Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης *** 1ος Διαγωνισμός Παραμυθιού koukidaki: Κυκλοφορεί ήδη το συλλογικό έργο, με κείμενα που διαγωνίστηκαν, από τις εκδόσεις Δερέ. *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμς ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Χαμένες ημέρες μιας μαύρης ηπείρου * Πάροδος * Μέτοικοι καιροί * Στην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις * Η ανταλλαγή * Η ζωή αλλιώς * Η αλήθεια μου... η μισή * Μαθήματα εμπιστοσύνης ** Ποίηση: Cyborg Sapiens * Αβινιόν * Ευτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες ** Διηγήματα: Βραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες * Ξιπασμένες νοικοκυρές ** Άλλα: Ψίθυροι από μια άλλη ζωή * Μπίτερ λοβ & μαύρες γάτες * Συνοικία Αγία Φωτεινή * Έξι τίτλοι των εκδόσεων Εκλυστής * Οδηγός βικτωριανής απόλαυσης * Ο Κεκλημένος ** Νουβέλες: Η μέρα του καρναβαλιού * Οι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα) * Διαμέρισμα με αριθμό 7 * Τα κόκκινα παπούτσια * Επί –θεμάτων, γευμάτων και αισθημάτων– κοινωνία

Παρασκευή 19 Αυγούστου 2022

Οι λυρικές τοπιογραφίες και συνθέσεις της Αλεξάνδρας Μαυρογορδάτου-Πετρίτζη

Προσωπογραφία Αλεξάνδρας Μαυρογορδάτου-Πετρίτζη, 1908-1991

Η Αλεξάνδρα Μαυρογορδάτου γεννήθηκε το 1908 στην Ερμούπολη της Σύρου. Με έμφυτη Συριανή φιλοκαλία ασχολήθηκε συστηματικά με την τέχνη. Μαθήτευσε στη ζωγραφική με τον Γεώργιο Κοσμαδόπουλο και στη χαρακτική με τον Δημήτριο Γιαννουκάκη. Συνέχισε τις σπουδές της στο Λονδίνο φοιτώντας στο Heatherly School Of Art και στη συνέχεια στο Παρίσι στην Ακαδημία Section d’ Or, στην τάξη του Jean Souverbie. Από το 1957, αφού ολοκλήρωσε με πολλά ταξίδια στο εξωτερικό τις σπουδές της, ξεκίνησε την ατομική εκθεσιακή της δραστηριότητα στην Αθήνα, την Θεσσαλονίκη, το Παρίσι, το Μόναχο, την Στουτγάρδη και άλλες ευρωπαϊκές πόλεις παρουσιάζοντας τοπιογραφικές συνθέσεις αρχικά με πόλεις και λιμάνια της Γαλλίας, νησιώτικους οικισμούς και ορεινά χωριά της Ελλάδας καθώς και νεκρές φύσεις, τόσο ζωγραφικές όσο και χαρακτικές. Από το 1960 συμμετείχε σε πολλές πανελλήνιες εκθέσεις, ενώ με το Καλλιτεχνικό Σωματείο Ελληνίδων, του οποίου υπήρξε πρόεδρος από το 1962-64, και με την Διεθνή Γυναικεία Μορφωτική Ομοσπονδία έλαβε μέρος σε σημαντικές εκθέσεις στις πόλεις: Λονδίνο, Παρίσι, Κωνσταντινούπολη, Στουτγάρδη, Ρώμη, Βιέννη, Μαδρίτη κ.α. Για τη δημιουργική της προσφορά έλαβε πολλές διακρίσεις με σημαντικότερες το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης του Παρισιού και το Μετάλλιο του Δήμου Αθηναίων. Έργα της βρίσκονται σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές όπως στο Ίδρυμα της Εθνικής Τράπεζας, στα Υπουργεία Παιδείας, Πολιτισμού και Επιστημών κ.α. Είχε ιδιαίτερη θέση στη γυναικεία νεοελληνική εικαστική έκφραση και κίνηση της περιόδου 1960-1990 και στην συστηματική προσπάθεια προβολής των Ελληνίδων εικαστικών διεθνώς. Με την παιδεία, τις κοινωνικές επαφές και την συνεπή συνεργασία της μέσα στους γυναικείους καλλιτεχνικούς συλλόγους συνέβαλε στην εξωστρέφεια της καλλιτεχνικής παραγωγής της εποχής της. Θεματογραφικά επικεντρώθηκε στην ανάπλαση του νησιώτικου τοπίου, ιδιαίτερα της Σύρου και των Κυκλάδων, που πάντα την ενέπνεαν, και είχε κυριολεκτικά ταυτιστεί ένεκα καταγωγής και διαμονής τους θερινούς μήνες. Ζωγράφισε επίσης πολλά έργα, λάδια και ακουαρέλες από διάφορα μέρη της Ελλάδας στο περιηγητικό εικαστικό πνεύμα της λυρικής, ρεαλιστικής και ενίοτε «ναΐφ» απεικόνισης τόπων και μορφών που έκαναν και άλλες ζωγράφοι με ανάλογους προβληματισμούς για το τοπίο. Ενδεικτικά αναφέρω τις ζωγράφους Ερασμία Μπερτσά, Κική Τυπάλδου-Λασκαράτου, Ιφιγένεια Λαγάνα, Κούλα Μπεκιάρη, Ντιάνα Αντωνακάτου, Έφη Μιχελή, Μαρία Πανά, Ελένη Λαναρά, Ζωή Σκιαδαρέση, Μαρία Πωπ, Ελένη Λασκαράτου, Ιωάννα Μητσέα-Μαλάμου, Αλίκη Τόμπρου, Μερόπη Στεφανάτου-Πρέκα, οι οποίες με αμεσότητα και απλότητα προσέγγισαν λεπτομερειακά, νατουραλιστικά ή αφαιρετικά το λιτό, ποιητικό και καθάριο ελληνικό περιβάλλον.

