Εγγραφή στο newsletter για να μη χάνετε τίποτα! *** Φωνή τέχνης: Έχουμε πρωτιές! *** Δωρεάν διπλές προσκλήσεις! *** Κατεβάστε ΔΩΡΕΑΝ ebooks ή διαβάστε λογοτεχνικά κείμενα σε πρώτη δημοσίευση ΕΔΩ! *** Αν σας αρέσει το θέατρο -παρακολουθείτε όλα τα είδη- ή έχετε άποψη για μουσικά άλμπουμ ή για ταινίες ή διαβάζετε λογοτεχνικά έργα κτλ. και επιθυμείτε να μοιράζεστε τις εντυπώσεις σας μαζί μας, επικοινωνήστε με το koukidaki. Αρθρογράφοι, κριτικογράφοι, άνθρωποι με ανάλογη κουλτούρα ζητούνται! *** Δείτε τις ημερομηνίες των προγραμματισμένων κληρώσεων στη σελίδα των όρων.
ΚΕΡΔΙΣΤΕ ΒΙΒΛΙΑ ακολουθώντας τους συνδέσμους. Μυθιστορήματα: Αιθέρια: Η προφητεία * Ζεστό αίμα * Το μονόγραμμα του ίσκιου * Μέσα από τα μάτια της Ζωής! * Οι Σισιλιάνοι * Όλα θα πάνε καλά ή και όχι * Νυχτοπερπατήματα * Ο πρίγκιψ του δευτέρου ορόφου * Ο αρχάγγελος των βράχων * Το όνειρο του γερακιού * Όταν το μαζί πληγώνει * Δίχως ένα αντίο * Κλουαζονέ ** Ποίηση: Δεύτερη φωνή Ι * Άπροικα Χαλκώματα * Σκοτεινή κουκκίδα * Καταδύσεις * Λυκόσκυλα, Ίμερος και Ηλιοτρόπιο ονείρων ** Διηγήματα: Το δέρμα της φώκιας * Ταρτάν το άλογο, Θεατές και δράστες και Η αγωνία του μέτρου ** Διάφορα άλλα: Παζλ γυναικών * Rock Around... Women! ** Νουβέλες: Όταν έπεσε η μάσκα

Η ρωσική εικαστική πρωτοπορία και ο επαναστάτης Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι

Ο Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι με τους φουτουριστές Αλεξέι Κρουτσενίχ, Ντέιβιντ Μπουρλιούκ, Βελιμίρ Χλέμπνικοφ και Benedikt Livshits

Είναι δεδομένο ότι πολύ πριν το μεγάλο ξέσπασμα της Επανάστασης του 1917 ήταν διάχυτη στους καλλιτεχνικούς κύκλους της τσαρικής Ρωσίας η προσέγγιση και οικειοποίηση των νέων εικαστικών ρευμάτων για την ανάδειξη και επικράτηση της νέας οπτικής, που αναπόφευκτα θα συγκρουόταν με τις παλιές αντιλήψεις και τις καθιερωμένες τεχνοτροπίες. Οι νέοι καλλιτέχνες και συγγραφείς και οι θιασώτες τους ενίοτε διατύπωναν την απορριπτική αντιμετώπιση του παρελθόντος και του κορεσμένου παρόντος, με χλευαστικές δηλώσεις και προγραφές ακόμη και για κορυφαίους δημιουργούς, όπως ο Πούσκιν, με την ακράδαντη πεποίθηση ότι η στάση τους αυτή ήταν νομοτελειακή ιστορική θέση. Ο Ελ Λισίτσκι, το 1922, στο κείμενό του «Η τέχνη μου και η ζωή» ανέφερε: «Ο Οκτώβρης ενυπήρχε πολύ νωρίτερα στην τέχνη.». Αναδιφώντας στα ιστορικά ντοκουμέντα προκύπτει με διαύγεια ότι ήταν αναγκαίο να εκπορευτεί και να ευοδώσει από τα σπλάχνα του καταπιεσμένου λαού ένα μήνυμα οικουμενικής δικαιοσύνης και εγκαθίδρυσης της υλοποιημένης σοσιαλιστικής οικονομίας με το ξέσπασμα της ώριμης λαϊκής επανάστασης του Οκτώβρη. Ανάμεσα στους επαναστάτες συμμετείχαν καλλιτέχνες και λογοτέχνες που αισθάνονταν δικαιωμένοι από την επανάσταση που απόρριπτε τις κατεστημένες αξίες και αγωνιζόταν για ένα νέο κοινωνικό πολιτισμό. Η εικαστική δράση τους είχε ξεκινήσει ήδη από το 1860 μέχρι και τις αρχές του 20ού αιώνα σε «καλλιτεχνικές αποικίες». Σημείο εκκίνησής τους ήταν η αποστροφή τους στον νεοκλασικισμό. Από το 1901 και μέχρι το 1917 διακρίνονται οι σημαντικοί πρωτοπόροι δημιουργοί Καντίνσκι, Τάτλιν, Κοντσαλόφσκι, Γκοντσάροβα, αδελφοί Μπουρλιούκ, Μάλεβιτς, Λαριόνοφ, Πόποβα, Μάσκοφ, Φαλκ κ.α. Ο Μαγιακόφσκι υπήρξε συνεργάτης του εικονοκλάστη, επαναστάτη ζωγράφου Νταβίντ Μπουρλιούκ.

