Ως φανατικός αναγνώστης των κλασικών, τόσο της βραζιλιάνικης όσο και της ξένης λογοτεχνίας, πάντοτε απολάμβανα και θαύμαζα τον τρόπο με τον οποίο οι κλασικοί συγγραφείς, μέσα από την αφήγησή τους, περιέγραφαν με τόση γοητεία τους χαρακτήρες, τους τόπους, τη μόδα, τον τρόπο ομιλίας των ανθρώπων, τους δρόμους και τα σοκάκια των πόλεων όπου ζούσαν. Όταν η επιθυμία να γίνω συγγραφέας άρχισε να γίνεται μέσα μου επιτακτική και ακατανίκητη, η πρώτη μου φιλοδοξία ήταν να προσπαθήσω να γράψω μυθιστορήματα που θα γοήτευαν και θα ευχαριστούσαν τους αναγνώστες μου με τον ίδιο τρόπο που γοήτευαν κι εμένα εκείνοι οι σπουδαίοι συγγραφείς.
Φυσικά, δεν εννοώ ότι πίστευα πως θα κατάφερνα να γράψω στο ίδιο επίπεδο με τους μεγάλους δασκάλους! Αν όμως κατάφερνα, έστω και σε έναν βαθμό, να κερδίσω το ενδιαφέρον του αναγνώστη και να τον κάνω να θέλει να βυθιστεί στις σελίδες των μυθιστορημάτων μου, να τις γυρίζει με έναν ήρεμο και ευχάριστο ρυθμό, ανυπομονώντας να φτάσει στο τέλος της ιστορίας, απολαμβάνοντας απλώς τη γραφή μου, τότε θα μπορούσα να πω ότι το όνειρό μου είχε γίνει πραγματικότητα.
Με αυτά κατά νου, ήταν η πόλη μου, εκεί όπου γεννήθηκα και μεγάλωσα, όπου σπούδασα και ξεκίνησα την επαγγελματική μου ζωή, όπου πρωτογνώρισα τα βιβλία, την τέχνη, τη μουσική και την αρχιτεκτονική· τις γεύσεις και τις μυρωδιές· τη φιλία και τον έρωτα· τις προκλήσεις και τις αμφιβολίες· την αποτυχία και τη νίκη – ήταν το Σάο Πάολο που ήθελα να αποτυπώσω για τους αναγνώστες της χώρας μου αλλά και του εξωτερικού, για τους σημερινούς και τους μελλοντικούς αναγνώστες, κάθε ηλικίας και κάθε γούστου.
Χρειαζόμουν έναν κεντρικό χαρακτήρα που θα μιλούσε για το Σάο Πάολο. Χρειαζόμουν όμως και έναν δεύτερο χαρακτήρα, ο οποίος θα λειτουργούσε ως αντίστιξη – και σύντομα συνειδητοποίησα ότι αυτός ο χαρακτήρας έπρεπε να είναι ξένος. Διαφορετικά, δεν θα είχε ιδιαίτερο νόημα: ένας Βραζιλιάνος να εξηγεί σε έναν άλλο Βραζιλιάνο πράγματα για τη Βραζιλία...
Αφού το σκέφτηκα πολύ, χωρίς να καταφέρω να αποφασίσω ποιος θα μπορούσε να είναι αυτός ο χαρακτήρας, ένα πρωί άνοιξα την εφημερίδα και διάβασα μια ενδιαφέρουσα είδηση: ο Ρώσος υπουργός Γεωργίας μόλις είχε φτάσει στη Βραζιλία. Είχε έρθει με αποστολή να επιθεωρήσει από κοντά τις φάρμες μας, τις επιχειρήσεις εξαγωγής κρέατος και όλους τους οργανισμούς που σχετίζονταν με την εμπορία του, προκειμένου να αποφασίσει αν θα ενέκρινε –ή όχι...– τη συνέχιση των εξαγωγών βραζιλιάνικου κρέατος προς τη Ρωσία, τη σημαντικότερη αγορά μας.
