Την Ανδρομάχη την έγραψε ο Ευριπίδης κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Το πρώτο της ανέβασμα δεν έγινε στην Αθήνα αλλά στο Άργος. Ανήκει και αυτή η τραγωδία στα έργα εκείνης της εποχής που δεν ανεβαίνουν συχνά στο θέατρο. Η σύνθεσή της την κατατάσσει στις μεγάλες τραγωδίες που γράφτηκαν τον 5ο π.Χ. αιώνα.
Η Ανδρομάχη ανέβηκε για πρώτη φορά από το Εθνικό Θέατρο το 1963 με μία πλειάδα μεγάλων ηθοποιών. Η μετάφραση ανήκε στον Θρασύβουλο Σταύρου, τα κοστούμια ήταν του Αντώνη Φωκά ενώ την σκηνοθεσία είχε αναλάβει ο Τάκης Μουζενίδης. Πρωταγωνίστρια η εμβληματική τραγωδός Άννα Συνοδινού. Την επόμενη χρονιά, το 1964, η παράσταση επαναλήφθηκε με Ανδρομάχη μια άλλη σπουδαία κυρία της ελληνικής σκηνής, την Αλέκα Κατσέλη.
Η Ανδρομάχη, που ήταν γυναίκα του γενναίου Έκτορα, μετά τον θάνατό του έχει πάει στην Θεσσαλική Φθία. Εκτός όμως από τον Έκτορα πέθανε και ο γιος της, ο Αστυάνακτας. Ακολουθώντας αιχμάλωτη τον Νεοπτόλεμο έφτασε εκεί κι εκείνος, που χαρακτηριζόταν για την τιμιότητά του, αγάπησε την Ανδρομάχη και καρπός αυτής της ένωσης ήταν ο γιος τους, ο Μολοσσός. Παρόλη τη χαρά της για τον ερχομό του παιδιού της, ένιωθε άσχημα που σύναψε ερωτικό δεσμό με τον γιο του φονιά του νεκρού συζύγου της.
Στην συνέχεια έρχεται άλλο ένα γεγονός που θα αλλάξει τα πράγματα. Ο Νεοπτόλεμος κάνει γυναίκα του την Ερμιόνη. Αυτό όχι μόνο δεν θυμώνει ούτε στενοχωρεί την Ανδρομάχη αλλά της δίνει το αίσθημα της χαράς και της ανακούφισης, αφού η ίδια ποτέ δεν ήθελε αυτή την ερωτική ένωση. Όμως, η σύζυγος του Νεοπτόλεμου, που χαρακτηρίζεται από έντονα συναισθήματα ζήλειας, μισεί την Ανδρομάχη επειδή εκείνη χάρισε ένα παιδί στον άντρα της ενώ η ίδια δεν μπόρεσε, ακόμα και χρόνια μετά την ένωσή της μαζί του. Έτσι, λοιπόν, αποφασίζει, με τη βοήθεια του σκληρού και άδικου πατέρα της και κατά την απουσία του Νεοπτόλεμου, να εξοντώσει την Ανδρομάχη και τον γιο της.
Ο Μενέλαος είναι έτοιμος να οδηγήσει στον θάνατο την Ανδρομάχη και το παιδί της, όμως τελευταία στιγμή θα σωθεί από τον Πηλέα.
Αν και το έργο δεν θεωρείται από τα πιο ώριμα του Ευριπίδη, ούτε από τις σημαντικότερες τραγωδίες εκείνης της περιόδου, εντούτοις, φέρνει στο προσκήνιο τη γυναίκα με όλη την πολυδιάστατη προσωπικότητά της, με όλα της τα χαρίσματα και τα μειονεκτήματά της και ο Ευριπίδης στοχεύει για άλλη μια φορά στα συναισθήματα των ανθρώπων κατά τις δοκιμασίες της ζωής τους.
Σίγουρα ανήκει στα έργα του Ευριπίδη που η πλοκή και η σύνθεσή τους είναι πιο λιτή και απέριττη, χωρίς να καταπιάνεται με θέματα τραγικά όπως σε κάποια άλλα έργα του (Βάκχες και Εκάβη). Παρ' όλα αυτά αποτελεί μια τραγωδία που της αναγνωρίζονται πολλά θετικά δραματουργικά στοιχεία σε έναν μύθο πολύ γνώριμο στους θεατές και τους αναγνώστες κάθε χρονικής περιόδου. Αν και δεν ανεβαίνει συχνά, είναι από τις πιο γνωστές τραγωδίες.
Από τον Βάσο Βαρίκα και την εφημερίδα Τα Νέα με αφορμή την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου του 1963 κάποια ιστορικά σχόλια που παρουσιάζουν μεγάλο ενδιαφέρον: «Σημειώνουν οι φιλόλογοι κάποιο μυστήριο στην περίπτωση της Ανδρομάχης, που μετά την Δωδώνη παρουσίασε προχθές στην Αθήνα το Εθνικό Θέατρο. Η τραγωδία αυτή του Ευριπίδη, μας πληροφορούν οι αρχαίες πηγές, δεν παίχτηκε στην Αθήνα. Δεν αναφέρεται, τουλάχιστον, στον κατάλογο των τραγωδιών που διδάχθηκαν. Εκείνο που ιδιαίτερα προσελκύει την προσοχή των μελετητών είναι ο έντονα πολιτικός χαρακτήρας της Ανδρομάχης.».
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε κολάζ από στιγμιότυπα της παράστασης Ανδρομάχη του 1963 με την Άννα Συνοδινού (Ανδρομάχη), τον Βασίλη Κανάκη (Μενέλαος), την Κική Διόγου (Παις Ανδρομάχης), τη Ζέτα Κονδύλη (Κορυφαία), την Ελένη Κυπραίου (Κορυφαία), την Έλλη Βοζικιάδου (Α' Κορυφαία), τον Θάνο Κωτσόπουλο (Πηλεύς) και τον Στέλιο Βόκοβιτς (Άγγελος) από το αρχείο του Εθνικού Θεάτρου.
