμολογία.

Ο μύθος αναφέρει τον πάμπλουτο βασιλιά Υριέα που ήταν χήρος και στείρος (για τον Υριέα ετοιμάζουμε ειδικό αφιέρωμα στο νεκρομαντείο του Τροφώνιου στη Λιβαδιά όπου πρωταγωνιστεί ο Αγαμήδης... μην το χάσετε, θα χάσετε!)

Κι όταν ο Δίας, ο Ερμής και ο Ποσειδώνας έκαναν περατζάδα από την Βοιωτία, ο Υριέας τους φιλοξένησε (κρατήστε τη φιλοξενία στο πίσω μέρος του μυαλού σας) κι οι θεοί ενθουσιάστηκαν (θα έλεγα ότι κατουρήθηκαν από τη χαρά τους αλλά δεν θέλω να κάνω σπόιλερ).

Και ζήτησαν να του εκπληρώσουν μια επιθυμία.

Κι ο στείρος χήρος Υριέας τους ζήτησε ένα παιδί. Τότε, λέει επί λέξη ο μύθος, τον διέταξαν να γδάρει ένα βόδι και κατούρησαν πάνω στο δέρμα του!

Αφού το δέρμα μούλιασε μέσα σε θεϊκά ούρα, το έθαψαν στη γη και σε εννιά μήνες γεννήθηκε ο Ουρίωνας, συγγνώμη, ο Ωρίωνας.

Όταν ο Υριέας έμαθε το κόλπο για να κάνει παιδιά, ούρησε, παρντόν, γέννησε άλλα τρία με πιο ενδιαφέρουσα την (προσέξτε, είναι παράτονη) νύμφη Ιστίαια που έμελλε να γίνει η νονά της διάσημης πόλης της Βόρειας Εύβοιας.

Αν ακόμα έχετε στο πίσω μέρος του μυαλού σας τη φιλοξενία παρακαλώ να την επαναφέρετε μπροστά (ή όπου αλλού σας βολεύει για να βγει εύκολα) καθώς για κάποιους η Ιστιαία προέρχεται από την Ιστίη που είναι η Εστία, η θεά της φιλοξενίας.

Τέλος, η πιο «γήινη» εκδοχή αναφέρει ότι εκεί έφτιαχναν κατάρτια και ιστία για τα πλοία αφού συνδύαζαν τα κυπαρίσσια του διπλανού Τελέθριου όρους με τα λινάρια της πεδιάδας.

Παραλίγο να ονομαζόταν Καταρτιαία ή Καραβοπανία.

Παλαιότερα ονομαζόταν Ξηροχώρι επειδή την διαρρέει ο, συνήθως αλλά όχι πάντα, ξεραμένος ποταμός Ξηριάς.

Μιλάμε για 4 χιλιετίες ιστορίας, για απίστευτη φυσική ομορφιά και τη μοναδική φιλοξενία που εξασφαλίζει η Βόρεια Εύβοια.

Ένας δήμος που περιλαμβάνει το ιστορικό Αρτεμίσιο, τα μαγευτικά Λιχαδονήσια, τους καταπληκτικούς Ωρεούς και την σέξι Αιδηψό! Κι όλα αυτά θα τα βλέπουμε κάθε Κυριακή εδώ στο κουκκιδάκι και να έχετε υπ' όψη σας ότι όλος ο Αύγουστος του 2026, μπορεί κι ο Σεπτέμβρης (δεν παίρνω όρκο για τον Οκτώβρη) έτσι θα πάει.

Θα σας τρελάνουμε στην Εύβοια!

Θα ευβοιάσετε θέτε δεν θέτε!

Συνεχίζουμε...

Από πού κι ως πού Αιδηψός;

Η θεά Αθηνά βλέποντας ότι ο αγαπημένος της ήρωας Ηρακλής μετά από κάθε άθλο έπεφτε τέζα στο κρεβάτι, ζήτησε από τον Ήφαιστο να φτιάξει σε μια περιοχή θερμά λουτρά ώστε να πηγαίνει εκεί ο Ήρα και να ξεκουράζει την κορμάρα του.

Ο Ήφαιστος έκανε μια με το σφυρί του στη Βόρεια Εύβοια και αναδύθηκαν οι πηγές της Αιδηψού!

Ιαματικές, θαυματουργές, φημισμένες!

Η Αιδηψός, που είναι ο αρχαιότερος τουριστικός (θερμαλιστικός) προορισμός ολόκληρης της Ευρώπης, πήρε το όνομά της από το αιδοίο!

Ακριβώς επειδή ήταν φημισμένη περιοχή, πολλές γυναίκες και άντρες (αιδοίον τότε σήμαινε τα εξωτερικά γεννητικά όργανα γυναίκας ή και άντρα) έτρεχαν να θεραπευτούν στα ιαματικά της νερά.

Εκεί οι εταίρες ψαχούλευαν τα αιδοία τους [Αιδηψός = αιδοίο + ψαύω (ψηλαφίζω)] για να βρουν ανακούφιση από τα αφροδίσια νοσήματα που τις ταλαιπωρούσαν.

Εκεί κάποιοι και κάποιες ασχολούνταν με το αιδοίο τους [Αιδηψός = αιδοίο + άπτομαι (ασχολούμαι)] γιατί πίστευαν ότι θεραπεύει την στειρότητα.

Και εκεί κάποιοι μπανιστιρτζήδες έβρισκαν την ευκαιρία να χαζεύουν τα περιφερόμενα αιδοία [Αιδηψός = αιδοίο + όψομαι (βλέπω)] κοινώς «έπαιρναν μάτι» τα τσιτριμπίνια του Ιούλιου Καίσαρα και τα πρικιδώνια της Λουκρητίας Βοργίας και άλλων επιφανών ανδρών και γυναικών την ώρα που πλατσούριζαν στις ζεστές γούρνες.

Όπως καταλαβαίνετε, εκεί γινόντουσαν τα Σόδομα και τα Γόμορρα, πριν αλλά και μετά τα Σόδομα και τα Γόμορρα.

Τέλος, δύο ακόμα (άστοχες θα λέγαμε) εκδοχές που βασίζονται σε διψασμένους, αυτούς που αιδηδιψούν (έχουν μια ακαταμάχητη δίψα για αιδοίο) και στους ανυπόμονους:

— Εεεεεε, διψώ! Τι θα γίνει μ' εκείνες τις μπίρες;

Η άποψη ότι το πρώτο συνθετικό είναι από την λέξη «αιδώς» ελάχιστα αλλάζει το νόημα, μιας και αιδώς ήταν η ντροπή ή/και ο σεβασμός από την εμφάνιση των γεννητικών οργάνων.

Κατά το αρχαιότατο ρητό λοιπόν «το αιδοίο σέρνει πλοίο» έτσι κι η σαγηνευτική Αιδηψός τραβούσε ανέκαθεν τα ταλαιπωρημένα κορμιά για να τα θεραπεύσει.

Κι αν δεν έχετε κορμί που έχει ανάγκη να θεραπευτεί από ιαματικά λουτρά, κάντε θαλάσσια σπορ στις διπλανές παραλίες, κάντε ιππασία ή πεζοπορία μέχρι να εξαντληθείτε και μετά να αναζητήσετε το θεραπευτικό μπανάκι ως γλυκιά αμαρτία.

Χωρίς αιδώ στην Αιδηψό!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]