Από πού κι ως πού Τσικνοπέμπτη, Βλάχικα και Καλύβια;

Της αγίας Τσικνοπέμπτης την Πέμπτη που μας έρχεται, παρακαλούνται οι βίγκαν και οι βετζετέριαν να παρακάμψουν το άρθρο όπως θα παρακάμψουν και τις χασαποταβέρνες εκείνη την ημέρα. Ειλικρινά, δεν πρόκειται να τους παρεξηγήσουμε.

Ξεκινάμε!

Από πού κι ως πού Τσικνοπέμπτη;

Καταρχάς τι σημαίνει τσίκνα;

Είναι αντιμετάθεση του αρχαίου «κνίσα» (= η οσμή του κρέατος όταν ψήνεται) -> σίκνα -> τσίκνα.

Και γιατί Πέμπτη;

Το έθιμο ξεκινάει από τις βακχικές γιορτές Ελλήνων και Ρωμαίων, όταν όμως το παρέλαβαν οι χριστιανοί, που νήστευαν Τετάρτη και Παρασκευή, έμενε μοναχά η Πέμπτη για να λιγδωθεί λιγάκι το αντεράκι τους.

Και εννοείται ότι το έθιμο διατηρείται αυτούσιο μέχρι και σήμερα καθώς όοολοι μας τρώμε φακές την προηγούμενη μέρα και νερόβραστα χόρτα την επόμενη.

Ναι, τι;

Δεν το τηρείτε εσείς;

Σοβαρά τώρα;

Τόσο ντελούλου;

Τέλος πάντων, να καούν τα κάρβουνα, κι ας είστε και ντελούλου!

Και αν θέλετε να καούν τα κάρβουνα σωστά και παραδοσιακά πρέπει να ετοιμαστείτε για μια εμπειρία μοναδική.

Κυρίες και κύριοι, κρεατοφάγοι και παμφάγοι, σας παρουσιάζω την πρωτεύουσα της σπαλομπριζόλας, το απαύγασμα της τσίκνας, το απόσταγμα της προβατίνας, την μπρουτάλ ηδονή του χλαπακιάσματος, τη χορωδία της μασέλας, το Βατερλό των χορτοφάγων, το τοπωνύμιο που επέβαλε το λήμμα γουρουνιά στα λεξικά…

…εντάξει υπάρχει και μια άλλη άποψη που λέει ότι εκεί κάνει πάρτι η χοληστερίνη, εκεί βρίσκεται η ταφόπλακα των φιλόζωων, ο ύμνος της σαβουροφαγίας, το ξεφάντωμα των τριγλυκερίδιων, το ναυάγιο των καρδιολόγων αλλά και το στραπάτσο των διατροφολόγων.

Όλες οι απόψεις δεκτές όταν μιλάμε για τα περίφημα Βλάχικα Βάρης!

Από πού κι ως πού Βλάχικα Βάρης;

Στη λεωφόρο Βάρης πάντα ελλοχεύει ο κίνδυνος, καθώς περνάτε αμέριμνοι με το αυτοκίνητο, να σας αρπάξει ένας τσολιάς από το παράθυρο, να σας καθίσει στο τραπέζι όπου βρίσκονται ήδη παραταγμένα τα προκαταρκτικά και να βρεθείτε να έχετε φάει τρία κιλά προβατίνα πριν καλά καλά καταλάβετε τι συμβαίνει.

Η ιστοσελίδα nou-pou μας ενημερώνει ότι αυτοί που ξεχειμώνιαζαν στην περιοχή στις αρχές του 20ού αιώνα ήταν Σαρακατσάνοι βοσκοί οι οποίοι σιγά σιγά εγκαταστάθηκαν εκεί.

Εκείνη την εποχή όμως, όποιον έβλεπαν να έχει πρόβατα τον φώναζαν βλάχο, έτσι βαφτίστηκε και ολόκληρη η περιοχή Βλάχικα, αντί για το ορθότερο: Σαρακατσάνικα.

Φεύγουμε παραπατώντας από το πολύ φαΐ και προσέχοντας μη γλιστρήσουμε μιας και έχει αρχίσει να βγαίνει η λίγδα από τα αφτιά κι η τσίκνα απ' τα ρουθούνια.

Μέρα που είναι όμως, αντέχουμε κάτι παραπάνω!

Τι; Όχι;

Καθοδηγούμενοι από την τσίκν… την ευωδία, παραμένουμε στα Μεσόγεια και παίρνουμε την λεωφόρο Βάρης Κορωπίου για να φτάσουμε σε μία άλλη τσικνοπόλη, τα Καλύβια.

Από πού κι ως πού Καλύβια Θορικού;

Ο Θορικός ήταν παραθαλάσσιος δήμος της Αρχαίας Αθήνας κοντά στο Λαύριο. Υπήρξε κέντρο επεξεργασίας των μετάλλων, μόλυβδου και άργυρου, που έβγαζαν οι εργάτες στα μεταλλεία του Λαυρίου και άρχισε να εγκαταλείπεται όταν εξαντλήθηκαν τα αποθέματα.

