ΔΙΠΛΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ: Οι περιπέτειες του Παβ * Η Γελάδα *** Ο 1ος Λογοτεχνικός Διαγωνισμός koukidaki.gr είναι γεγονός! *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο, παρακολουθείτε όλα τα είδη και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Από 1η Ιανουαρίου 2020 αλλάζουν οι όροι στις δωροθεσίες. Διαβάστε τους νέους όρους εδώ.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Ώρα μηδέν * Αριάδνη * Το βαλς του ονείρου * Η τελευταία λέξη είναι της μοίρας * Χάρτινος πύργος * Πέντε μέρες κι ένας μήνας * Το καλοκαίρι του αιγόκερου * Η αγάπη μπορεί * Ένγκαρ Χέβενσκαρ, Η επανάσταση * Η κατάρα του φεγγαριού * Άρωμα βροχής * Λίγες και μία νύχτες * Ροδάνθη * Ένας φάρος στην ψυχή μου * Το αγκάθινο στέμμα * Ισμήνη ** Θεατρικό: Άκουσε τα κύματα ** Διηγήματα: Εκεί που ανθίζουν οι κραυγές * Εξ απροόπτου έρωτες * Πόσες είναι οι εποχές; * Με τις βαλίτσες γεμάτες ήλιο * Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες ** Πεζοποίηση: Σημειώσεις ενός αυτόχειρα ** Παιδικά: Το παραμύθι με τα παραμύθια * Πέντε βιβλία της σειράς ΩΟ * Ονειρικές αφηγήσεις * Παραμυθοταξιδεύοντας... * Η Ντο και τα μαγεμένα πινέλα * Ένας αδικοχαμένος από τη μοίρα γίγαντας και Ο μαγεμένος καθρέφτης * Μάρα Μαντάρα, μια μάγισσα κάπως ξεχασιάρα ** Ποίηση: Τα λογοπαίγνια μιας ύπουλης αλήθειας * 2ος Νόμος * Η γυναίκα του κόσμου * Πέρασε καιρός ** Αυτοβελτίωση-στοχασμοί: Αναζητώντας φως * Now and Zen ** Λευκώματα: Βίβλος βιβλιοφίλων

