ΔΙΠΛΕΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΕΙΣ: Οι περιπέτειες του Παβ * Η Γελάδα *** Ο 1ος Λογοτεχνικός Διαγωνισμός koukidaki.gr είναι γεγονός! *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο, παρακολουθείτε όλα τα είδη και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Από 1η Ιανουαρίου 2020 αλλάζουν οι όροι στις δωροθεσίες. Διαβάστε τους νέους όρους εδώ.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Ώρα μηδέν * Αριάδνη * Το βαλς του ονείρου * Η τελευταία λέξη είναι της μοίρας * Χάρτινος πύργος * Πέντε μέρες κι ένας μήνας * Το καλοκαίρι του αιγόκερου * Η αγάπη μπορεί * Ένγκαρ Χέβενσκαρ, Η επανάσταση * Η κατάρα του φεγγαριού * Άρωμα βροχής * Λίγες και μία νύχτες * Ροδάνθη * Ένας φάρος στην ψυχή μου * Το αγκάθινο στέμμα * Ισμήνη ** Θεατρικό: Άκουσε τα κύματα ** Διηγήματα: Εκεί που ανθίζουν οι κραυγές * Εξ απροόπτου έρωτες * Πόσες είναι οι εποχές; * Με τις βαλίτσες γεμάτες ήλιο * Ψευδάνθρακας και άλλες ιστορίες ** Πεζοποίηση: Σημειώσεις ενός αυτόχειρα ** Παιδικά: Το παραμύθι με τα παραμύθια * Πέντε βιβλία της σειράς ΩΟ * Ονειρικές αφηγήσεις * Παραμυθοταξιδεύοντας... * Η Ντο και τα μαγεμένα πινέλα * Ένας αδικοχαμένος από τη μοίρα γίγαντας και Ο μαγεμένος καθρέφτης * Μάρα Μαντάρα, μια μάγισσα κάπως ξεχασιάρα ** Ποίηση: Τα λογοπαίγνια μιας ύπουλης αλήθειας * 2ος Νόμος * Η γυναίκα του κόσμου * Πέρασε καιρός ** Αυτοβελτίωση-στοχασμοί: Αναζητώντας φως * Now and Zen ** Λευκώματα: Βίβλος βιβλιοφίλων

Παρασκευή, 22 Νοεμβρίου 2019

Ουμπέρτο Έκο

«Θα μας λείψει η ματιά του στον κόσμο», έγραψε η εφημερίδα Republica την επομένη του θανάτου του διάσημου συγγραφέα και φιλόσοφου Ουμπέρκο Έκο. Γεννήθηκε στην Αλεσάντρια της Βόρειας Ιταλίας την 5η Ιανουαρίου 1932. Αρχικά είχε υποκύψει στις πιέσεις του πατέρα του και πήγε να σπουδάσει νομική στο πανεπιστήμιο του Τορίνο, αλλά εγκατέλειψε αυτόν τον τομέα και ακολούθησε σπουδές Μεσαιωνικής Φιλοσοφίας και Λαογραφίας.

Μετά τις σπουδές άρχισε την ενασχόλησή του με τη δημοσιογραφία και παράλληλα δέχθηκε τη θέση του διευθυντή Πολιτιστικού Προγράμματος στην Κρατική Ιταλική Τηλεόραση. Αυτή η θέση του έδωσε την ευκαιρία να δει την κοινωνία μέσα από τα μάτια των ΜΜΕ, που τότε μονοπωλούνταν και ελέγχονταν από την κυβέρνηση. «Σήμερα μόνο οι ηλίθιοι κάνουν δικτατορίες με τανκς, από τη στιγμή που υπάρχει η τηλεόραση» είχε δηλώσει αργότερα.

Ο Έκο ακροβατούσε πάντα μεταξύ πανεπιστημιακής ζωής και μυθοπλασίας, χαρίζοντας στην ανθρωπότητα μια σειρά από ανεπανάληπτα μυθιστορήματα. Επέλεξε το «Όνομα του Ρόδου» ως τίτλο για το πρώτο του έργο διότι, όπως έλεγε, «το ρόδο είναι τόσο πλούσιο σε νοήματα που δε σου έχει μείνει πια σχεδόν τίποτα». Όταν είναι κάτι φορτισμένο συμβολικά και φορτωμένο σημειολογικά, καταλήγει να μη λέει τίποτα. Αυτός ακριβώς ήταν ο στόχος του, να χρησιμοποιήσει, δηλαδή, ένα τίτλο που να μην προδίδει το περιεχόμενο του βιβλίου, να μη χειραγωγεί τον αναγνώστη. Ακολούθησαν τα έργα του «Το εκκρεμές του Φουκώ», «Το κοιμητήριο της Πράγας», «Η μυστηριώδη φλόγα της βασίλισσας Λοάνα» και το «Φύλλο Μηδέν».

Πολύγλωσσος, παντρεμένος με Γερμανίδα, ο Έκο δίδασκε σε πολλά πανεπιστήμια, ειδικά στην Μπολόνια, όπου διατηρούσε την έδρα της σημειωτικής ως τον Οκτώβριο του 2007, όταν πήρε σύνταξη. Όπως είχε εξηγήσει, ασχολήθηκε αργά με τη λογοτεχνία γιατί θεωρούσε τη συγγραφή μυθιστορημάτων ενασχόληση για παιδιά, κάτι «που δεν έπαιρνε στα σοβαρά».

