Στο κλειστό τμήμα οι καταστάσεις ήταν ζόρικες.
Παρότι μετά από μια εβδομάδα
είχα το δικαίωμα εξόδου στο προαύλιο της κλινικής
συμπεριλαμβανομένου του εσωτερικού κήπου,
η ατμόσφαιρα, εξαιτίας των επιθετικών συμπεριφορών των ασθενών, ήταν ηλεκτρισμένη. Επιπλέον, είχα την εντύπωση πως οι Γερμανοί νοσηλευτές
με αντιμετώπιζαν μ' επιφύλαξη. Έτσι νόμιζα
Δυνάμωνε η τάση φυγής, ήθελα να γυρίσω στην Ελλάδα,
ζήτησα να μου βρουν εισιτήριο.
είχαν αρνηθεί με διπλωματία όλοι...
Εκτός από την Βάσω
Ακόμη και η μάνα μου επέμενε πως δεν είχα δυνατότητα επιστροφής. Βέβαια το μαγαζί ήταν ανοικτό, ήμουν ο ιδιοκτήτης του τυπικά
και ο αδελφός μου έριξε την ιδέα
αν ήταν να γυρίσω δεν γινόταν να μένω σ' αυτό.
Χαχαχα, χι ουί. Παρεμπιπτόντως δεν του ζήτησα φιλοξενία
Προκαταβολικά ως μέσο προφύλαξης της οικογένειάς του από τον ψυχολεπρό. Για το καλό των ανύπαρκτων σχέσεών μας
Μ' ενημέρωνε με μακροσκελές μήνυμα
Φυσικά ούτε κουβέντα να μ' επισκεφτεί.
Άλλωστε είχε κάνει ταξίδι για διακοπές στην Γερμανία
να δει κάποιους φίλους του
δίχως να στείλει ταμ ταμ συναντήσεως.
Λίγο πριν τη λήξη της δεύτερης εβδομάδας
ο υπεύθυνος για μένα νοσηλευτής
με πλησίασε και με ρώτησε διακριτικά πώς νιώθω.
Τ' αποκρίθηκα πως επιθυμώ να επιστρέψω στην Ελλάδα.
Υπονοώντας ειρωνικά πως θα τους έκανα ευχαρίστως το χατίρι
Έτσι νόμιζα, πάντα,
να τους αδειάσω τη γωνία.
Και τότε με διστακτικότητα με ρώτησε αν είχα αγοράσει εισιτήριο.
Του απάντησα πως περίμενα από τους δικούς μου
την κράτηση με την ημερομηνία αναχώρησης, τι φαντασιόπληκτος
Τους δικούς μου; Χα! Τι βούρλο απελέκητο!
Τότε, μου λέει,
μπορείς να συνεχίσεις τη θεραπεία στον ανοικτό σταθμό του πρώτου ορόφου, αφού ούτως ή άλλως η νοσοκομειακή περίθαλψη
ήταν πλήρως καλυμμένη από το ασφαλιστικό σου ταμείο.
Αν κέρδισα με το σπαθί μου κάτι από τη θητεία μου στην ελληνική εστίαση της Γερμανίας
Ήταν δημόσια περίθαλψη και θεραπεία της κατάθλιψής μου
Ούτε τη διαμονή στο νοσοκομείο δεν πλήρωσα λόγω χαμηλού εισοδήματος
Θα μπορούσα να ξεκινήσω το πρόγραμμα νοσηλευτικής φροντίδας και όποτε ήθελα διέκοπτα. Πάντα αργά μίλαγε, για να τον καταλαβαίνω. Γνώριζε πως βασικά συνεννογιόμουν στα αγγλικά αλλά αυτός μου μιλούσε σε γερμανικά.
Ήξεραν πως κατείχα βεβαίωση κατάρτισης για τα στοιχειώδη στη γλώσσα τους, οπότε είτε με δοκίμαζε για να δει τις προθέσεις και δυνατότητες συμμετοχής στην θεραπευτική διαδικασία είτε δεν γνώριζε πράγματι αγγλικά.
Τον κοίταξα με γουρλωμένα μάτια, όλος έκπληξη,
σκεπτόμουνα πως αυτοί θέλουν να με κρατήσουν
κι όχι να με στείλουν πακέτο στη χώρα μου.
Κοίτα να δεις τι πάει και σκαρώνει το σύνδρομο ενοχής
Του απάντησα ja, gerne, και μόλις άλλαξα περιβάλλον
αμέσως ξεκίνησε και η φάση εκγερμανισμού μου.
Οι Ελληναράδες φυσικά και θα με διαολοστέλνουν
Αν όμως ήμουν στα πάτρια εδάφη θα απαλλοτρίωναν την ψυχή
Σαν τον στενό συγγενή μου
Και ο Καιάδας σε αυτές τις περιπτώσεις είναι
τα βαριά ψυχοφάρμακα δίχως επιστροφή.
