Μια συζήτηση για το θέατρο, τη φωνή και τη λεπτή στιγμή που ο ρόλος γίνεται προσωπική υπόθεση!
Υπάρχει μια στιγμή λίγο πριν ανάψουν τα φώτα, που η σκηνή δεν ανήκει ακόμα σε κανέναν. Είναι άδεια, σχεδόν ήσυχη, σαν να κρατάει την αναπνοή της. Από εκεί ξεκινά και η Μαρία Μαλταμπέ. Όχι από τα λόγια, αλλά από το σώμα, από μια εσωτερική διαδρομή που κάθε φορά οδηγεί αλλού. Με την Κίτρινη ταπετσαρία στις αποσκευές της και μια μικρή περιοδεία εκτός Αθήνας, μιλάει για τον φόβο που δεν φεύγει, για τη φωνή που μαθαίνει να στέκεται μόνη της και για εκείνες τις στιγμές που κάτι μέσα σου σπάει, όχι για να χαθεί, αλλά για να φανερωθεί.
Μαρία, αν η σκηνή ήταν ένα πλοίο και κάθε παράσταση ένα λιμάνι, πού θα ήθελες να έχεις αγκυροβολήσει σήμερα;
Μαρία Μαλταμπέ: Θα ήθελα κάθε φορά να αγκυροβολώ σε μέρη όπου οι άνθρωποι θέλουν να ακούσουν ιστορίες. Αυτή την περίοδο, με την παράσταση «Η κίτρινη ταπετσαρία», καθώς ξεκινάμε μια μικρή περιοδεία σε κάποιες πόλεις εκτός Αθηνών, νιώθω ότι ταξιδεύω ακριβώς προς τέτοιους τόπους.
Σου έχει τύχει να ξεχάσεις τον ρόλο σου πάνω στη σκηνή; Κι αν ναι, πώς το έχεις ξεπεράσει;
Μ.Μ.: Ναι, έχει συμβεί. Είναι μια στιγμή μέσα στη ζωντανή τέχνη του θεάτρου που νομίζω συμβαίνει σε όλους τους ηθοποιούς. Είναι λίγο πιο τρομακτικό στην περίπτωση του μονολόγου. Δεν έχεις συμπαίκτη πάνω στην σκηνή να βοηθήσει, είσαι εντελώς μόνη σου. Προσπαθώ να επιστρέφω στην αναπνοή και στο σώμα μου. Το σώμα θυμάται πριν από τη μνήμη. Και σχεδόν πάντα τα «λόγια» έρχονται πάλι.
Όταν σβήνουν τα φώτα και η πρώτη ανάσα όπως παράστασης γεμίζει την αίθουσα, τι αναδεύεται μέσα σου;
Μ.Μ.: Μια έντονη γόνιμη αγωνία. Είναι η στιγμή που αφήνω τον εαυτό μου πίσω και ανοίγω χώρο για τον ρόλο. Εκεί ξεκινά η μοναδική συνάντηση με το κοινό. Μοναδική και ανεπανάληπτη, όπως είναι το θέατρο. Ανήκει αποκλειστικά στο «εδώ και τώρα».
Αν ένας από τους χαρακτήρες σου έβγαινε από τη σκιά για να σου μιλήσει, τι θα τον ρωτούσες;
Μ.Μ.: Επιλέγω να ρωτήσω την ηρωίδα της «Κίτρινης ταπετσαρίας». Η γυναίκα αυτή με μια σχεδόν επαναστατική πράξη σκίζει την ταπετσαρία και απελευθερώνει τον εαυτό της από όσα την εγκλώβιζαν. Θα την ρωτούσα λοιπόν, τι φοβήθηκε περισσότερο στον δρόμο που διάλεξε μετά την απελευθέρωσή της.
Υπάρχει ρόλος που άφησε ανεξίτηλο σημάδι πάνω σου, σαν μια μικρή χαραγμένη ανάμνηση;
Μ.Μ.: Όλοι οι ρόλοι με τους οποίους συνταξιδεύει ένας ηθοποιός αφήνουν το αποτύπωμά τους. Νομίζω, ωστόσο, πως με την ηρωίδα της «Κίτρινης ταπετσαρίας» είχαμε μια μοιραία συνάντηση. Με οδήγησε σε βαθύτερα στρώματα σκέψης, κατανόησης και ευαισθησίας. Είναι μια συνομιλία που συνεχίζει να με μεταμορφώνει κάθε φορά που συναντιόμαστε στην σκηνή.