Όλοι ανησυχούσαμε πολύ για την απόφαση που θα έπαιρνε: η οικονομία μας εξαρτιόταν από το αν θα έμενε ικανοποιημένος και θα έδινε την έγκρισή του! Τις επόμενες ημέρες, οι εφημερίδες έδειχναν καθημερινά τον Ρώσο υπουργό στα πρωτοσέλιδά τους. Σε μια φωτογραφία βρισκόταν στη μέση ενός χωραφιού, με τα μαλλιά του λίγο ανακατεμένα, τα μανίκια σηκωμένα, με μπότες και χωρίς γραβάτα, παρατηρώντας μια αγελάδα. Σε μια άλλη, θαύμαζε ένα άλογο. Έμοιαζε με τον τυπικό αγρότη. Την επόμενη ημέρα εμφανιζόταν με λευκή εργαστηριακή ποδιά και μάσκα, παρακολουθώντας τη συσκευασία του κρέατος σε μια μονάδα επεξεργασίας. Εμείς κοιτούσαμε μόνο το πρόσωπό του: Φαίνεται θυμωμένος; Φαίνεται ευχαριστημένος; Αυτή η ανεπαίσθητη κίνηση στην άκρη των χειλιών του σημαίνει έγκριση ή δυσαρέσκεια;
Ώσπου έφτασε τελικά η ημέρα που ήρθε στο Σάο Πάολο, στην καρδιά της επιχειρηματικής ζωής της Βραζιλίας. Εδώ δεν υπήρχαν φάρμες, αγελάδες ή λευκές ποδιές: με κοστούμι και γραβάτα, συμμετείχε σε συναντήσεις στην Ομοσπονδία Βιομηχανιών και Επιχειρήσεων της Πολιτείας του Σάο Πάολο, ένα από τα σημαντικότερα κέντρα λήψης οικονομικών αποφάσεων της χώρας.
Την επόμενη ημέρα, οι εφημερίδες δημοσίευσαν στα πρωτοσέλιδά τους μια τεράστια φωτογραφία του από το μέρος όπου τον είχαν πάει οι επιχειρηματίες μετά τις συναντήσεις: όλοι είδαμε τον Ρώσο σε μία από τις περίφημες βραζιλιάνικες ψησταριές, τις «churrascarias», της πόλης. Ένας σερβιτόρος κρατούσε πάνω από το πιάτο του μια μεγάλη σούβλα και έκοβε ένα ζουμερό, μυρωδάτο και λαχταριστό κομμάτι κρέας, κατευθείαν από τη σχάρα. Τα μάτια του Ρώσου έλαμπαν στη θέα της μπριζόλας και ένα πλατύ, πεινασμένο χαμόγελο είχε σχηματιστεί στα χείλη του. Τότε καταλάβαμε ότι όλα είχαν εγκριθεί!
Κι εγώ, εκείνη ακριβώς τη στιγμή, κατάλαβα ότι ο ξένος χαρακτήρας μου έπρεπε να είναι Ρώσος!
Από εκεί και πέρα, έχοντας ως μοναδικό δεδομένο την εθνικότητά του, η προσωπικότητα, οι στόχοι, οι προθέσεις και το παρελθόν του Ιβάν Ιβάνοβιτς άρχισαν σιγά σιγά να ξεδιπλώνονται μπροστά μου – προς δική μου έκπληξη, αφού όταν άρχισα να γράφω το μυθιστόρημα δεν γνώριζα απολύτως τίποτα γι' αυτόν.
Το μόνο που ήξερα ήταν ότι δεν ήταν ο υπουργός Γεωργίας!
Σίντια Μάρκες
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το μυθιστόρημα της Σίντια Μάρκες Καϊπιρόσκα! κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Βακχικόν.