Νεώριο Σύρου, Αλεξάνδρας Μαυρογορδάτου-Πετρίτζη

Με την Αλεξάνδρα Μαυρογορδάτου-Πετρίτζη γνωριστήκαμε στην Γκαλερί Dada, στην Αθήνα το 1986, που συμμετείχε αρχικά στην σημαντική ομαδική έκθεση «Το ελληνικό νησιώτικο τοπίο», που είχε συντονίσει ο καθηγητής Στέλιος Λυδάκης, και στη συνέχεια σε άλλες ομαδικές εκθέσεις που είχα επιμεληθεί. Ομολογουμένως η ευγενική της συμπεριφορά καθώς και η θεωρητική παιδεία και εμπειρία της στα εικαστικά πράγματα ήταν αξιοθαύμαστες. Ανήκε και είχε γαλουχηθεί σε μια γενιά της αρχοντικής Σύρου που είχε τη δυνατότητα και την προδιάθεση για αξιοκρατική αγωγή και αισθητική ποιότητα για εκλεκτική ζωή. Από την αρχή της καλλιτεχνικής της πορείας μέχρι το 1991 που απεβίωσε στην Αθήνα ακολούθησε με συνέπεια και αφοσίωση τις αισθητικές αξίες που αντιπροσώπευαν την ζωτική έκφρασή της και πρόβαλε τη γυναικεία δημιουργικότητα μέσα από τη Γυναικεία Καλλιτεχνική Ομοσπονδία διεθνώς, με επιτυχημένες πρωτοβουλίες δράσεων και κύρους. Απεικόνισε με μεγάλη αγάπη και ευαισθησία τον κόσμο του γενέθλιου νησιού της, με τα περίφημα αρχοντικά, τις εξοχικές βίλες, τα καρνάγια, τα ναυπηγεία, τα γνώριμα βιωμένα μοτίβα της παιδικής της ηλικίας παραμένοντας στα όρια της εικονιστικής πραγματικότητας. Όπως αναφέρει για το έργο της στις εκδόσεις «Μέλισσα» ο καθηγητής ιστορίας της τέχνης Στέλιος Λυδάκης: «Αναγνωρίζει κανείς ευθύς αμέσως τον χώρο που απεικονίζεται, όχι γιατί συλλαμβάνονται βασικά ρεαλιστικά του χαρακτηριστικά, αλλά γιατί αποδίδεται με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο η ιδιομορφία του και η "προσωπική" του ατμόσφαιρα. Είναι μεγάλου ενδιαφέροντος η ποικιλία που εκφράζουν τα τοπία της, που κάθε ένα είναι ένας διαφορετικός κόσμος.».