Οι κάτοικοι, φεύγοντας προς βορρά, πήγαν κι έφτιαξαν κάτι καλύβια ανάμεσα στο Πάνειο όρος και την Μερέντα (για όποιον αναρωτιέται «Από πού κι ως πού Μερέντα;», θα του λύσουμε την απορία στο επιδόρπιο, προς το παρόν αφιερωνόμαστε στο κυρίως πιάτο).

Συνεχίζουμε…

Τα καλύβια που έφτιαξαν οι εργάτες τα ονόμασαν… Καλύβια!

Κι έπειτα, το 1961, οι πρώην κάτοικοι Θορικού, νυν κάτοικοι Καλυβίων πήγαν στην άλλη παραλία, στον Σαρωνικό και έχτισαν πάλι κάτι καλύβια που τα είπαν… Καλύβια Παραλίας. (Δηλαδή ήμαρτον! Ούτε καν Παραλία Καλυβίων!)

Κάποια στιγμή, κάποιοι σοβαροί άνθρωποι σκέφτηκαν ότι τέτοια περιοχάρα δεν μπορεί να λέγεται Καλύβια και αποφάσισαν να της αλλάξουν όνομα. Και η αλήθεια είναι ότι μιλάμε για περιοχή φιλέτο, ή καλύτερα για να μην μιλήσω με όρους ΜάστερΣεφ, η περιοχάρα ήταν ριμπάι αροζέ με πουρέ σελινόριζας!

Για τους νεότερους και μόνο, θα πω ότι ο Ανδρέας (κορίτσια ο) Μπάρκουλης, ο Κώστας Βουτσάς κι ο Λάμπρος Κωνσταντάρας στις ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του '60, την έχουν χιλιοδιαφημίσει την παραλία αυτή.

Ο λόγος φυσικά για το περιβόητο Λαγονήσι! (Δεν αργεί το επεισόδιο «ΑπόΠούΚιΩσΠού Λαγονήσι;» και η κρυφή σχέση του με ένα άλλο «νησί», το Καρπενήσι.)

Επιστρέφοντας στα Καλύβια Θορικού, το κλίμα δεν διαφέρει από τα υπόλοιπα Μεσόγεια αν και πάνω από την πόλη πολύ συχνά απλώνεται μια μόνιμη αιθαλομίχλη.

Επιστημονικά μιλώντας, το αίτιο της αιθαλομίχλης είναι αυτό που λέμε: Πάει η προβατίνα σύννεφο.

Κάθε μέρα Τσικνοπέμπτη, κάθε Τσικνοπέμπτη Πάσχα, κάθε Πάσχα Χριστούγεννα!

Εκεί θα βρεις την γνήσια χασαποταβέρνα με τον κρεοπώλη να σου κόβει με τον μπαλτά το παϊδάκι (είδατε ότι έχει διαλυτικά ε;) μπροστά στα μάτια σου, τον ταβερνιάρη να το αρπάζει επιτόπου, να το ρίχνει στα κάρβουνα και τον σερβιτόρο να αγκομαχάει κουβαλώντας έναν τεράστιο δίσκο με τζατζικοκαταστάσεις, κολοκυθοκεφτεδομελιτζανοπατάτες, πανδαισίες σαλατικών και τα απαραίτητα συνοδευτικά μπινελίκια (τα λιγουρεύεστε;).

Εννοείται ότι υπάρχει εναλλακτική και για τους βίγκαν (άλλωστε στην Ελλάδα οι βίγκαν ανέκαθεν είχαν μια περίοπτη θέση –not) θα την βγάλουν με τη γνωστή, την αυθεντική την παραδοσιακή χωριάτικη σαλάτα –χωρίς φέτα, ήρεμα το λέω– με το ωραίο το λεπτοκομμένο το αγγουράκι αν και (θα πρέπει να σας προειδοποιήσω ότι) ΔΕΝ πρόκειται για το γνήσιο, το πρόστυχο, το διουρητικό, το αυθάδικο, το ζουμερό, το μαγγιόρικο… Το αγγούρι καλυβιώτικο!

Καθότι τα Καλύβια Θορικού ΔΕΝ είναι η πατρίδα του πασίγνωστου αυτού λαχανικού. (Ή μήπως είναι φρούτο το αγγούρι;)

Εσείς ξέρετε ποια Καλύβια διεκδικούν την πατρότητα των διάσημων αγγουριών;

Όσοι απαντήσουν σωστά κερδίζουν πλούσια δώρα, συμπεριλαμβανομένων ενός κιλού γιαουρτιού, τρία νταβραντωμένα αγγούρια Καλυβιώτικα και δυο κεφάλια σκόρδα Λαμίας για να φτιάξετε το υπέρτατο τζατζίκι.

Χρόνια καλά, χρόνια καρβουνοτσικνισμένα να έχουμε για να πετάμε στα κάρβουνα ό,τι μας καπνίσει, από λουκάνικα και παντσέτες μέχρι μελιτζάνες και μανιτάρια! Τα πάντα κάνουν αν υπάρχει καλή παρέα και φίνο κρασί!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]