Συνειδητά ακολουθούσα το κάθε βήμα
και πια είχα σαν βασική επιδίωξη
την πλήρη διακοπή σχέσεων με τον ελληνικό κύκλο στην Κολονία
και με τον παλιό μου Έλληνα εαυτό.
Το μόνο βέβαιο ήταν ότι θα κράταγα την συγγραφή των ποιημάτων στα ελληνικά. Ξεκίνησα μέσα στον ανοικτό θάλαμο να διαβάζω γερμανικά βιβλία,
και επιδίωξα να μιλάω περισσότερο στη γλώσσα τους
αντί να χρησιμοποιώ την αγγλική.
Πράγματι μιλούσα σαν ένα παιδί με πολλά εκφραστικά προβλήματα.
Λες και ήμουν πέντε χρόνων.
Άρχισα να κάνω ασκήσεις αυτοσυγκέντρωσης χρησιμοποιώντας την αναπνοή μου και πήρα την απόφαση να αλλάξω το επάγγελμά μου
και να στραφώ στη γηροκομεία. Επί αυτού του θέματος
Οι σύμβουλοί μου νοσηλευτές, κοινωνικοί λειτουργοί και γιατροί
Ήταν χωρισμένοι σε δύο στρατόπεδα
Μόνο οι ψυχολόγοι διατηρούσαν μια ουδέτερη στάση
Αφήνοντας ν' αφουγκραστώ εγώ προσωπικά σε βάθος τον εαυτό μου
Και η εμπειρία μου με τους κομμουνιστές αντάρτες του Μεραμβέλλου εξαφάνιζε κάθε αμφιβολία. Είχα πολύ καλύτερη επικοινωνία με τους ηλικιωμένους από ό,τι με τα παιδιά.
Η ειλικρίνεια, ζεστασιά και ζωντάνια ήταν μονάκριβες
Η δεύτερη επιλογή ήταν νηπιαγωγός.
Ως τελευταία ήταν προσωπικό σε αλυσίδα τροφίμων.
Πάντως επ' ουδενί γαστρονομία.
Εντούτοις γύρω απ' όλες αυτές τις αποφάσεις
στην εφαρμογή τους παρέκκλινα κάνοντας απόπειρες πισωγυρίσματος με παταγώδη αποτυχία. Τελικά αυτοί που με ήθελαν πραγματικά ήταν οι Γερμανοί ως φροντιστή νοσηλευτή. Όχι από συμπάθεια, αλλά αφού όλες οι εξετάσεις είχαν δείξει
πως ο οργανισμός μου δεν αντιμετώπιζε κάποια ασθένεια
μήτε έπασχε από κάποια βλάβη λόγω καταχρήσεων
Και σε συνδυασμό με τα προσόντα μου
διαπίστωσαν πως η κατάθλιψή μου
προκλήθηκε από εξωγενείς παράγοντες,
της κρίσης, της προσωπικής ζωής και της μετανάστευσης
Κατά συνέπεια μπορούσα να γίνω ένας παραγωγικός εργαζόμενος
Κάτι που είχαν μεγάλη ανάγκη πριν δέκα χρόνια
λόγω έλλειψης εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού.
Το πλάνο ριζικής αλλαγής τρόπου ζωής
που κατάρτισε το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό
της ψυχιατρικής κλινικής Κολονίας το υιοθέτησα πλήρως.
Έτυχε να βρεθεί μια Ελληνίδα ψυχαναλύτρια που δέχθηκε να με κουράρει. Στην πρώτη συνέδρια ξεκαθάρισε πως δεν ήθελε να με αναλάβει, γιατί σε λίγο θα συνταξιοδοτείτο
και μου τόνισε να μην ξεχάσω να στείλω το παραπεμπτικό στην ασφάλειά μου για να μην χάσει την πληρωμή της πρώτης συνάντησης
Όταν, λοιπόν, ενημέρωσα τον διευθυντή της κλινικής περί τούτου την διέγραψε από τους καταλόγους των συνεργαζόμενων ειδικοτήτων. Τελικά, με ανέλαβε μια Γερμανίδα ψυχοθεραπεύτρια,
η οποία ήταν ειδικευμένη στην ψυχανάλυση,
ηλικίας εβδομήντα πέντε ετών,
δηλαδή πολύ πάνω από το όριο συνταξιοδότησης,
και η θεραπεία κράτησε σχεδόν τέσσερα χρόνια.
Μαζί της έμαθα γερμανικά και ψυχανάλυση.
