Από πού κι ως πού Κάβο Ντόρο και Κάρυστος;

Από πού κι ως πού ακρωτήριο Καφηρεύς ή Κάβο Ντόρο;

Αλήθεια, τι γίνεται τελικά με το Κάβο Ντόρο;

Είναι χρυσό όπως ακούγεται από την πρώτη γνωριμία ή είναι δαιμονισμένο όπως λένε οι ναυτικοί; Ή μήπως τελικά είναι πολύ μεγάλος ο ντόρος και τίποτ' άλλο;

Ίσως να ήταν κατ' ευφημισμό χρυσό, λόγω των κινδύνων που ελλόχευαν κατά την περίπλευσή του.

Ίσως πάλι η αρχική (λατινική) του ονομασία να χάθηκε στην αντιγραφή.

Δηλαδή, να ονομαζόταν, λόγω της αγριότητας, Cavo Duro, σκληρό, κωλοπετσωμένο, ντούρο και κάποιος πουριτανός χαρτογράφος να του έκανε λογοκρισία «δεν κάνουμε εδώ διαφήμιση για προφυλακτικά, μαλακώστε το λίγο, κάντε το... d' oro» και κάπως έτσι το ακρωτήρι που στον μεσαίωνα λεγόταν Ξυλοφάγος επειδή κατάπινε τα ξυλοκάραβα σαν κοτομπουκιές του ΚΦΨ, απέκτησε χρυσοποίκιλτη φορεσιά και ντελικάτο όνομα.

Από την αρχαιότητα ονομαζόταν Καφηρεύς αν και ο Μπαμπινιώτης θεωρεί την αρχική του ονομασία Καθηρεύς και το ετυμολογεί από το ρήμα καθαιρώ, «καταστρέφω ολοσχερώς» που δικαιολογεί και τον μπρουτάλ χαρακτήρα του.

Ο πρώτος ντόρος του Κάβο Ντόρο ξεκίνησε από έναν τύπο που λεγόταν Ναύπλιος (προ-προ- προ-πάππος του επώνυμου ήρωα του Ναυπλίου – τον γνωρίσαμε στην πρωτεύουσα της Αργολίδας) ο οποίος δήλωνε επάγγελμα ναυαγιστής!

Τι έκανε;

Άναβε φωτιές σε απόκρημνες ακτές κι έκανε σήματα στα διερχόμενα πλοία καθοδηγώντας τα να πέφτουν πάνω σε ύφαλους προκαλώντας ναυάγια που μετά λεηλατούσε.

Αυτός ο Ναύπλιος, λοιπόν, όταν έμαθε ότι ο γιος του, ο Παλαμήδης (ναι, αυτός που έδωσε το όνομα στο φρούριο του Ναυπλίου) που ήταν στην Τροία κατηγορήθηκε από τον Οδυσσέα για εσχάτη προδοσία και τελικά εκτελέστηκε δια λιθοβολισμού, θέλησε να πάρει εκδίκηση με τον τρόπο που ήξερε καλά.

Και πού θα έβρισκε μονίμως θυελλώδεις ανέμους, μπουρινιασμένα νερά με ύπουλα υπόγεια ρεύματα και απόκρημνες ακτές;

Καλά το φανταστήκατε!

Ανάμεσα σε Εύβοια και Άνδρο, στο στενό του Καφηρέα.

Πολλά από τα καράβια των θριαμβευτών του Τρωικού πολέμου βλέποντας τις φωτιές νόμιζαν ότι πλησιάζουν σε ασφαλές λιμάνι και τελικά έπεσαν στη φάκα, στη Φάκα Ντόρο!

Ήταν τα πρώτα θύματα του Χρυσού ακρωτηρίου.

Μυστήριο, περιπέτεια, μύθος, άγρια ομορφιά αλλά και μεγάλος φόρος αίματος σε αυτήν την απόκρημνη γωνιά της Εύβοιας.

Από πού κι ως πού Κάρυστος;

Στην αρχαιότητα ονομάστηκε Χειρωνία από τον Κένταυρο Χείρωνα και Αιγαία από το στρατηγικό σημείο που βρίσκεται καθώς επιβλέπει ολόκληρο το Αιγαίο, όμως τελικά επικράτησε η Κάρυστος από τον γιο του Χείρωνα και της νύμφης Χαρικλούς.

Η ονομασία προέρχεται από το δωρικό ρήμα κᾱρύσσω (λεξικό LIDDELL & SCOTT) που σημαίνει κηρύσσω, διαλαλώ κάτι που ενισχύεται από τον κόκορα-αλέκτορα που υπήρχε στη μία όψη των καρυστινών νομισμάτων.

Παρατηρητήριο ολόκληρου του Αιγαίου, σταυροδρόμι για τις ναυτικές ρότες και λιμάνι ανεφοδιασμού με εύκολη πρόσβαση στα νησιά, η Κάρυστος ήταν ανέκαθεν μια πόλη κελεπούρι.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, η περιοχή έβγαζε και το περίφημο Καρυστινό μάρμαρο (λατ. marmor carystium) οι Ρωμαίοι το έλεγαν και cipollino (επειδή μοιάζει με κρεμμύδι στις στρώσεις και το χρώμα), που αν και δεν ήταν κατάλληλο για αγάλματα, ήταν ιδανικό για κτήρια.

Και τι πιο λογικό η εξαγωγή του να γίνεται κυρίως από το διπλανό λιμάνι που λέγεται Μαρμάρι.

Πέρσες, Ρωμαίοι, Λομβαρδοί, Φράγκοι, Καταλανοί, Ενετοί κι Οθωμανοί έκαναν μεγάλο αγώνα για να την διατηρήσουν στην κατοχή τους· οι Λομβαρδοί μάλιστα έφτιαξαν στα νότια της Όχης, (στον λόφο Μοντοφώλι, Monte Folli, το τρελό βουνό) το Κοκκινόκαστρο (Castello Rosso από τις κόκκινες πέτρες που κατασκευάστηκε) ένα εντυπωσιακό φρούριο που το 1470 έπεσε στα χέρια των Οθωμανών (kızıl hisar στα τούρκικα) και παρέμεινε μέχρι την απελευθέρωση το 1833.

Η ομορφιά και η στρατηγική σημασία της πόλης δεν ξέφυγαν ούτε από το μάτι του Όθωνα που έδωσε εντολή στον Βαυαρό αρχιτέκτονα Bierbach να χτίσει την νέα πόλη της Καρύστου με άψογη ρυμοτομία, φαρδιούς δρόμους, όμορφα δημόσια κτήρια και πλατείες.

Γι' αυτό και το 1848 η πόλη ονομάστηκε Οθωνούπολις.

Το 1862 που ο Όθωνας έφυγε από τον θρόνο και από την Ελλάδα, οι Καρύστιοι εξόρισαν και την ονομασία, επαναφέροντας το all time classic Κάρυστος!

Βάλτε τώρα τόσους αιώνες ιστορία, φυσική ομορφιά σε βουνό και θάλασσα, όμορφα κτήρια, πανέμορφες παραλίες, όλο το Αιγαίο στο πιάτο, ορυκτός πλούτος και παγκόσμια διασημότητα από τις περίφημες πλάκες Καρύστου.

Αυτή είναι η Κάρυστος!

Δεν τελειώσαμε ακόμα με την Εύβοια, έρχεται ένα ακόμα επεισόδιο την επόμενη Κυριακή.

Μην το χάσετε!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]