Πώς αλλάζει η παρουσία σου όταν αφήνεις μόνο τη φωνή να μιλήσει, χωρίς το σώμα να συνοδεύει;
Μ.Μ.: Όταν η φωνή γίνεται το κύριο εργαλείο έκφρασης απαιτείται μεγαλύτερη ακρίβεια και ευαισθησία. Κάθε τόνος αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Αν η φωνή σου μπορούσε να αφηγηθεί μόνη της τη δική σου ιστορία, θα αποκάλυπτε κάτι; Κι αν ναι, τι θα ήταν αυτό;
Μ.Μ.: Θα αποκάλυπτε την ανάγκη μου να δίνω μορφή σε όσα με συγκινούν.
Σου έχει έρθει ποτέ έμπνευση από ένα μέρος ή μια στιγμή που δεν περίμενες ποτέ;
Μ.Μ.: Πολύ συχνά. Προσπαθώ να είμαι ανοιχτή στο αναπάντεχο.
Υπήρξε project μεταγλώττισης ή voice acting που σε έκανε να νιώσεις ότι αναπνέεις μέσα σε έναν άλλο κόσμο;
Μ.Μ.: Ναι, συμβαίνει. Η μεταγλώττιση είναι μια ιδιαίτερη διαδικασία, γιατί καλείσαι να ερμηνεύσεις έναν χαρακτήρα μόνο μέσα από τη φωνή. Και πρέπει να αφεθείς να αναπνεύσεις στον κόσμο του για να τον ζωντανέψεις. Αγαπώ πολύ την ενασχόλησή μου με το voice acting. Με βοηθάει να κατανοήσω βαθύτερα τη δύναμη της φωνής.
Ξεκινάς να γράφεις από λέξεις, από εικόνες ή από συναισθήματα που σε κυριεύουν;
Μ.Μ.: Συχνά είναι μια εικόνα που επιμένει στο κεφάλι μου. Άλλοτε ένα πρόσωπο, μια μικρή λεπτομέρεια, μια κουβέντα που είπε κάποιος στην παρέα... Έχουν έρθει λέξεις στο μαξιλάρι μου, λίγο πριν ξυπνήσω. Και με περιμένουν. Είναι μια διαδικασία εσωτερική, σιωπηλή στην αρχή. Για μένα, μαγική.
Πιστεύεις ότι οι ηθοποιοί και οι συγγραφείς κουβαλάμε μέσα μας πολλούς ανθρώπους ταυτόχρονα, σαν βιβλία με κλειστές σελίδες;
Μ.Μ.: Όλοι οι άνθρωποι είμαστε πολυδιάστατοι και φέρουμε μέσα μας πολλαπλές, συχνά αντιφατικές, πτυχές. Ο Walt Whitman στο «Τραγούδι του εαυτού» γράφει: «Είμαι μεγάλος, περιέχω πλήθη». Οι άνθρωποι που ασχολούνται με την τέχνη απλώς έχουν αποδεχτεί ότι «είμαστε πολλά» και όχι ένα πράγμα μόνο. Γιατί η τέχνη είναι μια συνεχής ανακάλυψη του εαυτού.
Αν η ζωή σου ήταν ένα ποίημα ή ένα θεατρικό έργο, ποιος τίτλος θα της ταίριαζε;
Μ.Μ.: Αναζήτηση. Ένας τίτλος που να μιλά για αναζήτηση και μεταμόρφωση. Η πορεία μου μέχρι τώρα είναι γεμάτη αλλαγές και νέες αρχές. Σαν ένα έργο που συνεχώς γράφεται.
Υπάρχει κάποιος καλλιτέχνης ανεξαρτήτως χώρου (λογοτεχνία, θέατρο, ή σινεμά) που θα ήθελες να συναντήσεις και να μοιραστείς μαζί του ώρες ανοιχτής συζήτησης;
Μ.Μ.: Ο Φερνάντο Πεσσόα.
Υπάρχει κάτι που φοβάσαι να δοκιμάσεις στη σκηνή ή στη συγγραφή και σε προκαλεί ταυτόχρονα;
Μ.Μ.: Ο φόβος υπάρχει πάντα πριν από κάθε καινούριο βήμα. Αν δεν φοβάσαι, τότε πρέπει να ανησυχείς! Έχω, όμως, (μετά από πολλή προσπάθεια) καταφέρει να λειτουργεί ως κινητήριος δύναμη που με ωθεί να γίνομαι ακόμα πιο δημιουργική.
