Από πού κι ως πού Πρωτομαγιά;

Μέρα Μαγιού μου μίσεψες,

μέρα Μαγιού σε χάνω

έγραψε ο Γιάννης Ρίτσος στον Επιτάφιο, ποίημα που δημοσιεύτηκε στον Ριζοσπάστη τον Ιούνιο το 1936 ύστερα από τα θλιβερά γεγονότα που συνέβησαν τον Μάιο της ίδιας χρονιάς όταν αστυνόμοι της δικτατορίας του Μεταξά έπνιξαν στο αίμα την συγκέντρωση καπνεργατών που διαδήλωναν για τα δικαιώματά τους.

Πώς φτάσαμε όμως ως εκεί;

Στις Η.Π.Α. έγινε η αρχή και πιο συγκεκριμένα στο Σικάγο.

Από πού κι ως πού Σικάγο;

Η πρωτεύουσα του Ιλινόι, Σικάγο, πήρε το όνομά της από τη λέξη shikaakwa που στα Ποταγουοτομέζικα (Ναι, τι; Πρόκειται για τη γλώσσα της φυλής Ποτογουατόμι, πού το περίεργο;) σημαίνει κρεμμύδι.

Η Κρεμμυδούπολη, από την οποία ξεκίνησε την καριέρα του ο Μπαράκ Ομπάμα, λέγεται και πόλη των Ανέμων (Windy City) επειδή οι (σούπερ ντούπερ διεφθαρμένοι) πολιτικοί πήγαιναν «όπου φυσάει ο (μαφιόζικος) άνεμος».

Και όταν λέμε μαφιόζικος το εννοούμε αφού εκεί μεγαλούργησε ο διαβόητος Αλ Καπόνε και πολλοί ακόμα κακοποιοί σε βαθμό που της έμεινε η φήμη της γκανγκστερούπολης.

Πέφτουμε από τα σύννεφα εμείς οι Έλληνες που δεν ξέρουμε από τέτοιες κατάπτυστες διαπλοκές.

Πάντως, άλλος είναι ο λόγος για την επιλογή του σημερινού έκτακτου «Από πού κι ως πού» τοπωνύμιου.

Από το Σικάγο ξεκίνησε ο εορτασμός της εργατικής Πρωτομαγιάς.

Πώς;

Την 1η Μαΐου του 1886, στο Σικάγο, ξεκίνησε μια φαινομενικά ειρηνική διαδήλωση με πάνω από 80.000 εργάτες που είχαν ως σύνθημα:

8 ΩΡΕΣ ΔΟΥΛΕΙΑ, 8 ΩΡΕΣ ΑΝΑΠΑΥΣΗ, 8 ΩΡΕΣ ΥΠΝΟ.

Τα πράγματα παρεκτράπηκαν όταν μια βόμβα έσκασε σκοτώνοντας επί τόπου έναν αστυνομικό. Η αστυνομία εξαπέλυσε αμέσως πυρά εναντίον των διαδηλωτών και στη μάχη που επακολούθησε πολλοί έχασαν τη ζωή τους ενώ πολλοί ακόμα διαδηλωτές συνελήφθησαν και τελικά 7 καταδικάστηκαν σε θάνατο και εκτελέστηκαν έναν χρόνο μετά, χωρίς ωστόσο ποτέ να αποδειχθεί η συμμετοχή τους στην βομβιστική ενέργεια.

Ο διεθνής αντίκτυπος ήταν μεγάλος ιδίως στην Ευρώπη και ειδικότερα στην Γερμανία μιας και οι 5 από τους εκτελεσθέντες ήταν Γερμανοί μετανάστες (αφού, ως γνωστόν, οι μετανάστες την πληρώνουν παντού και πάντα).

Το 1889 η Πρωτομαγιά ανακηρύχθηκε στο Παρίσι επίσημη απεργία.

Στην Ελλάδα η πρώτη απεργία πραγματοποιήθηκε από καπνεργάτες στην Δράμα το 1888 ενώ η Πρωτομαγιά γιορτάστηκε για πρώτη φορά στις 2 Μάη του 1893 στο Παναθηναϊκό στάδιο με αιτήματα:

8 ώρες εργασία (αντί για 12), την Κυριακή να κλείνουν τα καταστήματα, ιατρική περίθαλψη και σύνταξη.

Την Πρωτομαγιά του 1936 στην Θεσσαλονίκη η απεργία των καπνεργατών πνίγεται στο αίμα από την φασιστική κυβέρνηση Μεταξά με συνολικά 12 νεκρούς ανάμεσά τους και τον 25χρονο Τάσο Τούση. Την επόμενη μέρα ο Ριζοσπάστης έχει στο πρωτοσέλιδό του φωτογραφία με τη μάνα του Τούση να θρηνεί πάνω από το νεκρό της παιδί στη διασταύρωση Βενιζέλου και Εγνατίας.

Τα γεγονότα αυτά, η δόλια μάνα και ο θάνατος του Τούση, ενέπνευσαν τον Γιάννη Ρίτσο να γράψει τον Επιτάφιο.

Μέρα Μαγιού μου μίσεψες,

μέρα Μαγιού σε χάνω

Η 1η του Μάη του 1944 συνέπεσε με την εκτέλεση 200 Ελλήνων στην Καισαριανή (κομουνιστές, πολιτικοί κρατούμενοι από το καθεστώς του Μεταξά) από τους Γερμανούς· το 2026, μάλιστα, κυκλοφόρησαν συγκλονιστικές φωτογραφίες από το τραγικό αυτό γεγονός.

Από πού κι ως πού Καισαριανή;

Το τοπωνύμιο υπήρχε από το Βυζάντιο, πιθανώς από κάποιον μοναχό Καισάριο που ίδρυσε την μονή Καισαριανής στους πρόποδες του Υμηττού. Και το 1922-1923 που ήρθαν οι Μικρασιάτες πρόσφυγες παρέλαβαν το όνομα και το διατήρησαν αυτούσιο μέχρι τις μέρες μας.

Η Πρωτομαγιά είναι σύμβολο διεκδίκησης αγώνων, είναι ημέρα μνήμης, είναι ημέρα ελπίδας!

Καλό μήνα με παγκόσμια ειρήνη, υγεία, ευτυχία και ελπίδα για το καλύτερο!

Γιώργος Ζώτος

Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου

Πρώτη δημοσίευση

Η ευθυμογραφική σειρά του Γιώργου Ζώτου Από πού κι ως πού; δημοσιεύτηκε στο koukidaki.gr κάθε Κυριακή από τις 13 Ιουλίου 2025. Ξεκινήστε από την αρχή.

Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε πίνακα Θανάση Λάλα [Εndurance of the heart, metal and plexi glass]