Μάνη, Αλεξάνδρας Μαυρογορδάτου-ΠετρίτζηΜονεμβασιά, ξυλογραφία Αλεξάνδρας Μαυρογορδάτου-Πετρίτζη

Πράγματι η ευχέρεια και οι εξπρεσιονιστικές, αδρές πινελιές που ζωγραφίζει, θέματα από Γαλλικές πόλεις όπως τα «Σπίτια του Σανσέρ» και το «Λιμάνι του Ονφλέρ» μετασχηματίζονται αργότερα σε ντελικάτες χρωματικές συσχετίσεις που αναπλάθουν την συγκεκριμένη εικόνα με εσωτερική ζωτικότητα. Οι δρόμοι και οι οικισμοί της Οίας, της Νάξου, της Τήνου, της Σκύρου, της Μυκόνου, της Ίου, της Σύμης, της Σάμου, της Ύδρας στις δημιουργικές ανασυνθέσεις τους, από την συναισθηματική ερμηνεία τους που μας ξεδιπλώνει η ζωγράφος, αποκτούν διαφορετικές διαστάσεις. Σε αυτό συντείνει η τεχνική της, που βασίζεται στη χρήση της υδατογραφίας και των πολύ αραιωμένων λαδιών, που με τη διαφάνειά τους διαγράφουν ατμοσφαιρικά τον χώρο. Έναν σχηματικά ακαθόριστο αρχικά χώρο από το έντονο φως και τις σκιερές αποχρώσεις που όλα τα στοιχεία του καθορίζουν την οπτική πραγματικότητα στη συνέχεια του χρόνου. Αυτή την προσέγγιση την συνεχίζει και στην απόδοση τοπίων και αρχιτεκτονημάτων της Μάνης που την είχε βαθιά εντυπωσιάσει. Αναμφίβολα η πετρώδης, ορεινή περιοχή της λακωνικής Μάνης έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα βραχώδη νησιώτικα τοπία του Αιγαίου. Η καλλιτέχνης αναγνώρισε την κορεσμένη θερμή υφή αυτών των πέτρινων συμπλεγμάτων από τους πύργους της Μάνης που ο συνδυασμός των όγκων τους με τις αποχρώσεις των άγριων φυτών και των δέντρων προεκτείνει τις χρωματικές παραλλαγές και τονικότητες ανάλογα με την εποχή. Σε αυτές τις συνθέσεις η επιστέγαση του ουρανού έχει πρωτεύοντα ρόλο. Ενδιαφέρουσες και ψυχικά φορτισμένες είναι οι νεκρές φύσεις της σε εσωτερικά σπιτιών με άνθη και χρηστικά αντικείμενα. Σε ορισμένες υπάρχει μια «φωβ» χρωματολογική διάθεση, χωρίς όμως να αλλοιώνεται η αληθοφάνεια της φόρμας των αντικειμένων. Όσο για τις μαυρόασπρες ξυλογραφίες της, σε αντίθεση με συναφείς ζωγραφικές της συνθέσεις, έχουν απόλυτη γεωμετρική δομή και ευχέρεια χάραξης των ουσιωδών στοιχείων με τα οποία αναπαριστά ονειρικά το ζωτικό περιβάλλον της.


Ζωγράφος, Λογοτέχνης, Θεωρητικός της τέχνης

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Οι συνοδευτικές εικόνες προέρχονται από το προσωπικό αρχείο του συντάκτη
Το άρθρο πρωτοδημοσιεύτηκε στο ένθετο Art and Business της εφημ. Αξία

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο/-α που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Η ανταλλαγή, Νίκου ΤσουρλάκηΑβινιόν, Χρυσής ΓιάντσιουΣτην Ύδρα αέναα θα επιστρέφεις, Νέλλης ΣπαθάρηΈξι τίτλοι από τις εκδόσεις ΕλκυστήςCyborg Sapiens, Δημήτρη ΟρφανίδηΒραχέα ρήματα: Επτά μικρές ιστορίες, Παναγιώτη ΚωνσταντόπουλουΜέτοικοι καιροί, Νίκου Σκορίνη
Τα κόκκινα παπούτσια, Μαρίνας Ξένου-ΚασσιανούΟδηγός βικτωριανής απόλαυσηςΟ Κεκλημένος, Ελένης ΣέννοιαΜπίτερ λοβ & μαύρες γάτες, Γεωργίας ΣύκαΣυνοικία Αγία Φωτεινή, Κωνσταντίνου ΓρηγοριάδηΟι πυγολαμπίδες θα λάμπουν στο σκοτάδι (για πάντα), Θεόδωρου ΟρφανίδηΞιπασμένες νοικοκυρές, Έφης Καραμπά
Επί –θεμάτων, γευμάτων και αισθημάτων– κοινωνία, Μαρίας ΑποστολάκουΗ αλήθεια μου... η μισή, Έλλη ΞυρούΕυτελή τιμαλφή: Σονάτες και καντάτες, Γιώργου ΚαριώτηΨίθυροι από μια άλλη ζωή, Αθανάσιου ΔαββέταΗ ζωη αλλιώς, Αναστασίας Ξενοφώντος-ΓαϊτάνουΔιαμέρισμα με αριθμό 7, Καίτης ΔροσίνηΜαθήματα εμπιστοσύνης, Φίλιππου Πισσαλίδη