Πέρασαν 93 χρόνια από την αυτοκτονία του Βλαντίμιρ Μαγιακόφσκι (1893-1930). Η επαναστατική ποίηση του, τα βιώματα και τα γραφιστικά έργα του στα φουτουριστικά εκφραστικά και ριζοσπαστικά καλλιτεχνικά πεδία της ανατρεπτικής εποχής του εξακολουθούν να συναρπάζουν. Η διαχρονική ροή και ζωντάνια του λόγου του αναπαριστά τους κοινωνικοπολιτικούς αγώνες και εμπνέει διαχρονικά με ορμή και αισιοδοξία. Η εμβληματική προσωπικότητα του Μαγιακόφσκι στάθηκε νομοτελειακό γεγονός την εποχή της Επανάστασης του Οκτώβρη που απαιτούσε και τη δημιουργία μιας νέας ποίησης. Είναι γεγονός ότι οι ρητορικού ύφους στίχοι του μεταδόθηκαν από την ίδια τη φωνή του με τις απαγγελίες-performances του. Η έκφρασή του ήταν μια σύνδεση του τυπωμένου με τον προφορικό λόγο, σε ρυθμό άμεσης και παραστατικής συνομιλίας. Στόχος του ήταν η ακτιβιστική επίδραση στη διαμόρφωση της συνείδησης των πολιτών για τον μελλοντικό κόσμο. Στο διάσημο πρώιμο ποίημά του «Σύννεφο με πανταλόνια», το 1915, γράφει: «προχωρώ με λεβεντιά στα είκοσι δύο μου χρόνια». Γνώρισε τον συγγραφέα Μαξίμ Γκόρκι και δημοσίευσε στο περιοδικό «Χρονικά» αντιπολεμικά θέματα από την επίδραση των γεγονότων του Α' Παγκόσμιου Πολέμου. Στο περιοδικό «Νέο Σατυρικό» δημοσιοποιήθηκε αποκαλυπτικά και η σατιρική, κριτική του οξύτητα και ευθυβολία που κυριάρχησε προς το τέλος της ζωής του. Το 1916 έγραψε το ποίημα «Στων σπονδύλων το φλάουτο», αφιερωμένο στην ερωμένη του Λίλι Μπρικ, σύζυγο του εκδότη Όσιπ Μπρικ. Μαζί με τον Μπρικ και τον Σεργκέι Τρετιακόφ εξέδιδαν το περιοδικό «LEF» (Μέτωπο). Έγραψε επίσης το μεγάλο ποιητικό του έργο «Πόλεμος και οικουμένη» ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο. Το 1918 έγραψε το «Οι δώδεκα» και στην πρώτη επέτειο της Επανάστασης του Οκτώβρη το θεατρικό του «Μυστήριο-μπούφο». Το 1919 εγκαταστάθηκε στη Μόσχα και δούλεψε τα «Παράθυρα του R.O.S.T.A.» αφίσες, πανό, βιτρίνες, πλακάτ με κείμενα και σχέδιά του. Το 1924 τον συγκλόνισε ο θάνατος του Λένιν και του αφιέρωσε το μεγάλο συνθετικό ποίημα «Βλαντίμιρ Ίλιτς Λένιν, με γνήσιο θαυμασμό και επική έμπνευση».

ΤΑΤΛΙΝ (Ο ΝΑΥΤΗΣ, 1911-12)

Ταξίδεψε στη Λετονία, Βρετανία, Γερμανία, Ηνωμένες Πολιτείες, Μεξικό και Κούβα και οι εμπειρίες επηρέασαν έργα του, όπως «Η δική μου ανακάλυψη της Αμερικής». Ταξίδεψε επίσης σε όλη την αχανή Σοβιετική Ένωση. Είχε επαφή με χιλιάδες κόσμο που αναπτέρωνε την συνεχή του δημιουργία και έκανε γνωριμίες με άλλους κορυφαίους δημιουργούς της εποχής του, που υποστήριζαν την ποιητική και θεατρική του παραγωγή. Το 1927 έγραψε το μεγάλο συνθετικό ποίημα «Ωραία». Ως γενάρχης της επαναστατικής ποίησης στην πρώτη έκδοση των απάντων του, το 1928, πρόταξε την αντισυμβατική αυτοβιογραφία του «Αυτός είμαι», η οποία αποτελεί αυθεντικό και ιδιόρρυθμο οδηγό κατανόησης της αδρής του φυσιογνωμίας. Στα τελευταία τρία χρόνια της ζωής του στράφηκε στην θεατρική σάτιρα που αρχικά προξένησε δυσαρέσκεια και εχθρικότητα ιδιαίτερα στους γραφειοκράτες. Χαρακτηριστικά τα θεατρικά έργα του «Ο Κοριός» και το «Το Λουτρό», τα οποία παρουσιάστηκαν στη Μόσχα, το Παρίσι, το Βερολίνο με σημαντική κριτική απήχηση.

