Όταν ο άνθρωπος επιμένει μέσα στην καταστροφή!
Μετά τη σημαντική πορεία της Λαίδης Μάκβεθ, ο Δημήτρης Αθανίτης επιστρέφει στο θέατρο με ένα νέο έργο που αντλεί από ένα από τα πιο καθοριστικά γεγονότα του 20ού αιώνα.
Το Ακρόπολη Στάλινγκραντ δεν προσεγγίζει την Ιστορία ως αναπαράσταση, αλλά ως πεδίο ανθρώπινης εμπειρίας. Μέσα από δύο πρόσωπα σε αντίπαλα στρατόπεδα, το έργο εστιάζει στη φθορά, την αντοχή και την ανάγκη επικοινωνίας σε ακραίες συνθήκες. Δεν στέκεται στο γεγονός, αλλά σε αυτό που αφήνει πίσω του: στην ψυχολογία, στην εξάντληση, στην ανάγκη να κρατηθεί κανείς ζωντανός – όχι μόνο σωματικά.
Δύο άνθρωποι, δύο πλευρές ενός πολέμου και, ανάμεσά τους, κάτι που επιμένει να μην καταστραφεί. Η επιστροφή σε μια ιστορική τραγωδία δεν είναι ποτέ ουδέτερη επιλογή, ιδιαίτερα όταν το ζητούμενο δεν είναι η εξήγηση, αλλά η ανάδειξη του ανθρώπου μέσα σε αυτήν. Ο Δημήτρης Αθανίτης μετατοπίζει το βάρος από το πεδίο της μάχης στο εσωτερικό τοπίο των ηρώων του, εκεί όπου η φρίκη συνυπάρχει με την ανάγκη για επαφή και η καταστροφή με μια επίμονη, σχεδόν αθέατη τρυφερότητα.
Μιλήσαμε μαζί του για το πώς γεννήθηκε αυτό το έργο και για το τι σημαίνει σήμερα να αφηγείσαι μια ιστορία που μοιάζει να μην ανήκει μόνο στο παρελθόν, αλλά να επιστρέφει στο παρόν, με έναν τρόπο ανησυχητικά επίμονο.
Ο τίτλος του έργου σας, φέρνει μαζί δύο κόσμους με πολύ έντονο συμβολικό βάρος. Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε σε αυτή τη συνάντηση;
Δημήτρης Αθανίτης: Από τη μια το κορυφαίο σύμβολο του πολιτισμού κι από την άλλη ένα όνομα και μια πόλη που συνδέθηκε με μια μάχη ακραίας εξόντωσης και καταστροφής αλλά και αντίστασης. Αυτή η ακραία αντίθεση ανάμεσα στον πολιτισμό και την βαρβαρότητα ήταν το κύριο ερέθισμα. Βέβαια μέσα στην παράσταση ο θεατής θα ανακαλύψει ότι αυτή η απροσδόκητη συνάντηση έχει και ρεαλιστικό υπόβαθρο.
Υπάρχει μια πολύ έντονη ανθρώπινη διάσταση στο έργο, μια ανάγκη επικοινωνίας που μοιάζει να κρατά τους ανθρώπους ζωντανούς ακόμη και στις πιο ακραίες συνθήκες. Πόσο κεντρική είναι για εσάς αυτή η ανάγκη;
Δ.Α.: Ακριβώς, η ανθρώπινη διάσταση κυριαρχεί. Και η επικοινωνία είναι αυτή που κρατά κυριολεκτικά ζωντανούς ανθρώπους που βρίσκονται μέσα σε μια κόλαση. Οι επιστολές που οι δύο ήρωες στέλνουν στους δικούς τους, είναι ενέσεις ζωής γι' αυτούς.