Ποιο σχόλιο θεατή ή αναγνώστη σε έκανε να γελάσεις ή να δακρύσεις από έκπληξη;
Μ.Μ.: Συχνά, μετά την παράσταση της «Κίτρινης ταπετσαρίας» συναντούσα γυναικεία μάτια δακρυσμένα. Με κοιτούσαν σαν κάτι δικό τους, οικείο. Είχαν δει κάτι από τον εαυτό τους στην ηρωίδα. Τότε δάκρυζα κι εγώ. Κάποιες από αυτές μου εξομολογήθηκαν και την δική τους ιστορία…ήταν στιγμές μοναδικού μοιράσματος.
Αν μπορούσες να δώσεις ένα «μαγικό χάπι» σε έναν νέο ηθοποιό ή συγγραφέα, τι γνώση ή ικανότητα θα του χάριζες;
Μ.Μ.: Το χάπι εμπιστοσύνης στη δική του φωνή. Να μην προσπαθεί να μοιάσει με άλλους, αλλά να ακούσει αυτό που ήδη υπάρχει μέσα του. Όμως τέτοια χαπάκια δεν υπάρχουν. Πρέπει να κάνουμε το ταξίδι. Και παίρνει χρόνο… είναι δύσκολο αλλά είναι το πιο σημαντικό.
Έχεις κάποια μικρή τελετουργία πριν ανέβεις στη σκηνή ή πριν αρχίσεις να γράφεις που δεν ξέρει κανείς;
Μ.Μ.: Χμ, ναι, μικρές προσωπικές ρουτίνες. Στο θέατρο θέλω να πηγαίνω αρκετά νωρίτερα από την έναρξη της παράστασης. Ετοιμάζομαι αργά (μακιγιάζ και κοστούμι) και μετά μου αρέσει να περπατάω στην σκηνή, ακολουθώντας τα βήματα που θα κάνει ο ρόλος μου. Όταν πρόκειται να γράψω βάζω πάντα μουσική και έχω την κούπα με τον καφέ δίπλα μου.
Ετοιμάζεις αυτή την περίοδο κάτι καινούργιο;
Μ.Μ.: Αυτή την περίοδο ταξιδεύω με την παράσταση Η κίτρινη ταπετσαρία, σε πόλεις εκτός Αθήνας. Τα «καινούρια» είναι προς το παρόν μόνο σκέψεις στο μυαλό.
Ίσως τελικά αυτό που μένει δεν είναι οι ρόλοι ούτε τα λόγια. Είναι εκείνη η ανεπαίσθητη μετατόπιση, όταν κάτι από τον άλλον περνά σε σένα και κάτι από σένα μένει πίσω, πάνω στη σκηνή. Η Μαρία Μαλταμπέ συνεχίζει να ταξιδεύει, όχι για να φτάσει κάπου συγκεκριμένα, αλλά για να συναντά κάθε φορά αυτό το σημείο.
Εκεί που η ιστορία γίνεται προσωπική και δεν ξεχνιέται εύκολα.
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Στη συνοδευτική εικόνα βλέπετε φωτογραφία της Μαρίας Μαλταμπέ από τον George Xanthopoulos.
Η Μαρία Μαλταμπέ γεννήθηκε και ζει στην Αθήνα. Σπούδασε στην Ανώτερη Δραματική Σχολή του Πειραϊκού Συνδέσμου. Είναι απόφοιτος του Παιδαγωγικού τμήματος της Α.Σ.ΠΑΙ.Τ.Ε. και του τμήματος «Σπουδές στον Ευρωπαϊκό Πολιτισμό» του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστήμιου. Έχει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Δημιουργική Γραφή. Εργάστηκε επί σειρά ετών στο θέατρο συμμετέχοντας ως ηθοποιός σε πολλές παραστάσεις στην Ελλάδα και σε διεθνή φεστιβάλ. Διδάσκει θέατρο στη δημόσια εκπαίδευση. Αγαπάει να γράφει ιστορίες και να τις αφηγείται. Κείμενά της (διήγημα, ποίημα, σενάριο) έχουν διακριθεί σε διαγωνισμούς (Π.Ε.Λ., Ε.Σ.Ε. κ.ά.) και έχουν δημοσιευτεί σε συλλογικούς τόμους και ιστολόγια. Έχει εκδώσει την ποιητική συλλογή ΑΝΤΙστροφή (εκδ. 24γράμματα, 2025).