Τετάρτη, 20 Νοεμβρίου 2019

Το παραμύθι

Στο σύγχρονο πολιτισμό και τη νεανική ήδη ηλικία του 21ου αιώνα, το παραμύθι έχει αποκτήσει την παλιά δοκιμασμένη κι ακαταμάχητη δύναμη. Μια δύναμη φρέσκια, υποσχετική και ανακουφιστική. Τόσο στη χώρα μας όσο και σε πολλές χώρες του εξωτερικού –εάν αυτό δεν απαντά παντού– οι επανεκδόσεις συλλογών παραμυθιών, όπως του Σαρλ Περό, των αδελφών Γκριμ, του Όσκαρ Ουάιλντ και βεβαίως του Άντερσεν, κυκλοφορούν ευρύτατα, συχνά διασκευασμένες, ώστε να είναι προσβάσιμες από το παιδικό αναγνωστικό κοινό και σχεδόν πάντοτε προσεγμένες στην επιμέλεια και την καλλιτεχνική έκφραση.
Το παραμύθι φέρει την ιστορία και τη σοφία της ανθρώπινης έκφρασης και σαν τέτοιο αντιμετωπίζεται από την κάθε κοινωνία, η οποία το περιβάλλει με τη στοργή και το σεβασμό που του ταιριάζει, αποδίδοντάς του τις τιμές που του αξίζουν. Διότι είναι πλέον γνωστό: ό,τι πιο ελεύθερο, ό,τι πιο δημιουργικό κι αγωνιστικό, ό,τι πιο καλό, όμορφο και ευαίσθητο, στο παραμύθι θα το βρεις.
Πολλοί Έλληνες δημιουργοί κυκλοφορούν σήμερα τα παραμύθια τους με μεγάλη ομολογουμένως επιτυχία και παρά την οικονομική ύφεση αρκετά από αυτά μεταφράζονται, άλλα περιλαμβάνονται σε ανθολόγια λογοτεχνικών κειμένων, συγγραφείς προσκαλούνται σε σχολεία. Πλέον το παραμύθι και το παιδικό βιβλίο δεν είναι τα αποπαίδια της λογοτεχνίας. Αντιθέτως αναγνωρίστηκαν η παιδευτική λειτουργία του παραμυθιού και η ικανότητά του να ψυχαγωγεί, να βοηθά στην επικοινωνία, να καταδεικνύει. Κι ας μην ξεχνούμε πως σε χρόνους δίσεκτους για τον τόπο μας λόγου χάρη, τι αξετίμητος θησαυρός στάθηκε για τη γλώσσα, τη συνοχή, την αντοχή και την απαντοχή μας το παραμύθι. Το ιαματικό.
Τα τελευταία χρόνια σημαντικοί Έλληνες συγγραφείς έχουν ασχοληθεί με επιτυχία και με το παραμύθι. Ωραιότατα παραμύθια έχουν γράψει η Ζωή Βαλάση, ο Νικόλας Ανδρικόπουλος, ο Δημήτρης Μανθόπουλος, η Σοφία Μαντουβάλου, ο Μάνος Κοντολέων, η Λίτσα Ψαραύτη, η Μαρία Αγγελίδου, η Αθηνά Μπίνιου, η Χριστίνα Φραγκεσκάκη. Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου, επίσης, η Σάντρα Βούλγαρη και ο Κώστας Μάγος, η Αργυρώ Αγγελοπούλου, η Ελένη Βαλαβάνη, η Βάσω Ψαράκη κ.α.
Το παραμύθι είναι πάντοτε ολόφρεσκο στη μνήμη. Άτμητο. Ρέον. Ανατρεπτικό. Παρηγορητικό. Σ’ αυτό θα τα μάθεις όλα. Είναι το μεγάλο κρυφό σχολειό της ζωής. Οι γνώσεις για την επιβίωση αλλά και το ευ ζην προσφέρονται μ’ αγάπη. «Καταπλήσσει το χρόνο και περιέχει το Όλο» έχουν πει για το παραμύθι. Και, οπωσδήποτε, αν το καλοσκεφθούμε, τίποτε και κανείς δεν αντιπαρατάχθηκε απέναντι στο χρόνο, όσο κι όπως το παραμύθι.
Κι αν δεν μας αρέσει η λέξη «αντιπαράθεση», μιας και το παραμύθι δείχνει ευάλωτο –ενώ δεν είναι–, ας πούμε ότι πορεύτηκε μαζί του ακολουθώντας τον ίδιο δρόμο, σε μια καταπληκτική και περιπετειώδη οδοιπορία.
Ο λόγος του παραμυθιού είναι ο λόγος του ανθρώπου που χρωματίζεται και διαδίδεται ξανά για την τέρψη, μα και για την ευόδωση των ονείρων του κοινού, ασφαλώς και για το στοχασμό και τη συγκίνησή του, στο σπίτι, στο σχολείο σε δήμους, σε κατασκηνώσεις, σε πλατείες, σε θέατρα, παντού. Ακόμη και σ’ αποθήκες ανθεί. Σήμερα περισσότερο από χθες. Αύριο ίσως ακμαιότερο και ευφραντικότερο από άλλοτε.
Το παραμύθι σε μαθαίνει πράγματα και θάματα. Μα κυρίως γράμματα. Δίχως να ξέρεις γραφή κι ανάγνωση. Δίχως κόστος, δίχως κόπο. Έχει αιώνιους δοκιμασμένους τρόπους για να διδάξει. Δεν χρειάζεται πολλά για ν’ ακουστεί, κρυφά σε προετοιμάζει για να πράξεις. Είναι παιγνιώδες. Ξεσηκώνει ανέμους-όνειρα, αδειάζει την πραγματικότητα και τη γεμίζει με το άυλο, το άπιαστο, το ταπεινό, το σεμνό και σε θαμπώνει. Σαν άργυρος.
Είναι αντίσταση πάντοτε. Μια στάση ζωής αντίθετη από ό,τι προστάζουν οι άλλοι. Ο καθένας λέει το θέλω του και προχωρεί. Ό,τι του αντιστέκεται τον κάνει πιο δυνατό, αφού καλείται να καταθέσει όλες του τις δυνάμεις για να το ξεπεράσει. Και τον εαυτό του κυρίως καλείται να ξεπεράσει, για να μπορεί βέβαιος να περάσει προς την ελευθερία. Την ελευθερία του ήθους. Να διατυπώσει, δηλαδή, με κάθε τρόπο το ήθος του, δίχως να προσαρμόζεται ή να ταυτίζεται με ό,τι ανήθικο συμβαίνει γύρω του. Ν’ αντισταθεί, δείχνοντας τα συναισθήματά του, να κλάψει και να γελάσει, δίχως αυτοσυγκράτηση. Να θυμώσει, να οργιστεί και να το δείξει με κάθε τρόπο που επιθυμεί.
Γνωρίζουν τη θέση τους στην κοινωνία οι ήρωες των παραμυθιών διεκδικούν τη ζωή τους. Αντιστέκονται στη βία με παμπόνηρους τρόπους κι αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους. Φυλάνε την αξιοπρέπειά τους, δεν αλλοιώνουν το χαρακτήρα τους κι ούτε ντρέπονται για τις αδυναμίες τους. Τις δηλώνουν κι αγωνίζονται να τις ξεπεράσουν. Κανένας δεν ντρέπεται στην κοινωνία των παραμυθιών. Ο ιδρώτας, τα ξενύχτια, οι δυσκολίες εξαργυρώνονται με τα αποτελέσματα. Κανένας δε μένει στο σημείο εκκίνησης της προσπάθειας. Όλοι προχωρούν. Αυτό είναι αναπόφευκτο. Είναι νόμος της φύσης. Ό,τι δρα, προχωρά.
Το παραμύθι υποστηρίζει την αλήθεια και φανερώνει το ψέμα. Δεν διχάζει, αντιθέτως ενώνει. Δεν διαφθείρει, δεν εξαπατά, δεν υβρίζει. Δεν στιγματίζει τους ανθρώπους, ούτε τους χρησιμοποιεί. Δεν αποκρύπτει τίποτα. Το κρυφό σχολειό των παραμυθιών διδάσκει, μαθαίνει και φρονηματίζει με δασκάλους αιώνιους. Τους προγόνους μας, που φύλαξαν μέσα τους τα ιερά και τα όσια. Αυτά που ψάχνουμε σήμερα.
Σε καιρούς απόλυτης προφορικότητας γεννήθηκε το παραμύθι κι έφτασε ως εμάς με το πιο ευαίσθητο μα και παντοδύναμο μέσο: την ανθρώπινη φωνή. Συγκίνησε και ψυχαγώγησε, παρηγόρησε κι ενημέρωσε (για τα της ζωής) όλους τους λαούς της γης. Κι ακόμη, όπως διαπιστώνουμε, επιμένει ανυποχώρητο. Μοιάζει με βάρκα, με μονόξυλο, με υπερωκεάνιο. Ταξιδεύει σε θάλασσες ονείρων και στοχασμών. Πλέει ελεύθερο. Το τιμόνι κρατά αυτός που ακούει, αυτός ευφραίνεται, μαθαίνει, παθαίνει, στενάζει, γελά, λαχταρά, ονειρεύεται. Κάποτε και πετά…
Περισσότερα από τον Δημήτρη Α. Δημητριάδη
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε σελίδα του βιβλίου The fairy tales of the Brothers Grimm του Noel Daniel που περιέχει 27 από τις πιο αγαπητές ιστορίες τους, μεταξύ των οποίων τη Χιονάτη, την Ωραία Κοιμωμένη, τη Σταχτοπούτα κ.ο.κ. Οι κάλλιστοι διάκοσμοι έχουν φιλοτεχνηθεί από διάσημους εικονογράφους διαφόρων χωρών (Γερμανοί, Βρετανοί, Σουηδοί, Αυστριακοί, Τσέχοι, Ελβετοί και Αμερικανοί) από το 1820 ως το 1960.