Τι είναι αυτό που σας ενδιαφέρει περισσότερο όταν προσεγγίζετε μια ιστορία πολέμου; Το ίδιο το γεγονός ή ο άνθρωπος μέσα σε αυτό;
Δ.Α.: Και τα δύο. Και ακριβώς γι' αυτό, το έργο δεν είναι ένα δράμα ούτε ένα χρονικό αλλά μια τραγωδία, αφού οι ήρωες έρχονται αντιμέτωποι με ένα γεγονός που τους υπερβαίνει, όπως ακριβώς στην αρχαία τραγωδία. Υπενθυμίζω ότι η προτελευταία ταινία μου είναι η «Μήδεια», από την τραγωδία του Ευριπίδη. Μέσα σε αυτές τις ακραίες ιστορίες όμως με ενδιαφέρει ότι ανακαλύπτω και μια επίκληση σε έναν βαθύ ρομαντισμό και σε μια υπόγεια τρυφερότητα.
Τι σας ώθησε να στραφείτε σε ένα τόσο καθοριστικό και σκληρό ιστορικό γεγονός;
Δ.Α.: Μέσα σε ακραίες καταστάσεις και γεγονότα ανακαλύπτεις την αλήθεια. Όλες οι ταινίες μου αλλά και τα δύο θεατρικά μου αφορούν ακραίες καταστάσεις και είναι τραγωδίες.
Πιστεύετε ότι τέτοιες ιστορίες μιλούν τελικά περισσότερο για το παρόν παρά για το παρελθόν;
Δ.Α.: Κάθε μέρα ανακαλύπτω ότι το «Ακρόπολη Στάλινγκραντ» είναι ακόμα πιο επίκαιρο από ό,τι νόμιζα στην αρχή. Σοκαριστικά επίκαιρο, θα έλεγα.
Υπήρξε κάτι που ανακαλύψατε κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και σας άλλαξε τον τρόπο που βλέπετε τον πόλεμο;
Δ.Α.: Αυτό είναι και το πιο δυνατό κομμάτι του έργου. Η απρόοπτη, απροσδόκητη, ακόμα και για τους ίδιους, ψυχολογική εξέλιξη των ηρώων, οι απίστευτες μεταπτώσεις.
Τι σας ελκύει σε πιο εσωτερικούς, σχεδόν εξομολογητικούς τρόπους αφήγησης;
Δ.Α.: Υπάρχει πράγματι μια εσωτερική αφήγηση σε πολλές ταινίες μου αλλά και στην «Λαίδη Μάκβεθ». Φυσικά και στο «Ακρόπολη Στάλινγκραντ» όπου κυριαρχεί. Έχει μια μαγεία η εσωτερική αφήγηση γιατί συνδυάζει αλήθεια, μια σπάνια ελευθερία έκφρασης και μοναδική αμεσότητα.
Τι σημαίνει για εσάς μια παράσταση που φέρνει τον θεατή σε άμεση επαφή με αυτό που συμβαίνει επί σκηνής;
Δ.Α.: Το πρώτο και πιο σημαντικό στοιχείο για αυτή την άμεση επαφή είναι ο λόγος. Ο λόγος θέλω να υποστηρίζεται απόλυτα και να αποκτά διαστάσεις πάνω στη σκηνή. Είναι κάτι που σπάνια βλέπουμε. Τα υπόλοιπα στοιχεία τα βλέπω σαν μέσον που θα κάνουν τον λόγο να αγγίξει βαθιά τον θεατή, να τον διαπεράσει.
Πώς δουλεύετε την ατμόσφαιρα ώστε να γίνει σχεδόν βιωματική εμπειρία;
Δ.Α.: Όπως δουλεύω εξαντλητικά τον λόγο, έτσι συνεχίζω δουλεύοντας με πολλή λεπτομέρεια το φως και τη μουσική. Είναι σημαντικά συνθετικά στοιχεία που θα διαμορφώσουν την ιδανική ατμόσφαιρα για να ακουστεί ο λόγος, να κινηθούν τα πρόσωπα και να μπει ο θεατής μέσα στην παράσταση, να την αισθανθεί, να τη ζήσει σαν ένα ισχυρό βίωμα.