Δίχως την τακτική συμβολή της σε συμβουλευτικό επίπεδο
Δεν θα ολοκλήρωνα επιτυχώς τον πρώτο κύκλο επαγγελματικής εκπαίδευσης. Μέσα, λοιπόν, από αυτή την πορεία αποκόπηκα τελικά εντελώς από τον ελληνικό κύκλο μου
για να ανακαλύψω ξανά τον Έλληνα μέσα μου
δια της γερμανικής εκπαίδευσης.
Διότι, καταρχάς, λόγω των σπουδών μου
είχα μελετήσει εκτός από Μαρξ και Μαξ Βέμπερ
όποτε αντιλαμβανόμουνα τη λογική του ορθολογισμού τους ο οποίος έκρυβε πάντα έναν υιοθετημένο ιδεότυπο
Επιπλέον, παντού συναντούσα κρυμμένα ελληνικά
σκέψης, γλώσσας, φιλοσοφίας.
Και παράλληλα τ' αγγλικά φάνηκαν πολύ χρήσιμα
για να βελτιώσω τα γερμανικά μου.
Δεν ήταν καθόλου ρόδινα, αλλά υπήρχε ανοικτός δρόμος
και δεν είχε τέρμα.
Μπορούσα να πηγαίνω κι αν έπεφτα
με σήκωναν ή σηκωνόμουν και συνέχιζα,
αρκεί να εμένα εντός σχεδιασμού
δηλαδή να εφάρμοζα όλα όσα μου πρότειναν
έστω και με κάποια καθυστέρηση ακόμη και όχι πλήρως
αλλά σε ικανοποιητικό βαθμό
ως προς την ψυχική μου υγεία.
Τελικά το ξεζούμισμα στα εστιατόρια
είχε το ατού πως ήμουν πλήρως ασφαλισμένος
και δικαιούμουν όλα όσα ένας Γερμανός εργαζόμενος
κι αυτό το είχα πετύχει πάλι με μάχη
διότι κανένας δεν σε ασφάλιζε αν δεν ήσουν ψυλλιασμένος· δύο Έλληνες εργοδότες είχα πάει στα δικαστήρια
με νύχια και με δόντια αγώνας
δια πυρός και σιδήρου προς καλυμμένη νοσηλεία της ψυχοπαθολογίας μου μεγάλη διαφορά μεταξύ δηλωμένος ως φιλοξενούμενος
ως απασχολούμενος mini job
και με συμβόλαιο έστω μερικής εξαρτημένης εργασίας
κι εγώ, αν και δεν μίλαγα αρχικά τη γλώσσα, ούτε γνώριζα συστήματα, ήξερα έστω και σπασμωδικά να αυτοπροστατευτώ.
Κατέληξα, λοιπόν, στο συμπέρασμα πως
όπως έγινα Έλληνας στη γέννα μου
μπορώ να γίνω Γερμανός στα πενήντα μου
ώστε να ξαναγίνω Έλληνας με άλλη προσωπικότητα και χαρακτήρα. Ο ποιητής γινόταν κι ωρίμαζε μαζί μου.
Το κυριότερο βεβαιώθηκα μέσα από αυτή την δοκιμασία
πως έχω τη δύναμη του αυτοπροσδιορισμού
Απελευθερωνόμουν πλήρως από το φάντασμα της πατρικής προστασίας
Αποδεσμεύτηκα πλήρως από όλους τους εξωγενείς παράγοντες
Οικογένεια, εθνική ταυτότητα, επάγγελμα, συνήθειες, κοινωνικό περίγυρο.
Ο άνθρωπος που μ' επισκέφτηκε ένα μήνα μετά το εξιτήριο από την κλινική ήταν η Βάσω. Η δεύτερη μάνα μου. Ο πρώτος άνθρωπος που είχε αντιληφθεί τις δυνατότητές μου.
Ίσως και ο μοναδικός μέχρι τότε. Ούτε εγώ δεν πίστευα στον εαυτό μου
Όσα λέει μια κατάθλιψη δεν τα λέει όλος ο κόσμος
Όποιος την ακούει μαθαίνει να ζει με τον εαυτό του και τους άλλους
Ως μια ενότητα συνανθρωπότητας και όχι στενής ατομικότητας.
Copyright © Γιάννης Σμίχελης All rights reserved, 2026
Πρώτη δημοσίευση
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Η συλλογή Δεύτερη φωνή II που περιέχει τα βιβλία Δηλήδονες του Γιάννη Σμίχελη και Λαγνογκριζοβυθίσεις της Νεφέλης Σμίχελη, που δημοσιεύθηκαν τμηματικά από τις 4 Μαρτίου 2026, κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις koukidaki. ISBN: 978-618-88274-0-0
Ξεκινήστε από την αρχή. Συνεχίστε στο επόμενο στις 19 Ιουνίου