Υπήρξε ευφυής και γεμάτος χιούμορ παρατηρητής και μελετητής της ανθρώπινης συμπεριφοράς, όχι όμως σε ατομικό, αλλά σε κοινωνικό επίπεδο. Προσπαθούσε να διακρίνει και να κατανοήσει σε βάθος αυτές τις συμπεριφορές, ώστε να ερμηνεύσει με ποιο τρόπο δημιουργούνται και διαμορφώνονται οι ταυτότητες του συλλογικού υποκειμένου που ονομάζουμε κοινωνία.

Ως φιλόσοφος, λογοτέχνης και σημειολόγος, έριχνε το διεισδυτικό βλέμμα του σε όλους και σε όλα και επέκτεινε τη σκέψη του ολιστικά. Δίκαια απέκτησε το προσωνύμιο «tuttogafo» (παντογράφος). Αφιέρωσε πολύ χρόνο στη μελέτη της μαζικής κουλτούρας, την οποία επικριτικά ονόμαζε αντικουλτούρα. Θεωρούσε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι είναι σημειολογικά αναλφάβητοι και αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γίνονται άβουλοι μαζικοί καταναλωτές μιας νέου τύπου βαριάς βιομηχανίας, αυτής της ενημέρωσης και της μετάδοσης της πληροφορίας.

Ως φύση ανατρεπτική, πρότεινε να οργανωθεί ένας πολιτιστικός ανταρτοπόλεμος επικοινωνιών, με σκοπό να επανακαθιερώσει μια κριτική διάσταση απέναντι στην παθητική αποδοχή. Δε διέθετε έτοιμες, μαγικές λύσεις, αλλά έθετε διαλεκτικά τις δυνατότητες που μας δίνονται προς αυτή την κατεύθυνση.

Ο Ουμπέρκο Έκο μαζί με τον Ρόναλντ Μπαρτ, οδήγησαν την επιστήμη της σημειολογίας σε αυτό που είναι σήμερα. Θεμελίωσαν την κοινωνική σημειωτική ως ένα διεπιστημονικό κλάδο που οι ρίζες του βρίσκονται μέσα σε όλες τις επιστήμες. Υπό μία έννοια θα μπορούσαμε να τη χαρακτηρίσουμε ως την επιστήμη των «πάντων», η οποία, μέσα από τη συνεχή, ανατρεπτική ερμηνευτική της, ίσως καταλήγει να υπονομεύσει την ίδια της την υπόσταση. Τι πιο τίμιο;

Το εκκρεμές του χρόνου σταμάτησε για τον πατέρα του «Ονόματος του Ρόδου» στις 19 Φεβρουαρίου 2016, σε ηλικία 84 ετών. Δεν έφυγε πλήρης ημερών, διότι κάθε δική του ημέρα τροφοδοτούσε όλους εμάς με πρωτότυπη, πρωτοποριακή και ριζοσπαστική σκέψη. Μια σκέψη πολύτιμη.
Περισσότερα από τον Δημήτρη Α. Δημητριάδη

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου


ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η επανάσταση, Σπύρος ΠαπαλέξηςΗ Ντο και τα μαγεμένα πινέλα, Μ.ΤσακιρίδουΣειρά βιβλίων ΩΟ, Σόφι ΆντερσενΆρωμα βροχής, Τ. ΚοντοπούλουΤο βαλς του ονείρου, Ελισάβετ ΔανέζηNow and Zen, Άγγελος ΜπάκαςΟνειρικές αφηγήσεις, The weird side tales
Ισμήνη, Μαρία ΛιβυκούΠέντε μέρες κι ένας μήνας, Π. ΜπακέλλαΤο καλοκαίρι του αιγόκερου, Δ. ΤσιχλάκηςΠέρασες καιρός, Ε. ΛούμπαΈνας φάρος στην ψυχή μου, Β. ΜακαρίουΡοδάνθη, Μ. ΠαπαπαναγιώτουΨευδάνθρακας και άλλες ιστορίες, Ε.Μακαριάδη
Πόσες είναι οι εποχές; Σ.Λειβαδιώτου2ος Νόμος, Αργύρης ΧριστομάγνοςΣημειώσεις ενός αυτόχειρα, Γ. ΡόγγαςΜε τις βαλίτσες γεμάτες ήλιο, F,AmbrosoΜάρα Μαντάρα, μια μάγισσα κάπως ξεχασιάρα, Ε.Μ.Τσουκάλη
Η κατάρα του φεγγαριού, Β. ΚοτλίτσαΜύθοι και Ιστορίες της Άπω Ανατολής
Το αγκάθινο στέμμα, Θ. ΓιαννόπουλοςΗ τελευταία λέξη είναι της μοίρας, Μ. ΚατσούπηΤα λογοπαίγνια μιας ύπουλης αλήθειας, Σ. ΦράγγοςΗ αγάπη μπορεί, Σ. ΠετρίδουΗ γυναίκα του κόσμου, Νίκη Ταγκάλου
Λίγες και μία νύχτες, Ι, ΖουργόςΕξ απροόπτου έρωτες, Ισμήνη Ζαγοραίου