Πόσο πιστεύετε ότι το θέατρο μπορεί να συνομιλήσει με τη σημερινή πραγματικότητα;
Δ.Α.: Το θέατρο έχει μια αμεσότητα επαφής. Μόνο που σπάνια τολμά να σκάψει κάτω από την επιφάνεια και να αγγίξει καταστάσεις πέρα από χρόνο και χώρο. Από αυτή την άποψη, το «Ακρόπολη Στάλινγκραντ» είναι ένα μοναδικό έργο που ξεπερνά τα ελληνικά όρια και απευθύνεται σε ένα διεθνές κοινό χωρίς κανένα περιορισμό χώρου και χρόνου. Δεν μίλησα τυχαία πριν για τραγωδία.
Μετά τη μεγάλη διαδρομή της Λαίδης Μάκβεθ, τι σηματοδοτεί για εσάς αυτή η νέα παράσταση; Είναι μια συνέχεια ή μια τομή;
Δ.Α.: Η «Λαίδη Μάκβεθ» θα συνεχίσει το φθινόπωρο του 2026 για 4η χρονιά. Και μπορώ να πω, όσο απίστευτο κι αν ακούγεται, ότι έχει κοινά και ομοιότητες με το «Ακρόπολη Στάλινγκραντ». Έτσι είναι τομή αλλά και συνέχεια.
Και κλείνοντας, τι θα θέλατε να πάρει μαζί του ο θεατής φεύγοντας από το Ακρόπολη Στάλινγκραντ;
Δ.Α.: Μια δυνατή εμπειρία, ένα άνοιγμα στο μυαλό και την καρδιά. Δηλαδή αυτό που χαρακτηρίζει ένα αυθεντικό έργα τέχνης. Το αίσθημα της ανάτασης!..
Ίσως τελικά αυτό που μένει από το Ακρόπολη Στάλινγκραντ δεν είναι η φρίκη του πολέμου, αλλά κάτι πιο επίμονο: η ανάγκη του ανθρώπου να αισθάνεται, να θυμάται και να αγαπά, ακόμη και όταν όλα γύρω του καταρρέουν. Ο Δημήτρης Αθανίτης δεν αφηγείται απλώς μια ιστορία, αλλά συνθέτει μια εμπειρία που δεν επιδιώκει να εξηγήσει, αλλά να αγγίξει. Να περάσει κάτω από την επιφάνεια, εκεί όπου η σκέψη συναντά το συναίσθημα. Και ίσως εκεί βρίσκεται και η ουσία: όχι σε όσα λέγονται, αλλά σε όσα μένουν. Σε εκείνη τη σιωπή μετά, σε αυτό που συνεχίζει να δουλεύει μέσα μας. Σε ένα αίσθημα που δεν ορίζεται εύκολα, αλλά αναγνωρίζεται. Όπως λέει και ο ίδιος ο δημιουργός: Το αίσθημα της ανάτασης!
Επιμέλεια - διορθώσεις: Τζένη Κουκίδου
Φωτογραφία Δημήτρη Αθανίτη: Βαγγέλης ΝτούροςΤαυτότητα παράστασης:
Κείμενο, σκηνοθεσία, εικαστικό και ηχητικό περιβάλλον: Δημήτρης Αθανίτης
Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου
Βοηθός σκηνοθέτη: Δημήτρης Κιτσλής
Φωτογραφίες: Τούλα Ακρίβου
Τεχνικός σκηνής: Σάββας Σουρμελίδης
Γραφιστικά: DNA films
Παραγωγή: Δράσεις Τεχνών ΑΜΚΕ
Ερμηνεύουν: Γιάννης Αποστολίδης, Δημήτρης Αθανίτης
Το Σάββατο 25 Απριλίου 2026 στις 21:00, την Κυριακή 26 Απριλίου 2026 στις 20:00 και τη Δευτέρα 27 Απριλίου 2026 στις 21.00 στο θέατρο Βαφείο [2103624.894, 6978695302]
Διάρκεια: 80'