ΓΚΟΝΤΣΑΡΟΒΑ, Ο ΠΟΔΗΛΑΤΗΣ, 1912-13ΛΑΡΙΟΝΟΦ, 1911

Το 1930 πραγματοποιήθηκε μια αναδρομική έκθεσή του για τη δουλειά του των 20 χρόνων της ακάματης δημιουργίας του. Η έκθεση αυτή βασίστηκε στην πρόθεση να αποδείξει την πολυδιάστατη και πολυσήμαντη προσφορά του σε όλους τους εκφραστικούς τομείς. Κύρια εκθέματά της ήταν τα βιβλία του που μέχρι τότε είχαν κυκλοφορήσει σε πολλές εκδόσεις, όλα με εξώφυλλα και σχέδια κορυφαίων καλλιτεχνών, τα άρθρα του στις πολιτικές και λογοτεχνικές εφημερίδες, τα προπαγανδιστικά σκίτσα, οι αφίσες εκδηλώσεων, οι διαλέξεις του και ο χάρτης των ταξιδιών του. Όπως έλεγε «Εγώ την γήινη σφαίρα, πες πως την γύρισα όλη».

Κώστα Ευαγγελάτου (Mayakovsky)

Ο απολογισμός της δουλειάς του προξένησε τεράστια απήχηση, ιδιαίτερα στη νεολαία.

Ροντέσνκο (Εξώφυλλο ανθολογίας Μαγιακόφσκι, 1927)

Τον Απρίλη του 1930, πέντε χρόνια μετά την αυτοκτονία του λυρικού, «καταραμένου» ποιητή της Επανάστασης Σεργκέι Γιεσένιν, ο Μαγιακόφσκι αυτοπυροβολήθηκε. Στο αποχαιρετιστήριο σημείωμά του δεν διευκρίνισε ακριβώς τους λόγους της αυτοκτονίας του. Η συζήτηση γύρω από τον θάνατό του για χρόνια επικεντρώθηκε στην απογοήτευση για πολιτικές τακτικές, συγκυρίες και οξύνσεις, την ανάστατη και περίπλοκη ερωτική ζωή, αντίθετες ροπές, διστακτικότητα σχέσεων, προκλητικότητα λόγων, δυσκολία χαρακτήρα, αυτοάμυνα και επιθετικότητα, ώστε να αντιμετωπίζει μαχητικά τους μικροαστούς και τους αστούς που τον εχθρεύονταν. Σημείωσε, μεταξύ άλλων: «Το καράβι της αγάπης συντρίφτηκε πάνω στην καθημερινή ρουτίνα. Εσύ κι εγώ, δεν χρωστάμε τίποτε ο ένας στον άλλον, και δεν έχει νόημα η απαρίθμηση αμοιβαίων πόνων, θλίψεων και πληγών.».



Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Το κείμενο του άρθρου είναι συνοπτική εκδοχή του προλογικού κειμένου της έκδοσης Μαγιακόφσκι: Ωδή στην επανάσταση, εκδ. Ατέχνως, Αθήνα 2023, που έγραψε, επιμελήθηκε και εικονογράφησε ο Κ. Ευαγγελάτος.

ΔΩΡΑ - Κλικ σε εκείνο που θέλετε για πληροφορίες και συμμετοχές
Το δέρμα της φώκιας, Αριστούλας ΔάλληΌταν έπεσε η μάσκα, Κωνσταντίνας ΜαλαχίαΌλα θα πάνε καλά ή και όχι, Meg MesonΟ αρχάγγελος των βράχων, Μένιου ΣακελλαρόπουλουΝυχτοπερπατήματα, Λέιλα ΜότλιΛυκόσκυλα Αγγέλας Καϊμακλιώτη, Ίμερος Μαίρης Χάψα και Ηλιοτρόπιο ονείρων Γιάννη ΑναστασόπουλουΔίχως ένα αντίο, Γωγώς Ψαχούλια
Το μονόγραμμα του ίσκιου, Βαγγέλη ΚατσούπηΣκοτεινή κουκκίδα, Γιάννη ΣμίχεληΌταν το μαζί πληγώνει, Βικτώριας ΠροβίδαΤαρτάν το άλογο Ευτυχίας Καλλιτεράκη, Θεατές και δράστες Σύλβας Γάλβα και Η αγωνία του μέτρου Γιώργου ΣπανουδάκηΚλουαζονέ, Λίνας ΒαλετοπούλουRock Around... Women!, Γιώργου ΜπιλικάΆπροικα Χαλκώματα, Γιώργου Καριώτη
Οι Σισιλιάνοι, Κωνσταντίνου ΚαπότσηΟ πρίγκιψ του δευτέρου ορόφου, Άρη ΣφακιανάκηΜέσα από τα μάτια της Ζωής!, Βούλας ΠαπατσιφλικιώτηΖεστό αίμα, Νάντιας Δημοπούλου
Καταδύσεις, Κατερίνας ΜαρτζούκουΤο όνειρο του γερακιού, Αλεξάνδρας ΜπελεγράτηΔεύτερη φωνή Ι, Γιάννη Σμίχελη