2 σχόλια:

  1. Απαντήσεις
    1. Χαίρομαι που σας αρέσουν τα θέματα, τα άρθρα, τα κείμενα, αλλά και ο Δημήτρης Δημητριάδης είναι εξαιρετικός δοκιμιογράφος οπότε...

      Διαγραφή


ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η επανάσταση, Σπύρος ΠαπαλέξηςΗ Ντο και τα μαγεμένα πινέλα, Μ.ΤσακιρίδουΣειρά βιβλίων ΩΟ, Σόφι ΆντερσενΆρωμα βροχής, Τ. ΚοντοπούλουΤο βαλς του ονείρου, Ελισάβετ ΔανέζηNow and Zen, Άγγελος ΜπάκαςΟνειρικές αφηγήσεις, The weird side tales
Ισμήνη, Μαρία ΛιβυκούΠέντε μέρες κι ένας μήνας, Π. ΜπακέλλαΤο καλοκαίρι του αιγόκερου, Δ. ΤσιχλάκηςΠέρασες καιρός, Ε. ΛούμπαΈνας φάρος στην ψυχή μου, Β. ΜακαρίουΡοδάνθη, Μ. ΠαπαπαναγιώτουΨευδάνθρακας και άλλες ιστορίες, Ε.Μακαριάδη
Πόσες είναι οι εποχές; Σ.Λειβαδιώτου2ος Νόμος, Αργύρης ΧριστομάγνοςΣημειώσεις ενός αυτόχειρα, Γ. ΡόγγαςΜε τις βαλίτσες γεμάτες ήλιο, F,AmbrosoΜάρα Μαντάρα, μια μάγισσα κάπως ξεχασιάρα, Ε.Μ.Τσουκάλη
Η κατάρα του φεγγαριού, Β. ΚοτλίτσαΜύθοι και Ιστορίες της Άπω Ανατολής
Το αγκάθινο στέμμα, Θ. ΓιαννόπουλοςΗ τελευταία λέξη είναι της μοίρας, Μ. ΚατσούπηΤα λογοπαίγνια μιας ύπουλης αλήθειας, Σ. ΦράγγοςΗ αγάπη μπορεί, Σ. ΠετρίδουΗ γυναίκα του κόσμου, Νίκη Ταγκάλου
Λίγες και μία νύχτες, Ι, ΖουργόςΕξ απροόπτου έρωτες, Ισμήνη Ζαγοραίου